Türkiye'de Şirket Birleşmesi: Süreç, Birleşme Sözleşmesi ve Ortak Hakları (TTK m. 134-158)
Bir Türk şirketinde payı bulunan ya da yönetim kurulunda görev yapan yabancı yatırımcıya, şirketin başka bir şirketle birleşeceği bildirilebilir. Sorular hemen arkasından gelir. Ortaklığım devam edecek mi, hangi değişim oranıyla? Pay yerine para alabilir miyim? Oylamadan önce hangi belgeleri görebilirim ve hangi çoğunluk gerekiyor? Alacaklılara ve çalışanlara ne olacak? Birleşme tescil edildikten sonra elimde hangi yollar kalıyor? 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) bu soruları m. 134 ilâ 158 arasında, ortakların başvurabileceği hukuki yolları ise m. 191 ilâ 193 arasında cevaplar. Bu rehber birleşme sürecini, Kanun'un kendi ifadelerini izleyerek adım adım ele alıyor.
1. İki Birleşme Şekli ve Şirketlerin Akıbeti (TTK m. 134-136)
TTK m. 134/1 uyarınca ticaret şirketlerinin birleşmelerine, bölünmelerine ve tür değiştirmelerine m. 134 ilâ 194 uygulanır. TTK m. 136/1 iki birleşme yolu tanır. Devralma şeklinde birleşmede şirketlerden biri ötekini devralır. Yeni kuruluş şeklinde birleşmede ise şirketler yeni bir şirket içinde bir araya gelir. TTK m. 136/2, kabul eden şirketi devralan, katılan şirketi devrolunan şirket olarak adlandırır.
TTK m. 136/3'e göre birleşme, devrolunan şirketin malvarlığı karşılığında, bir değişim oranına göre devralan şirketin paylarının devrolunan şirketin ortaklarınca kendiliğinden iktisap edilmesiyle gerçekleşir; birleşme sözleşmesi TTK m. 141/2 anlamında ayrılma akçesini de öngörebilir. TTK m. 136/4 uyarınca devralan şirket, devrolunan şirketin malvarlığını bir bütün hâlinde devralır; birleşmeyle devrolunan şirket sona erer ve ticaret sicilinden silinir.
TTK m. 135/1, birleşme bölümünde kullanılan ortak kavramları tanımlar. Ortak, anonim şirketlerin pay sahiplerini, limited şirketler ile şahıs şirketlerinin ve kooperatiflerin ortaklarını ifade eder; bu rehberde de “ortak” kelimesi bu geniş anlamda kullanılmıştır. Yönetim organı ise anonim şirketler ve kooperatiflerde yönetim kurulunu, limited şirketlerde müdürü veya müdürleri, şahıs şirketleriyle sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde yöneticiyi ifade eder.

2. Hangi Şirketler Birleşebilir: Şirket Türleri, Tasfiye ve Sermaye Kaybı (TTK m. 137-139)
TTK m. 124/2 kollektif ve komandit şirketi şahıs şirketi; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketi sermaye şirketi sayar. TTK m. 137 bu ayrıma göre şunları öngörür:
- Sermaye şirketleri; sermaye şirketleriyle, kooperatiflerle ve devralan şirket olmaları şartıyla kollektif ve komandit şirketlerle birleşebilir (TTK m. 137/1).
- Şahıs şirketleri; şahıs şirketleriyle, devrolunan şirket olmaları şartıyla sermaye şirketleri ve kooperatiflerle birleşebilir (TTK m. 137/2).
- Kooperatifler; kooperatiflerle, sermaye şirketleriyle ve devralan şirket olmaları şartıyla şahıs şirketleriyle birleşebilir (TTK m. 137/3).
Anonim şirket ile limited şirketin ikisi de sermaye şirketidir; bu nedenle TTK m. 137/1-a bunların birbiriyle birleşmesine imkân verir.
Tasfiye hâlindeki şirketler. TTK m. 138 uyarınca tasfiye hâlindeki bir şirket, malvarlığının dağıtılmasına başlanmamışsa ve devrolunan şirket olması şartıyla birleşmeye katılabilir; bu şartların varlığı, devralan şirketin merkezinin bulunduğu yerin ticaret sicili müdürlüğüne sunulan belgelerle ispatlanır.
Sermaye kaybı ve borca batıklık. TTK m. 139'a göre sermayesiyle kanuni yedek akçeleri toplamının yarısı zararlarla kaybolan veya borca batık durumda bulunan bir şirket, kaybolan sermayeyi veya gerekiyorsa borca batıklık durumunu karşılayabilecek tutarda serbestçe tasarruf edilebilen özvarlığa sahip bir şirketle birleşebilir. Bu şartın gerçekleştiğini ispatlayan belgelerin, devralan şirketin merkezinin bulunduğu yerin ticaret sicili müdürlüğüne sunulması şarttır.
3. Ortaklık Payınız: Değişim Oranı, Denkleştirme ve Ayrılma Akçesi (TTK m. 140-142)
Ortaklığın devamı. TTK m. 140/1 uyarınca devrolunan şirketin ortaklarının, mevcut ortaklık paylarını ve haklarını karşılayacak değerde devralan şirketin payları ve hakları üzerinde istemde bulunma hakları vardır. Bu istem hakkı, birleşmeye katılan şirketlerin malvarlıklarının değeri, oy haklarının dağılımı ve önem taşıyan diğer hususlar dikkate alınarak hesaplanır.
Denkleştirme. TTK m. 140/2, ortaklık paylarının değişim oranları belirlenirken, devrolunan şirketin ortaklarına tahsis olunan payların gerçek değerlerinin onda birini aşmaması şartıyla bir denkleştirme ödenmesinin öngörülebileceğini belirtir.
Özel paylar. TTK m. 140 üç kural daha ekler:
- oydan yoksun paylara sahip ortaklara aynı değerde, oydan yoksun veya oy hakkını haiz paylar verilir (TTK m. 140/3);
- paylara bağlı imtiyaz hakları karşılığında devralan şirkette eş değerde haklar veya uygun bir karşılık verilir (TTK m. 140/4);
- devralan şirket, intifa senedi sahiplerine eş değerli haklar tanımak ya da intifa senetlerini birleşme sözleşmesinin yapıldığı tarihteki gerçek değeriyle satın almak zorundadır (TTK m. 140/5).
Ayrılma akçesi. TTK m. 141/1 uyarınca birleşmeye katılan şirketler, birleşme sözleşmesinde ortaklara, devralan şirkette pay ve ortaklık haklarının iktisabı ile iktisap olunacak payların gerçek değerine denk gelen bir ayrılma akçesi arasında seçim yapma hakkı tanıyabilir. TTK m. 141/2'ye göre sözleşmede sadece ayrılma akçesinin verilmesi de öngörülebilir. TTK m. 151/5 uyarınca birleşme sözleşmesi bir ayrılma akçesi öngörüyorsa, devreden şirket sermaye şirketiyse şirkette mevcut oy haklarının, şahıs şirketiyse oy hakkını haiz ortaklarının yüzde doksanının olumlu oyuyla onaylanması şarttır.
Sermaye artırımı. Devralma yoluyla birleşmede TTK m. 142/1, devralan şirketi sermayesini devrolunan şirket ortaklarının haklarının korunabilmesi için gerekli olan düzeyde artırmakla yükümlü kılar. TTK m. 142/2 uyarınca birleşmede ayni sermaye konulmasına ilişkin düzenlemeler uygulanmaz.
4. Birleşme Sözleşmesi, Ara Bilanço ve Birleşme Raporu (TTK m. 143-147)
Şekil. TTK m. 145 uyarınca birleşme sözleşmesi yazılı şekilde yapılır, birleşmeye katılan şirketlerin yönetim organlarınca imzalanır ve genel kurullarınca onaylanır.
Zorunlu içerik. TTK m. 146/1'e göre sözleşmenin şunları içermesi zorunludur:
- birleşmeye katılan şirketlerin ticaret unvanları, hukuki türleri ve merkezleri; yeni kuruluş yoluyla birleşmede yeni şirketin türü, ticaret unvanı ve merkezi;
- payların değişim oranı, öngörülmüşse denkleştirme tutarı ve devrolunan şirket ortaklarının devralan şirketteki paylarına ve haklarına ilişkin açıklamalar;
- devralan şirketin imtiyazlı ve oydan yoksun pay sahipleriyle intifa senedi sahiplerine tanıdığı haklar;
- payların değiştirilmesinin şekli;
- birleşmeyle iktisap edilen payların, devralan veya yeni kurulan şirketin bilanço kârına hak kazandığı tarih ve bu isteme ilişkin bütün özellikler;
- gereğinde TTK m. 141 uyarınca ayrılma akçesi;
- devrolunan şirketin işlem ve eylemlerinin devralan şirketin hesabına yapılmış sayılacağı tarih;
- yönetim organlarına ve yönetici ortaklara tanınan özel yararlar;
- gereğinde sınırsız sorumlu ortakların isimleri.
Ara bilanço. TTK m. 144/1 uyarınca birleşme sözleşmesinin imzalandığı tarih ile bilanço günü arasında altı aydan fazla zaman geçmişse veya son bilançonun çıkarılmasından sonra şirketlerin malvarlıklarında önemli değişiklikler meydana gelmişse, birleşmeye katılan şirketler bir ara bilanço çıkarmak zorundadır. TTK m. 144/2'ye göre ara bilançoya yıllık bilançoya ilişkin hüküm ve ilkeler uygulanır; ancak fizikî envanter çıkarılması gerekli değildir ve son bilançoda kabul edilen değerlemeler sadece ticari defterdeki hareketler ölçüsünde değiştirilir. Amortismanlar, değer düzeltmeleri ve karşılıklar ile ticari defterlerden anlaşılmayan, işletme için önemli değer değişiklikleri de dikkate alınır.
Yeni kuruluş. TTK m. 143, yeni şirketin kuruluşuna TTK ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun ayni sermaye konulmasına ve asgari ortak sayısına ilişkin hükümleri dışındaki maddelerini uygular.
Birleşme raporu. TTK m. 147/1 uyarınca yönetim organları ayrı ayrı veya birlikte bir birleşme raporu hazırlar. TTK m. 147/2'ye göre raporda, başka hususların yanında birleşmenin amacı ve sonuçları, değişim oranı ve öngörülmüşse denkleştirme akçesi, gereğinde ayrılma akçesinin tutarı ve verilme sebepleri, payların değerlemesine ilişkin özellikler, gereğinde sermaye artırımının miktarı, birleşmenin işçiler üzerindeki etkileri ile mümkünse bir sosyal planın içeriği ve alacaklılar üzerindeki etkileri hukuki ve ekonomik yönden açıklanır ve gerekçeleri belirtilir. Yeni kuruluş yoluyla birleşmede rapora yeni şirketin sözleşmesinin de eklenmesi şarttır (TTK m. 147/3). TTK m. 147/4 uyarınca tüm ortakların onaylaması hâlinde küçük ve orta ölçekli şirketler birleşme raporunun düzenlenmesinden vazgeçebilir; bu ölçütler için TTK m. 135/2, m. 1522 ve 1523'e yollama yapar.
5. Oylamadan Önce: Otuz Günlük İnceleme Hakkı ve Önemli Değişiklikler (TTK m. 149-150)
İncelemeye sunulacak belgeler. TTK m. 149/1 uyarınca birleşmeye katılan her şirket, merkezinde ve şubelerinde, genel kurul kararından önceki otuz gün içinde şu belgeleri incelemeye sunmakla yükümlüdür: birleşme sözleşmesi, birleşme raporu ve son üç yılın yılsonu finansal tablolarıyla yıllık faaliyet raporları, gereğinde ara bilançolar. Belgeler ortakların, intifa senedi sahipleriyle şirketin ihraç ettiği menkul kıymetlerin hamillerinin, menfaati bulunan kişilerin ve diğer ilgililerin incelemesine açıktır. Sermaye şirketleri bunları internet sitelerinde de yayımlar.
Ücretsiz suret ve ilanlar. TTK m. 149/2 uyarınca belgelerin suretleri istenebilir ve bunlar için herhangi bir bedel veya gider karşılığı istenemez. Her şirket, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlanan ve internet sitesine konulan ilanda inceleme hakkına işaret eder (TTK m. 149/3) ve belgelerin nereye tevdi edildiğini ve nerelerde incelemeye hazır tutulduğunu tevdiden en az üç iş günü önce Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile şirket sözleşmesinde öngörülen gazetelerde, sermaye şirketleri ayrıca internet sitelerinde ilan eder (TTK m. 149/4). TTK m. 149/5'e göre tüm ortakların onaylaması hâlinde küçük ve orta ölçekli şirketler inceleme hakkının kullanılmasından vazgeçebilir.
Önemli değişiklikler. Birleşme sözleşmesinin imzası ile sözleşmenin genel kurulda onaya sunulacağı tarih arasında şirketlerden birinin aktif veya pasif varlıklarında önemli değişiklik meydana gelirse, yönetim organı bu durumu kendi genel kuruluna ve diğer şirketlerin yönetim organlarına yazılı olarak bildirir (TTK m. 150/1). Bunun üzerine yönetim organları, sözleşmenin değiştirilmesine veya birleşmeden vazgeçilmesine gerek olup olmadığını inceler; böyle bir sonuca varırlarsa onaya sunma önerisi geri çekilir, aksi hâlde yönetim organı genel kurulda sözleşmede uyarlamaya gerek bulunmadığının gerekçesini açıklar (TTK m. 150/2).
6. Onay Nisapları, Tescil ve İlan (TTK m. 151-154)
TTK m. 151/1 uyarınca yönetim organı birleşme sözleşmesini genel kurula sunar; sözleşme aşağıdakiler de dâhil olmak üzere kanunda öngörülen nisaplarla onaylanmalıdır.
| Şirket | Gerekli çoğunluk | Hüküm |
|---|---|---|
| Anonim şirket ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket | Esas veya çıkarılmış sermayenin çoğunluğunu temsil etmesi şartıyla genel kurulda mevcut bulunan oyların dörtte üçü; TTK m. 421/5-b saklıdır | TTK m. 151/1-a |
| Limited şirket | Sermayenin en az dörtte üçünü temsil eden paylara sahip bulunmaları şartıyla tüm ortakların dörtte üçünün oyları | TTK m. 151/1-c |
| Kooperatif | Verilen oyların üçte ikisi; ana sözleşmede ek ödeme ve başka edim yükümlülükleri ya da sınırsız sorumluluk kabul edilmiş veya mevcut olanlar genişletilmişse kooperatife kayıtlı tüm ortakların dörtte üçü | TTK m. 151/1-d |
| Kollektif ve komandit şirket | Oybirliği; şirket sözleşmesi bütün ortakların dörtte üçünün kararını öngörebilir | TTK m. 151/2 |
| Ayrılma akçesi öngören sözleşme | Şirkette mevcut oy haklarının (sermaye şirketi) veya oy hakkını haiz ortakların (şahıs şirketi) yüzde doksanı | TTK m. 151/5 |
Bazı hâllerde ayrıca özel kurallar uygulanır: bir kooperatif tarafından devralınacak sermaye şirketlerinde, sermayenin çoğunluğunu temsil etmesi şartıyla genel kurulda mevcut bulunan oyların dörtte üçü aranır (TTK m. 151/1-b); sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket başka bir şirketi devralıyorsa, komanditelerin tamamının birleşmeyi yazılı olarak onaylaması da gerekir (TTK m. 151/3); bir limited şirket tarafından devralınan anonim veya sermayesi paylara bölünmüş komandit şirkette devralma ile ek yükümlülük ve kişisel edim yükümlülükleri öngörülüyor ya da mevcut olanlar genişletiliyorsa bütün ortakların oybirliği gerekir (TTK m. 151/4).
Birleşme sözleşmesinde devrolunan şirketin işletme konusunda değişiklik öngörülmüşse, sözleşmenin ayrıca şirket sözleşmesinin değiştirilmesi için gerekli nisapla onaylanmış olması zorunludur (TTK m. 151/6).
Tescil ve sonuçları. Birleşme kararı alınır alınmaz yönetim organları birleşmenin tescili için ticaret siciline başvurur (TTK m. 152/1). Devrolunan şirket, birleşmenin ticaret siciline tescili ile infisah eder (TTK m. 152/3). TTK m. 153/1'e göre birleşme, birleşmenin ticaret siciline tescili ile geçerlilik kazanır; tescil anında devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi kendiliğinden devralan şirkete geçer. TTK m. 153/2 uyarınca devrolunan şirketin ortakları devralan şirketin ortağı olur; ancak bu sonuç, devralan veya devrolunan şirketin hesabına fakat kendi adına hareket eden kişinin elinde bulunan paylar için doğmaz. TTK m. 153/3, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun hükümlerini saklı tutar; birleşme kontrolü bu rehberin konusu dışındadır.
İlan. TTK m. 154 uyarınca birleşme kararı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan olunur. Bölüm 9'daki davalar için öngörülen iki aylık süreler bu ilandan itibaren işler; ilanın gerekmediği hâllerde iptal davası süresi tescil tarihinden başlar (TTK m. 192/1).

7. Şirketler Topluluğu İçinde Kolaylaştırılmış Birleşme: %100 ve %90 Pay Sahipliği (TTK m. 155-156)
Tam pay sahipliği. TTK m. 155/1 uyarınca devralan sermaye şirketi devrolunan sermaye şirketinin oy hakkı veren bütün paylarına sahipse ya da bir şirket, bir gerçek kişi veya kanun yahut sözleşme dolayısıyla bağlı bulunan kişi grupları birleşmeye katılan sermaye şirketlerinin oy hakkı veren tüm paylarına sahipse, sermaye şirketleri kolaylaştırılmış düzene göre birleşebilir. TTK m. 156/1'e göre bu durumda şirketler birleşme raporunu düzenlemekle ve inceleme hakkını sağlamakla yükümlü değildir; birleşme sözleşmesini genel kurulun onayına da sunmayabilirler.
En az yüzde doksan. TTK m. 155/2 uyarınca devralan sermaye şirketi, devrolunan sermaye şirketinin oy hakkı veren paylarının en az yüzde doksanına sahipse, azınlıkta kalan pay sahipleri için aşağıdaki şartlar gerçekleştiğinde birleşme kolaylaştırılmış usulde yapılabilir:
- devralan şirkette bu payların denk karşılığı olan paylar yanında, TTK m. 141'e göre payların gerçek değerinin tam dengi olan nakdî bir karşılık verilmesinin önerilmiş olması ve
- birleşme dolayısıyla ek ödeme borcunun, herhangi bir kişisel edim yükümlülüğünün veya kişisel sorumluluğun doğmaması.
TTK m. 156/2'ye göre bu durumda birleşme sözleşmesi daha dar bir kayıt listesini içerir; şirketler birleşme raporu düzenlemek ve sözleşmeyi genel kurula sunmak zorunda değildir. Buna karşılık inceleme hakkının, birleşmenin tescili için ticaret siciline yapılan başvurudan otuz gün önce sağlanmış olması gerekir.
| Konu | Olağan birleşme (devralma veya yeni kuruluş) | Kolaylaştırılmış birleşme, %100 | Kolaylaştırılmış birleşme, en az %90 |
|---|---|---|---|
| Birleşme raporu | Gerekli; KOBİ'ler tüm ortakların onayıyla vazgeçebilir (TTK m. 147) | Gerekli değil (TTK m. 156/1) | Gerekli değil (TTK m. 156/2) |
| İnceleme hakkı | Genel kurul kararından önceki otuz gün (TTK m. 149) | Gerekli değil (TTK m. 156/1) | Sicil başvurusundan otuz gün önce (TTK m. 156/2) |
| Genel kurul onayı | Gerekli (TTK m. 151) | Sunulmayabilir (TTK m. 156/1) | Zorunlu değil (TTK m. 156/2) |
| Azınlık | Karşılayacak değerde paylar; olası ayrılma akçesi (TTK m. 140-141) | Oy hakkı veren paylarda azınlık yok | Payların yanında gerçek değerin tam dengi nakit önerilir (TTK m. 155/2) |
8. Alacaklılar, Ortakların Kişisel Sorumluluğu ve Çalışanlar (TTK m. 157-158 ve 178)
Alacaklılara teminat. TTK m. 157/1 uyarınca birleşmeye katılan şirketlerin alacaklıları birleşmenin hukuken geçerlilik kazanmasından itibaren üç ay içinde istemde bulunursa, devralan şirket bunların alacaklarını teminat altına alır. TTK m. 157/2'ye göre birleşmeye katılan şirketler alacaklılarına haklarını, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yedişer gün aralıklarla üç defa yapacakları ilanla ve ayrıca internet sitelerine konulacak ilanla bildirir. TTK m. 157/4 uyarınca diğer alacaklıların zarara uğramayacaklarının anlaşılması hâlinde yükümlü şirket teminat göstermek yerine borcu ödeyebilir.
Ortakların kişisel sorumluluğu. TTK m. 158/1'e göre devrolunan şirketin borçlarından birleşmeden önce sorumlu olan ortakların sorumlulukları birleşmeden sonra da devam eder; şu şartla ki bu borçlar birleşme kararının ilanından önce doğmuş olmalı veya borçları doğuran sebepler bu tarihten önce oluşmuş bulunmalıdır. TTK m. 158/2 uyarınca bu kişisel sorumluluğa ilişkin istemler, birleşme kararının ilanı tarihinden itibaren üç yıl geçince zamanaşımına uğrar; alacak ilan tarihinden sonra muaccel olursa zamanaşımı süresi muacceliyet tarihinden başlar. Bu sınırlama, devralan şirketin borçları dolayısıyla şahsen sorumlu olan ortakların sorumluluklarına uygulanmaz.
Çalışanlar. TTK m. 158/4, iş ilişkileri hakkında TTK m. 178'i uygulanır kılar:
- işçi itiraz etmezse hizmet sözleşmesi, devir gününe kadar bu sözleşmeden doğan bütün hak ve borçlarla devralana geçer (TTK m. 178/1);
- işçi itiraz ederse hizmet sözleşmesi kanuni işten çıkarma süresinin sonunda sona erer; devralan ve işçi o tarihe kadar sözleşmeyi yerine getirmekle yükümlüdür (TTK m. 178/2);
- eski işveren ile devralan, işçinin devirden önce muaccel olmuş alacakları ile sözleşmenin normal olarak sona ereceği veya itiraz sebebiyle sona erdiği tarihe kadar muaccel olacak alacaklarından müteselsilen sorumludur (TTK m. 178/3);
- işçiler bu alacaklarının teminat altına alınmasını isteyebilir (TTK m. 178/5).
9. Birleşmeden Sonraki Hukuki Yollar ve Kontrol Listesi (TTK m. 191-193)
Denkleştirme akçesinin saptanması. TTK m. 191/1 uyarınca ortaklık payları ve hakları gereğince korunmamış veya ayrılma karşılığı uygun belirlenmemişse her ortak, birleşme kararının Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilanından itibaren iki ay içinde, birleşmeye katılan şirketlerden birinin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden uygun bir denkleştirme akçesinin saptanmasını isteyebilir. Denkleştirme akçesinin belirlenmesinde TTK m. 140/2'deki onda bir sınırı uygulanmaz. Mahkeme kararı, davacı ile aynı hukuki durumda bulunan ortaklar hakkında da hüküm doğurur (TTK m. 191/2). Davanın giderleri devralan şirkete aittir; özel durumların haklı göstermesi hâlinde mahkeme giderleri kısmen veya tamamen davacıya yükletebilir (TTK m. 191/3). Bu dava birleşme kararının geçerliliğini etkilemez (TTK m. 191/4).
İptal davası. TTK m. 192/1 uyarınca m. 134 ilâ 190'ın ihlali hâlinde, birleşme kararına olumlu oy vermemiş ve bunu tutanağa geçirmiş bulunan ortaklar, kararın Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilanından itibaren iki ay içinde iptal davası açabilir; ilanın gerekmediği hâllerde süre tescil tarihinden başlar. TTK m. 192/3'e göre işlemlerde bir eksiklik varsa mahkeme taraflara bunun giderilmesi için süre verir; hukuki sakatlık verilen süre içinde giderilemiyorsa veya giderilmemişse mahkeme kararı iptal eder ve gerekli önlemleri alır.
Sorumluluk. TTK m. 193/1 uyarınca birleşme işlemlerine herhangi bir şekilde katılmış bulunan bütün kişiler şirketlere, ortaklara ve alacaklılara karşı kusurları ile verdikleri zararlardan sorumludur.
Yabancı ortak veya yönetici için kontrol listesi:
- Birleşmenin şeklini ve şirketinizin devralan mı devrolunan mı olduğunu belirleyin (TTK m. 136-137).
- Şirketlerden biri tasfiye hâlindeyse, sermayesiyle kanuni yedek akçeleri toplamının yarısını kaybetmişse veya borca batıksa TTK m. 138 ve 139'daki şartları kontrol edin.
- Değişim oranını, varsa denkleştirmeyi ve ayrılma akçesini TTK m. 140 ve 141'e göre sınayın.
- Oylamadan önceki otuz gün içinde belgeleri inceleyin ve ücretsiz suret isteyin (TTK m. 149).
- KOBİ'lere tanınan vazgeçme imkânına onay vermeden önce bunun tüm ortakların onayını gerektirdiğini hatırlayın (TTK m. 147/4, 149/5).
- TTK m. 151'deki nisaba ve ayrılma akçesi öngörülmüşse yüzde doksan eşiğine ulaşılıp ulaşılmadığını kontrol edin.
- Birleşmeye karşıysanız olumlu oy vermeyin ve bunu tutanağa geçirtin (TTK m. 192/1).
- İlan tarihini ve TTK m. 191 ile 192'deki iki aylık süreleri takviminize işleyin; ilanın gerekmediği hâllerde iptal davası süresi tescil tarihinden başlar (TTK m. 192/1).
- Alacaklıysanız, birleşmenin hukuken geçerlilik kazanmasından itibaren üç ay içinde teminat isteyin (TTK m. 157/1).
Lexin Legal, Türk şirket birleşmelerinde birleşme sözleşmesinin incelenmesinden ilan sonrasında açılabilecek ortak davalarına kadar yabancı yatırımcılara, pay sahiplerine ve yöneticilere danışmanlık vermektedir.
Sıkça sorulan sorular
Devralma şeklinde birleşme ile yeni kuruluş şeklinde birleşme arasındaki fark nedir?
İlkinde mevcut şirketlerden biri diğerini bünyesine alır; ikincisinde ise şirketler yeni kurulan bir şirkette bir araya gelir (TTK m. 136/1). İki hâlde de devrolunan şirket sona erer ve ticaret sicilinden silinir (TTK m. 136/4).
Bir Türk anonim şirketi limited şirketle birleşebilir mi?
Evet. İkisi de sermaye şirketidir (TTK m. 124/2) ve TTK m. 137/1 sermaye şirketlerinin birbiriyle birleşmesine imkân verir. Onay nisapları şirket türüne göre farklıdır (TTK m. 151/1).
Pay yerine para alabilir miyim?
Birleşme sözleşmesi pay ile ayrılma akçesi arasında seçim hakkı tanıyabilir veya yalnızca ayrılma akçesi verilmesini öngörebilir (TTK m. 141). Sözleşmede ayrılma akçesi bulunuyor ve devreden şirket sermaye şirketiyse, onay için şirketteki mevcut oy haklarının yüzde doksanı gerekir (TTK m. 151/5).
Pay sahibi birleşme oylamasından önce hangi belgeleri inceleyebilir?
Genel kurul kararından önceki otuz gün içinde birleşme sözleşmesini, birleşme raporunu, son üç yılın yılsonu finansal tablolarıyla yıllık faaliyet raporlarını ve gereğinde ara bilançoları (TTK m. 149/1). Suretler ücretsizdir (TTK m. 149/2). Tüm ortakların onaylaması hâlinde küçük ve orta ölçekli şirketler inceleme hakkından vazgeçebilir (TTK m. 149/5); kolaylaştırılmış birleşmede ise TTK m. 156 hükümleri uygulanır.
Türkiye'de birleşme ne zaman hüküm doğurur?
Ticaret siciline tescille birlikte birleşme geçerlilik kazanır ve devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi aynı anda kendiliğinden devralan şirkete geçer (TTK m. 153/1).
Yüzde yüz pay sahibi ana şirketin bağlı şirketini devralması için genel kurul kararı gerekir mi?
Devralan sermaye şirketi devrolunan sermaye şirketinin oy hakkı veren bütün paylarına sahipse, şirketler birleşme raporu düzenlemek ve inceleme hakkı tanımakla yükümlü değildir; sözleşmeyi genel kurul onayına sunmayabilirler (TTK m. 155/1, 156/1).
Alacaklılar nasıl korunur?
Birleşmenin hukuken geçerlilik kazanmasından itibaren üç ay içinde istemde bulunan alacaklıların alacakları devralan şirketçe teminat altına alınır; diğer alacaklıların zarara uğramayacakları anlaşılırsa şirket teminat yerine borcu ödeyebilir (TTK m. 157/1, 157/4).
Değişim oranı adil değilse pay sahibi ne yapabilir?
Her ortak, birleşme kararının ilanından itibaren iki ay içinde asliye ticaret mahkemesinden uygun bir denkleştirme akçesinin saptanmasını isteyebilir; bu dava birleşme kararının geçerliliğini etkilemez (TTK m. 191/1, 191/4). TTK m. 134 ilâ 190 ihlal edilmişse, karara olumlu oy vermemiş ve bunu tutanağa geçirmiş ortaklar kararın ilanından, ilanın gerekmediği hâllerde tescilden itibaren iki ay içinde iptal davası açabilir (TTK m. 192/1).