Sınır Dışı ve Tahdit Avukatı

Sınır dışı kararına itiraz süresi kaç gün?

Sınır dışı etme kararına karşı, tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulur (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu — YUKK — m.53/3). Süre, idari davalardaki genel altmış günlük süreden çok daha kısadır.

Yedi günün ne zaman başladığı da kritiktir: süre karar tarihinden değil, kararın yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edildiği tarihe göre belirlenir; 2577 sayılı Kanun m.8/1 uyarınca süreler tebliğ tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar, sürenin son günü tatile rastlarsa süre izleyen ilk çalışma gününün bitimine kadar uzar (m.8/2). Uygulamada tek günlük bir hesap hatası dava hakkını tümüyle ortadan kaldırdığı için, biz her zaman tebliğ gününü birinci gün sayarak çalışırız.

Kararın gerekçesiyle tebliği ve avukatı olmayan kişinin itiraz usulleri ile süreler hakkında bilgilendirilmesi m.53/2 gereğidir; uygulamada bu bilgilendirme sık sık eksik yapılır.

Dava açmak sınır dışı işlemini durdurur mu?

Evet — ve bu, sınır dışı dosyalarını diğer idari davalardan ayıran en önemli noktadır. YUKK m.53/3 uyarınca, yabancının kendi rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulmuşsa yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.

Ayrıca yürütmenin durdurulması kararı almanız gerekmez; koruma doğrudan kanundan doğar. Buradaki tek risk, kişinin geri gönderme merkezindeyken kendi rızasıyla dönmeyi kabul ettiğine dair bir belge imzalamasıdır.

2024 değişikliği neyi değiştirdi? Yargılama artık nasıl işliyor?

YUKK m.53/3, 21 Kasım 2024 tarihli 7533 sayılı Kanun'un 36. maddesiyle yeniden yazıldı; internetteki pek çok metin hâlâ eski hâli anlatıyor.

• Başvurunun idareye bildirilmesi: Mahkemeye başvuran kişi, başvurusunu kararı veren makama da bildirmekle yükümlüdür.
• Dosyanın tekemmülü: Savunmanın verilmesi ya da savunma süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır.
• On beş günlük karar süresi: Başvurular, dosyanın tekemmülünden — ara karar ya da duruşma gerekiyorsa bunların tamamlanmasından — itibaren on beş gün içinde sonuçlandırılır.
• Tebligat: Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa, 2577 sayılı Kanun m.26/3'teki süre iki ay olarak uygulanır.
• Kesinlik: Mahkemenin verdiği karar kesindir; istinaf yolu kapalıdır.

On beş günlük süre başvuru tarihinden değil, dosya tekemmülünden sonra işler; savunma süresi, ara kararlar ve tercüme işlemleri toplam süreyi uzatır. Karar kesin olduğu için ilk dilekçe belirleyicidir.

Sınır dışı etme kararı kimler hakkında alınır? (YUKK m.54)

Sınır dışı etme kararı, Göç İdaresi Başkanlığının talimatı üzerine veya resen valiliklerce alınır (m.53/1). Karar alınacak hâller m.54'te sayılmıştır:

Bentlerin bir kısmı ölçülebilir, bir kısmı takdirîdir. Özellikle (d) bendindeki tehdit değerlendirmesi en çok tartışılan noktadır; idarenin bunu hangi somut olguya dayandırdığını ortaya koymak savunmanın merkezindedir. Ceza soruşturmasıyla iç içe dosyaları ceza hukuku tarafıyla birlikte yürütürüz.

Sınır dışı kararı alınamayacak hâller ve geri gönderme yasağı

Kanun, m.54 kapsamında olsa dahi bazı kişiler hakkında sınır dışı kararı alınamayacağını düzenler; bu, savunmanın en somut dayanağıdır.

Bunun üstünde YUKK m.4'teki geri gönderme yasağı yer alır: Kanun kapsamındaki hiç kimse, işkenceye ya da insanlık dışı veya onur kırıcı ceza veya muameleye tabi tutulacağı, ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti veya siyasi fikirleri dolayısıyla hayatının ya da hürriyetinin tehdit altında olacağı bir yere gönderilemez.

Bu iddialar soyut kalmamalıdır: sağlık gerekçesi için hastane raporu ve tedavi planı, ülke koşullarına dayalı iddia için kaynağı gösterilebilir güncel belgeler toplarız. YUKK m.8 gereğince giriş şartları, uluslararası koruma başvurusunu engelleyecek şekilde yorumlanamaz.

İdari gözetim ve geri gönderme merkezi: ikinci ve ayrı bir yol

Ailelerin en sık düştüğü hata, sınır dışı kararına itiraz edince gözaltının da biteceğini sanmaktır. Oysa iki ayrı karar ve iki ayrı başvuru yolu vardır.

YUKK m.54 kapsamındaki bir yabancı kolluk tarafından yakalanırsa, hakkında karar verilmek üzere derhâl valiliğe bildirilir; bu kişilerden sınır dışı etme kararı alınması gerektiği değerlendirilenler hakkında kararı valilik verir ve değerlendirme ile karar süresi kırk sekiz saati geçemez (m.57/1). Hakkında sınır dışı kararı alınanlardan kaçma ve kaybolma riski bulunan, giriş-çıkış kurallarını ihlal eden, sahte veya asılsız belge kullanan, kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın Türkiye'den çıkmaları için tanınan sürede çıkmayan ya da kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından tehdit oluşturanlar hakkında valilik idari gözetim kararı verir ya da m.57/A uyarınca alternatif yükümlülükler getirir (m.57/2). Süresinde çıkmama hâlinde kabul edilebilir bir mazeretin varlığı, idari gözetime itirazda ayrıca ileri sürülebilir. Gözetim kararı verilenler kırk sekiz saat içinde geri gönderme merkezine götürülür. Başvuru gözetimi durdurmaz; ancak şartların değiştiği iddiasıyla sulh ceza hâkimliğine yeniden başvurulabilir.

Gözetim süresi altı ayı geçemez; işlemler yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belgeleri vermemesi nedeniyle tamamlanamazsa en fazla altı ay daha uzatılabilir (m.57/3). Zaruret olup olmadığı valilikçe her ay değerlendirilir; zaruret görülmeyenler için gözetim derhâl sonlandırılır (m.57/4).

İdari gözetime alternatif yükümlülükler (YUKK m.57/A)

2019'da eklenen 57/A maddesi, gözetim altında tutmaya alternatif bir mekanizma getirdi.

Getirilebilecek yükümlülükler şunlardır: belirli adreste ikamet etme, bildirimde bulunma, aile temelli geri dönüş, geri dönüş danışmanlığı, kamu yararına hizmetlerde gönüllülük esasıyla görev alma, teminat ve elektronik izleme. Bir ya da birkaçının uygulanması hâlinde bu süre yirmi dört ayı geçemez (m.57/A-2).

İdari gözetimin devamında zaruret görülmediği için gözetimi sonlandırılan yabancılara, YUKK m.57/4 uyarınca 57/A maddesindeki alternatif yükümlülükler getirilir — kanun bunu idarenin takdirine bırakmaz. m.57/2 kapsamında olup da idari gözetim altına alınmayan yabancılara ise bu yükümlülüklerden birinin ya da birkaçının getirilmesi zorunludur (m.57/A-3). Uyulmaması hâlinde kişi yeniden gözetim altına alınabilir (m.57/A-6); teminat verilmişse ve yabancı — mücbir sebepler ile mahkeme sürecinin sona ermemesi hâlleri dışında — Türkiye'den çıkmazsa teminat Hazineye irat kaydedilir.

Geri gönderme merkezinde yakınınıza ulaşma hakkınız

Ailelerin ilk sorusu genellikle hukuki değil insanidir: görüşebilir miyim, telefon edebilir mi, avukatla konuşabilir mi?

YUKK m.59 uyarınca geri gönderme merkezlerinde; yabancı tarafından bedeli karşılanamayan acil ve temel sağlık hizmetleri ücretsiz verilir, yabancıya yakınlarına, notere, yasal temsilciye ve avukata erişme ile telefon hizmetlerinden yararlanma imkânı sağlanır, ziyaretçileriyle, vatandaşı olduğu ülkenin konsolosluk yetkilisiyle ve BM Mülteciler Yüksek Komiserliği görevlisiyle görüşebilir. Çocukların yüksek yararı gözetilir ve aileler ayrı yerlerde barındırılır.

İdari gözetim kararı, sürenin uzatılması ve aylık değerlendirmelerin sonuçları gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir (m.57/5). Avukatlık ücretini karşılama imkânı bulunmayanlara, talepleri hâlinde 1136 sayılı Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanır (m.57/7).

Türkiye'yi terke davet: giriş yasağı almadan çıkmak mümkün mü?

Her sınır dışı dosyası mahkemeye gitmez; bazı durumlarda doğru strateji, kişiyi tahditTahditYabancının Türkiye'ye girişine konulan kısıtlama koduBir yabancının Türkiye'ye girişini engelleyen ya da izne bağlayan, sisteme kodla işlenen kısıtlama.Sözlük → kaydı doğmadan ülkeden çıkarmaktır.

YUKK m.56 uyarınca sınır dışı kararı alınanlara, kararda belirtilmek kaydıyla, ülkeyi terk edebilmeleri için on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınır. Kaçma ve kaybolma riski bulunanlara, giriş-çıkış kurallarını ihlal edenlere, sahte belge kullananlara, asılsız belgeyle ikamet izniİkamet izniTürkiye'de kalma izniBir yabancının vizeden uzun süreyle Türkiye'de yasal olarak kalmasını sağlayan resmî izin.Sözlük → alan ya da almaya çalışanlara ve kamu düzeni, güvenliği ya da sağlığı bakımından tehdit oluşturanlara bu süre tanınmaz. Süre tanınanlara harca tabi olmayan Çıkış İzin Belgesi verilir.

Fark yine de büyüktür: yakalanmadan önce kendi iradesiyle valiliğe başvurmak ile denetimde yakalanmak arasındaki fark, yıllarca sürecek bir yasak ile giriş yasağı doğurmayan bir çıkış arasındaki farktır.

Türkiye'ye giriş yasağı: kim koyar, ne kadar sürer?

Sınır dışı edilmenin doğrudan sonucu çoğu zaman giriş yasağıdır; bu ayrı bir idari işlemdir. YUKK m.9/1 uyarınca Göç İdaresi, kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı bakımından girişinde sakınca görülen yabancıların girişini yasaklayabilir; m.9/2 uyarınca sınır dışı edilen yabancıların girişi Göç İdaresi veya valiliklerce yasaklanır.

Giriş yasağı olan yabancıya vize de verilmez (m.15/1-b) ve sınır kapısında geri çevrilir (m.7). Yasağa rağmen girdiği tespit edilenler hakkında yeniden sınır dışı kararı alınır (m.54/1-ı) ve idari para cezası uygulanır (m.102/1-b).

Tahdit kodu nedir, nasıl öğrenilir, nasıl kaldırılır?

"Tahdit kodu", yabancının kayıtlarına işlenen ve ülkeye giriş-çıkışını ya da ikamet işlemlerini kısıtlayan idari kaydın kısaltmasıdır. Kodun kendisi bir kanun maddesi değildir: kodlar, Göç İdaresi ve diğer yetkili birimlerin iç idari uygulamasıdır. Hukuki dayanak koddaki harf değil, kodun arkasındaki işlemdir — çoğunlukla YUKK m.9, m.15, m.7 ya da m.54.

Kodlar kabaca şu mantıkla ayrışır: bir grup vize, ikamet veya çalışma izni ihlallerinden; bir grup kamu düzeni ve güvenliğinden; bir grup kamu sağlığından; bir grup ise ödenmemiş idari para cezası ve kamu alacağından doğar. m.9/7'deki ön izin şartı da ayrı bir kayıt olarak işlenir; kişi yasaklı değildir ama önceden izin almadan giriş yapamaz.

VekâletnameVekâletnameNoterden verilen temsil yetkisi belgesiBir avukatın ya da başka bir kişinin sizin adınıza hareket etmesine izin veren, noterde düzenlenen resmî belge.Sözlük → ile başvuruyu biz yapar; kaydın dayanağını, hangi birimin koyduğunu ve süresini tespit ederiz. Bazı kayıtlar borç ya da idari para cezası ödendiğinde idari yoldan kalkar; kamu düzeni ve güvenliği kaynaklı kayıtlar kural olarak iptal davasını gerektirir.

Giriş yasağının ve tahdit kaydının kaldırılması: idari başvuru ve iptal davası

Giriş yasağı, sınır dışı kararından farklı olarak özel bir yedi günlük süreye tabi değildir; genel idari yargı kuralları uygulanır.

• Dava süresi: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 uyarınca dava açma süresi altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar.
• Önce idareye başvurma: m.11 uyarınca dava süresi içinde işlemin kaldırılması istenebilir; başvuru süreyi durdurur, otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
• Yetkili mahkeme: m.32 uyarınca işlemi yapan merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir; yasağı Göç İdaresi koymuşsa dava Ankara'da, valilik koymuşsa o ilde görülür.
• Yürütmenin durdurulması: m.27/1 uyarınca dava açılması yürütmeyi kendiliğinden durdurmaz; ayrıca talep edilmesi ve m.27/2 şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.
• Kanun yolu: m.45 uyarınca tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir.

En önemli fark şudur: sınır dışı kararında karar kesindir, giriş yasağı davasında istinafİstinafBölge adliye mahkemesine başvuruİlk derece mahkemesi kararına karşı bölge adliye mahkemesine yapılan başvuru — dosyayı hem hukuken hem maddi olarak yeniden inceler.Sözlük → yolu açıktır. İptal davalarındaki yaklaşımımızı idare hukuku ve iptal davaları sayfamızda bulabilirsiniz.

Yabancı çalışanı gözaltına alınan işveren ne yapmalı?

Denetimde çalışma izinsiz bir yabancının tespiti, işveren için hem idari para cezası hem de masraf sorumluluğu doğurur.

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.23/8 uyarınca, çalışma izni bulunmadan çalıştığı tespit edilen yabancılar sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirilir. Aynı maddenin beşinci fıkrası, bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen ve izinsiz yabancı çalıştıran işverenlere idari para cezası öngörür; altıncı fıkra uyarınca tekrarı hâlinde ceza bir kat artırılır. Tutarlar her yıl yeniden değerlemeyle güncellendiği için burada rakam vermek yerine, tespit tarihine göre güncel tutarı hesaplarız.

Ayrıca YUKK m.102/2 uyarınca, geçerli belgesi olmayan yabancıların barınmasına imkân sağlayanlara ve taşınmazını kiralayanlara her bir yabancı sayısınca idari para cezası verilir — misafirhane ya da lojman işleten firmalar için doğrudan risktir. Çalışanın dosyası takip edilirken idari para cezasına da süresinde itiraz edilir; bu tarafı iş hukuku ve gerektiğinde şirketler hukuku ekibiyle birlikte yürütürüz.

Türk vatandaşıyla evli olanlar, çocuğu Türkiye'de olanlar

Sınır dışı dosyalarının önemli bir kısmı, Türkiye'de kurulmuş bir ailenin ortasına düşer: eşlerden biri Türk vatandaşı, çocuklar burada okula gidiyor, ev ve iş burada.

Aile bağı tek başına dokunulmazlık sağlamaz; m.54'teki hâller aile bağına bakılmaksızın uygulanabilir. Ancak aile hayatı, idare takdirini kullanırken ve mahkeme ölçülülük denetimi yaparken dosyaya konulması gereken bir olgudur. Evlilik ve nüfus kayıtlarını, okul belgelerini, ortak ikamet ve gelir belgelerini dilekçeye ek olarak değil, gerekçenin parçası olarak koyarız.

Boşanma süreci sınır dışı dosyasıyla iç içe geçmişse iki dosyayı ayrı yürütmek hataya yol açar; bu durumda aile hukuku tarafını da aynı ekiple takip ederiz.

Havalimanında geri çevrilme ve en sık yapılan hatalar

Bazı dosyalar ülkeye girilmeden başlar. YUKK m.7 uyarınca; pasaportu, vizesi, ikamet veya çalışma izni olmayanlar ya da bu belgeleri hileli yollarla edindiği veya sahte olduğu anlaşılanlar, vize, vize muafiyeti veya ikamet izni süresinin bitiminden itibaren en az altmış gün süreli pasaportu ya da pasaport yerine geçen belgesi bulunmayanlar ve m.15/1'de sayılanlar "kabul edilemeyen yolcu" kapsamında geri çevrilir. İşlem ilgiliye tebliğ edilir; tebligatta itiraz haklarını nasıl kullanabileceği de yer alır.

Tekrarlayan hatalar:

• Yedi günü beklemek. Süre geçtikten sonra karara karşı dava açma hakkı düşer.
• İki başvuruyu karıştırmak. İdare mahkemesine başvurmak gözetimi, sulh ceza hâkimine başvurmak sınır dışı kararını ortadan kaldırmaz.
• Başvuruyu idareye bildirmemek. m.53/3, mahkemeye başvuranın bunu kararı veren makama da bildirmesini arar.
• Anlamadan imza atmak. Rıza beyanı, yargılama boyunca sınır dışı edilmeme korumasını kaldırabilir.
• Kodu internetten yorumlamak. Gerçek dayanak öğrenilmeden yapılan giriş denemeleri yeni bir yasak doğurabilir.
• Cezayı ödemeden çıkmak. m.9/4'ün sağladığı imkân, idari para cezalarının ödenmiş olmasını gerektirir.

Sınır dışı ve tahdit dosyalarında çalışma biçimimiz

Bu alanda süreler çok kısa, kararlar çoğu zaman kesindir; kaçırılan bir tebliğ tarihi sonradan düzeltilemeyen bir kayba dönüşebilir.

• Önce durum tespiti. Tebliğ tarihini, kararın dayandığı YUKK maddesini, kişinin hangi geri gönderme merkezinde olduğunu ve varsa tahdit kaydını tespit ederiz.
• İki hattın birlikte yürütülmesi. Sınır dışı dosyası ile gözetim dosyası eşzamanlı takip edilir.
• Belgeye dayalı savunma. Sağlık, aile, ikamet ve istihdam belgelerini kanun maddesine bağlarız; m.55 ve m.4 kapsamındaki hâller ayrıca değerlendirilir.
• Zayıf dosyayı zayıf olarak anlatmak. Dosyanın zayıf olduğu hâllerde bunu baştan söyler, gerekiyorsa m.56 ve m.9/4-5 kapsamında giriş yasağı doğurmayan çıkış seçeneğini konuşuruz. Hiçbir dosyada sonuç taahhüdü vermeyiz.
• Uzaktan çalışma. Yurt dışındaki aile üyeleri konsoloslukta düzenlenen vekâletname ile süreci başlatabilir; İstanbul Kâğıthane merkezli olarak Türkiye genelinde çalışırız.

Bir sınır dışı kararı ya da geri gönderme merkezine sevk söz konusuysa bizimle iletişime geçebilirsiniz. Görüşmede dosyanın kapsamını, izlenecek usulü ve çalışma koşullarını birlikte değerlendiririz.

Sınır dışı ve tahdit dosyanızı nasıl yürütüyoruz

Sınır dışı, idari gözetim ve tahdit hakkında sık sorulan sorular