Kripto para avukatı ne yapar, ne zaman gerekir?
Kripto varlık uyuşmazlıkları teknik görünür, ama klasik hukuk meselesi olarak çözülür: bir dolandırıcılık, bir sözleşme ihlali, bir hacizHacizBorçlunun mal ve alacaklarına el konulmasıİcra takibinde borçlunun mallarının, borcun ödenmesi için satılabilmesi amacıyla hukuken bağlanması.Sözlük →, bir miras. Farkı yaratan, mevzuatın 2024'ten sonra kökten değişmesi ve delilin blok zinciri üzerinde durmasıdır.
Uygulamada en sık şu dosyalar gündeme gelir:
- Kripto dolandırıcılığı: sahte yatırım platformu, “kesin getiri” vaadi, sosyal medya yönlendirmesi, romantizm tuzağı, sahte müşteri temsilcisi.
- Hesaba bloke ve el koyma: borsa ya da banka hesabının askıya alınması, soruşturma nedeniyle paranın durdurulması.
- Platform kaynaklı kayıp: hesabın ele geçirilmesi, transferin yanlış gitmesi, çekim taleplerinin karşılanmaması.
- MASAK ve uyum: şüpheli işlem bildirimi sonrası açıklama, hizmet sağlayıcının yükümlülük yapısı.
- Miras, boşanma ve icra: kripto varlığın tespiti, paylaşımı ve haczi.
Bu dosyalarda cezai taraf (şikâyet, soruşturma, el koyma, iade) ile hukuki taraf (tazminat, sözleşme, tespit) birlikte yürütülür. Suç boyutu için ceza hukuku, veri ve sistem güvenliği için bilişim hukuku tarafıyla değerlendirilir.
7518 sayılı Kanun ne getirdi? Türkiye'de kripto varlığın hukuki çerçevesi
2024'e kadar Türk hukukunda kripto varlıkların bütüncül bir izin ve yaptırım rejimi yoktu; alan tanımsız değil, dağınıktı. Kripto varlık, ödemeler bakımından ilk kez TCMB'nin Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmeliği'nde (RG 16/4/2021-31456; yürürlük 30/4/2021) tanımlanmış, aynı dönemde kripto varlık hizmet sağlayıcıları MASAKMASAKMali Suçları Araştırma KuruluTürkiye'nin mali istihbarat birimi — şüpheli işlem bildirimlerini alan ve aklamayla mücadele yükümlülüklerini denetleyen kurum.Sözlük → yükümlüsü sayılmıştı. 26/6/2024 tarihli 7518 sayılı Kanun ise 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na ilk kez hem tanımları hem de eksiksiz bir izin ve yaptırım rejimini ekledi.
Kanunun getirdiği yapı özetle:
- SPKn m. 35/B: Kuruluş ve faaliyete başlama için Kurul izni zorunludur; pay devirleri de Kurul iznine tabidir. Bilgi sistemleri ve teknolojik altyapı için TÜBİTAK kriterlerine uygunluk aranır.
- SPKn m. 35/C: Müşteri sözleşmeleri, listeleme, fiyat oluşumu, transfer ve saklama esasları.
- SPKn m. 99/A, 99/B, 109/A, 110/A ve 110/B: Tedbirler ve erişim engeli, sorumluluk, izinsiz faaliyet suçu, zimmet ve şahsi iflas.
İkincil düzenlemeler: III-35/B.1 (kuruluş ve faaliyet esasları) ile III-35/B.2 (çalışma usul ve esasları ile sermaye yeterliliği) sayılı tebliğler 13 Mart 2025 tarihli ve 32840 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Her iki tebliğ kademeli bir yürürlük takvimine bağlandı: hükümlerin bir bölümü yayım tarihinde, bir bölümü 31 Mart 2025'te, kalanı 30 Haziran 2025'te yürürlüğe girdi (III-35/B.1 m. 56; III-35/B.2 m. 55). Bu takvim tamamlanmış olup tebliğler bugün bütünüyle yürürlüktedir; buna karşılık geçiş hükümleri uyarınca bazı uyum yükümlülükleri için ayrı süreler öngörülmüştür — örneğin III-35/B.1'in 48 inci maddesindeki bağımsız denetimler ilk kez 2026 yılı için yaptırılır.
Aynı tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Bilgi Sistemleri Yönetimine İlişkin Usul ve Esaslar Tebliği (VII-128.10) de kripto varlık hizmet sağlayıcılarını kapsamına almış; 31 inci maddesinde TÜBİTAK'ın hazırladığı altyapı kriterlerine uyulmasını öngörmüş, geçiş hükmünde 31/12/2025 ve 31/12/2026 uyum tarihleri belirlemiştir.
Kullandığınız platform izinli mi? İzinli ile izinsizin farkı
Bir kripto uyuşmazlığında ilk soru şudur: para SPKSPKSermaye Piyasası Kurulu — ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası KanunuTürkçede aynı üç harf hem düzenleyici kurumu (Sermaye Piyasası Kurulu) hem de onun uyguladığı kanunu (Sermaye Piyasası Kanunu, 6362) anlatır.Sözlük → izni olan bir kuruluşta mı, yoksa izinsiz ya da yurt dışı bir platformda mı? Cevap dosyanın seyrini değiştirir.
| Konu | SPK izinli hizmet sağlayıcı | İzinsiz / yurt dışı platform |
|---|---|---|
| Denetim | SPK, bağımsız ve bilgi sistemleri denetimi | Türkiye'de denetim yok |
| Müşteri varlığı | Şirket malvarlığından ayrı; şirket borçları için haczedilemez (m. 35/C) | Belirsiz; iflasta alacaklı sırasına düşebilir |
| Saklama | Yetkili saklama kuruluşu veya uygun görülen banka nezdinde | Platformun kendi iç kayıtları |
| Yaptırım | İdari para cezası, faaliyet durdurma, yetki iptali | İzinsiz faaliyet suçu ve erişim engeli |
| Uyuşmazlıkta konum | Türk mahkemeleri ve Kurul mekanizmaları işler | Muhatap bulmak ana sorun |
Yurt dışında yerleşik platformların Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik faaliyeti SPKn m. 99/A uyarınca izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı sayılır. Kanun bunun kabulü için üç ölçüt sayar: Türkiye'de iş yeri açılması, Türkçe internet sitesi oluşturulması ya da doğrudan veya Türkiye'deki kişi ve kurumlar aracılığıyla pazarlama yapılması. Liste tüketici değildir; aynı madde tespite ilişkin ilave kıstasların Kurulca belirlenebileceğini de öngörür.
Kripto varlığınız sigortalı mı? Saklama ve ayrılık ilkesi
Bu, en çok yanlış bilinen konudur. Kripto varlıklar sigortalı değildir; ancak bu, hiçbir koruma olmadığı anlamına gelmez. Kanun sigorta yerine malvarlığı ayrılığı koruması getirmiştir.
Kanun ayrıca müşteri kripto varlıklarının kendi cüzdanlarında bulundurulmasını esas almış; kendi cüzdanında tutulmayanlar için saklamanın yetkilendirilmiş kuruluşlarca veya uygun görülen bankalarca yapılmasını, müşteri nakitlerinin bankalarda tutulmasını zorunlu kılmıştır.
Pratik sonuç: platform batarsa varlık teorik olarak masaya girmez, ama bu koruma ancak kayıtlar doğru tutulmuşsa işler. Tasfiye hâlinde alacağı zamanında ortaya koymak belirleyicidir.
Kripto dolandırıcılığında ilk 72 saat: ne yapmalısınız?
Kripto dolandırıcılığı dosyalarında hızlı hareket etmek belirleyicidir; fon zincir üzerinde ilerledikçe izlenebilirliği azalır:
- Transferi durdurmayı deneyin. Fon hâlâ bir Türk platformundaysa ya da bir banka hesabından geçtiyse ilgili kuruma yazılı bildirim yapın.
- Delili donuk hâle getirin. Cüzdan adresleri, işlem kimlikleri (TXID), platform ekran görüntüleri, yazışmalar, dekontlar, karşı tarafın telefon ve IBAN bilgileri.
- Suç duyurusunda bulunun. Başsavcılığa yapılan şikâyet, hem soruşturmayı hem el koyma yolunu açar.
- Malvarlığı takibini isteyin. Dilekçede yalnızca “dolandırıldım” demek yetmez; hangi adrese, hangi zincir üzerinden ne kadar gittiğini ve hangi kurumlardan bilgi istenmesi gerektiğini somut göstermek gerekir.
- Hukuk davası ihtimalini ayrıca değerlendirin. Ceza soruşturmasından bağımsız olarak, tespit edilebilen karşı tarafa karşı tazminat yolu işletilebilir.
Kripto dolandırıcılığı hangi suçu oluşturur? TCK karşılıkları
Kripto dolandırıcılığının ayrı bir suç tipi yoktur; fiil, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunundaki dolandırıcılık hükümlerine oturur. İnternet ve platform üzerinden işlendiği için pratikte çoğunlukla nitelikli hâl gündeme gelir.
| Fiil | Dayanak | Öngörülen ceza |
|---|---|---|
| Basit dolandırıcılık | TCK m. 157 | 1–5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası |
| Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması | TCK m. 158/1-(f) | 3–10 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para; bu bentte hapsin alt sınırı 4 yıldan, adli para cezası elde edilen menfaatin iki katından az olamaz |
| Kendini kamu görevlisi ya da banka/sigorta/kredi kurumu çalışanı gösterme | TCK m. 158/1-(l) | Aynı ceza; aynı artırılmış alt sınırlar |
| Üç veya daha fazla kişiyle birlikte işlenmesi | TCK m. 158/3 | Verilecek ceza yarı oranında artırılır |
| Suç işlemek için teşkil edilmiş örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi | TCK m. 158/3 | Verilecek ceza bir kat artırılır |
Paranın hesaplar arasında dolaştırılması, koşulları varsa suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçunu gündeme getirir. Uygulamada genel olarak kripto üzerinden işlenen dolandırıcılıkta bilişim sistemlerinin araç olarak kullanıldığı kabul edilmekte; bu nitelendirme hem cezayı hem el koyma imkânlarını genişletmektedir.
Borsa veya banka hesabınıza bloke kondu: CMK 128/A ve el koyma
Son yıllarda kripto alanında en sık karşılaşılan soru artık dolandırıcılık değil şudur: “Hiçbir şey yapmadım, hesabım donduruldu, ne olacak?” Kanuni çerçeve bellidir.
Askıya alma süresi içinde suça konu menfaate el konulabilir. El koyma kural olarak hâkim kararıyla yapılır; savcının yazılı emriyle yapılan el koyma yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur ve hâkim kırk sekiz saat içinde karar vermezse el koyma kendiliğinden kalkar.
Daha geniş kapsamlı CMK m. 128 ise kuvvetli şüphe ve somut delil şartıyla banka hesaplarına, hak ve alacaklara ve diğer malvarlığı değerlerine el koymayı düzenler; el koymaya ancak hâkim karar verebilir.
“Hesabımı bir tanıdığa kullandırdım” — en riskli senaryo
Uygulamada iyi niyetli çok sayıda kişi, “komisyon karşılığı hesabını kullandırma” nedeniyle nitelikli dolandırıcılığa iştirakten soruşturuluyor. Kripto tarafında bu, borsa hesabının ya da cüzdanın başkasına açılması biçiminde ortaya çıkıyor.
Sonuç ağırdır: hesap askıya alınır, soruşturma açılır ve mağdurların tazminat talepleriyle karşılaşılır. Ayrıca 5549 sayılı Kanun m. 15 uyarınca, kimlik tespiti gereken bir işlemde kendi adına fakat başkası hesabına hareket eden kişinin bunu yazılı bildirmemesi ayrı bir suçtur.
Kanun koyucu bu tabloyu 2026'da kısmen yumuşattı. TCKTCK5237 sayılı Türk Ceza KanunuTürkiye'de suçları ve cezalarını tanımlayan kanun — dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, sahtecilik, aklama ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar dâhil.Sözlük → m. 158'e eklenen dördüncü fıkra (Ek: 16/7/2026-7589) uyarınca, m. 157 ve m. 158'deki suçlara iştirakin, kendisine veya başkasına haksız bir menfaat sağlamak amacıyla, kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı olması hâlinde verilecek ceza yarı oranında indirilir. Bu bir cezasızlık hâli değildir ve her hesap kullandırma fiili kendiliğinden bu kapsama girmez.
MASAK yükümlülükleri: kim, neyi yapmak zorunda?
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun bakımından yükümlü sayılır; bu statü 1 Mayıs 2021 tarihli Cumhurbaşkanı Kararıyla Tedbirler Yönetmeliği'ne eklenmiştir. Başlıca yükümlülükler şunlardır:
| Yükümlülük | Dayanak | Ölçü |
|---|---|---|
| Müşterinin tanınması ve kimlik tespiti | 5549 m. 3; Tedbirler Yön. m. 5 | Sürekli iş ilişkisinde tutar gözetmeksizin; işlem tutarı kripto varlık hizmet sağlayıcılarında 15.000 TL ve üzeriyse |
| Kripto varlık transferlerinde kimlik tespiti | Tedbirler Yön. m. 5 | 15.000 TL ve üzeri transferler |
| Transfer mesajında gönderici ve alıcı bilgisi | SPKn m. 35/C; Tedbirler Yön. m. 24 | Eksik bilgi tamamlanmazsa transfer iade edilir |
| Şüpheli işlem bildirimi | 5549 m. 4 | Şüphe veya şüpheyi gerektiren husus varsa zorunlu; bildirim yapıldığı ilgiliye açıklanamaz |
| Belge ve kayıtların saklanması | 5549 m. 8 | Sekiz yıl muhafaza ve istendiğinde ibraz |
İhlâller hem idari hem cezai sonuç doğurur: 5549 m. 13 idari para cezalarını, m. 14 belirli ihlâller için bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasını öngörür. Aklama veya terörün finansmanı şüphesinde işlemler Bakan tarafından yedi iş günü askıya alınabilir (5549 m. 19/A).
Platform kaynaklı kayıplar: hack, kesinti ve yerine getirilmeyen çekim
Hesap ele geçirildiyse, sistem çöktüğü için işlem yapılamadıysa ya da platform çekim talebini karşılamıyorsa, sorumluluk çerçevesi kanunda düzenlenmiştir.
Kanun bir istisna da koymuştur: hizmet sağlayıcının kusuru olmaksızın yaşanan kesintiler nedeniyle geçici olarak emir iletilememesi ya da işlem yapılamaması hâlinde doğan zararlar kapsam dışıdır. Mesele, kesintinin kusurdan mı dış etkenden mi doğduğunu ortaya koymaktır.
Bir başka güvence sözleşme tarafındadır: SPKn m. 35/C uyarınca hizmet sağlayıcının müşterisine karşı sorumluluğunu ortadan kaldıran veya sınırlandıran her türlü sözleşme şartı geçersizdir. Kullanıcı sözleşmesindeki “hiçbir kayıptan sorumlu değiliz” tipi maddeler, izinli sağlayıcılar bakımından bu hükümle karşılanır.
İzinsiz faaliyet, zimmet ve şahsi iflas: kurucu ve yönetici riski
Kripto alanında iş kuran ya da platformda yöneticilik yapan kişiler için 7518 sayılı Kanunun ceza rejimi ağırdır.
| Fiil | Dayanak | Öngörülen ceza |
|---|---|---|
| İzin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcılığı | SPKn m. 109/A | 3–5 yıl hapis ve 5.000–10.000 gün adli para cezası |
| Hizmet sağlayıcıda zimmet | SPKn m. 110/A | 8–14 yıl hapis, 5.000 güne kadar adli para ve zararın tazmini |
| Zimmetin hileli davranışlarla gizlenmesi | SPKn m. 110/A | 14–20 yıl hapis ve 20.000 güne kadar adli para; para cezası zararın üç katından az olamaz |
| Faaliyet izni kaldırılan sağlayıcıda kaynakların kullandırılması | SPKn m. 110/A | 12–22 yıl hapis ve 20.000 güne kadar adli para; zarar müteselsilen ödettirilir |
Kanun etkin pişmanlığa da yer verir: zimmete geçirilen değerlerin soruşturma başlamadan aynen iadesi veya zararın tamamen tazmini hâlinde ceza üçte iki, kovuşturma başlamadan yarı, hükümden önce üçte bir oranında indirilir.
SPKn m. 110/B ayrı bir risk katmanıdır: zimmet sayılan karar ve işlemleri gerçekleştirdiği tespit edilen yönetim kurulu üyeleri, mensuplar ve fiilen kontrolü elinde tutan gerçek kişi ortaklar hakkında, Kurulun talebi üzerine mahkemece şahsi iflas kararı verilebilir. Bu nedenle kripto alanında şirket kurmayı planlayanların yapıyı en baştan şirketler hukuku tarafıyla birlikte kurması gerekir.
Kripto varlıkların haczi ve icra takibi
Kripto varlıklar artık icra bakımından “ulaşılamaz” değildir; kanun hem borçlunun varlıklarına ulaşma yolunu hem de işlemin nasıl yapılacağını göstermiştir.
Pratikte bu şu anlama gelir: alacaklı iseniz borçlunun kripto varlık hesabına da haciz yöneltilebilir; borçlu iseniz kripto varlıklarınızın “görünmez” olduğunu varsaymak yanlıştır. Genel süreç icra ve alacak tahsili sayfasında anlatılmıştır.
Aynı sistem koruma da sağlar: SPKn m. 35/C uyarınca müşteri varlıkları hizmet sağlayıcının borçları nedeniyle haczedilemez; platformun kendi alacaklıları müşteri bakiyesine uzanamaz.
Bir teknik ayrıntı rehin tarafındadır: kanun, kripto varlıkları konu edinen rehin sözleşmelerine 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu'nun uygulanmayacağını açıkça belirtmiştir. Kripto varlığı teminat verenlerin sözleşmeyi buna göre kurgulaması gerekir.
Kripto varlık mirası ve boşanmada mal paylaşımı
Kripto varlıkların en sessiz kaybı sahibinin vefatıyla yaşanır: hukuken varlık kaybolmaz, teknik olarak erişilemez hâle gelir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 599 uyarınca mirasçılar, miras bırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kanun gereğince kazanır; aynî haklarını, alacaklarını ve diğer malvarlığı haklarını doğrudan elde ederler. Kripto varlıklar da bu kapsamda mirasçılara geçer. Sorun hakkın varlığında değil, uygulamadadır:
- Bir borsada tutuluyorsa: mirasçılık belgesi ve gerekli belgelerle hizmet sağlayıcıya başvurulur; kurum hak sahipliğini doğrular.
- Kişisel cüzdanda tutuluyorsa: özel anahtar veya kurtarma ifadesi yoksa hiçbir mahkeme kararı erişim sağlayamaz; bu hukuki değil kriptografik bir sınırdır.
Bu nedenle erişim bilgilerinin, varlığı ifşa etmeyecek ama mirasçıların ulaşabileceği biçimde saklanması bir vasiyetname kadar önemlidir. Genel süreç için miras hukuku sayfasına bakabilirsiniz.
Boşanmada ise kripto varlıklar, mal rejiminin tasfiyesinde diğer malvarlığı değerleri gibi değerlendirilir. Hangi rejimin uygulanacağı somut olaya göre değişir: edinilmiş mallara katılma, 1/1/2002'den sonraki evliliklerde ve eşler aksine bir mal rejimi sözleşmesi yapmamışsa geçerli olan yasal rejimdir. Asıl zorluk tespittedir; banka kayıtlarından platforma yapılan transferlerin izi sürülür. Ayrıntı için boşanma ve aile hukuku tarafına bakınız.
Kripto varlık dosyalarında Lexin Legal yaklaşımı
Kripto uyuşmazlıkları iki nedenle zorlaşır: mevzuat çok yeni, delil teknik. Bu iki tarafı birlikte ele alıyoruz.
- Önce dürüst değerlendirme. Karşı taraf tespit edilebilir mi, varlık hangi zincirde duruyor, gerçekçi ihtimaller nedir — bunları en başta açıkça söylüyoruz; iz sürülemeyen dosyada boşuna umut vermiyoruz.
- Ceza ve hukuk tarafını birlikte yürütmek. Şikâyet ve el koyma talebiyle tazminat ve tespit yolunu aynı strateji içinde kurguluyoruz.
- Belge disiplini. Blok zinciri kayıtlarının, platform ekstrelerinin ve yazışmaların dosyaya usulünce girmesine özen gösteriyoruz.
- Uyum tarafı. Kripto alanında iş kuranlar için izin rejimi ve MASAK yükümlülükleri bakımından yapıyı en baştan doğru kurmak; vergi boyutunu vergi ve idare hukuku tarafıyla ayrıca değerlendirmek.
- Uzaktan çalışma. Vekâletname ile dosya Türkiye genelinde yürütülebilir.
Kripto varlık kaynaklı bir sorununuz varsa, elinizdeki belgeleri ve işlem kayıtlarını paylaşarak bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Kripto varlık dosyanızı nasıl yürütüyoruz
Olayın ve varlığın izini çıkarmak
Ne oldu, para hangi hesaptan hangi cüzdana gitti, hangi platform kullanıldı — bunlar işlem kimlikleri ve ekstrelerle birlikte kronolojik bir tabloya dökülür. Kripto dosyalarında hem iddianın hem savunmanın temeli bu tablodur.
Platformun hukuki statüsünü belirlemek
İlgili kuruluşun SPK izni olup olmadığı, faaliyette bulunanlar ya da tasfiye sürecinde olanlar listesinde yer alıp almadığı ve yurt dışında yerleşik olup olmadığı tespit edilir. Bu, izlenecek yolu doğrudan belirler.
Acil koruma tedbirlerini devreye sokmak
Fon hâlâ ulaşılabilir durumdaysa ilgili kurumlara yazılı bildirim yapılır, gerektiğinde savcılıktan el koyma talep edilir; hesaba bloke konmuşsa kaldırılması için süresinde başvuru yapılır.
Suç duyurusunu ve dosyayı kurmak
Şikâyet; hangi suç tipine dayandığı, hangi kurumdan hangi kaydın istenmesi gerektiği ve talep edilen tedbirler somut şekilde gösterilerek hazırlanır, ardından soruşturma yakından takip edilir.
Paranın kaynağını belgelemek
Bloke ve el koyma dosyalarında asıl iş, varlığın meşru kaynağını ortaya koymaktır. Bordro, satış sözleşmesi, önceki alım kayıtları ve platform ekstreleriyle kaynak zinciri kurulur.
Hukuki alacak yolunu ayrıca işletmek
Karşı taraf ya da hizmet sağlayıcı tespit edilebiliyorsa, ceza soruşturmasından bağımsız olarak tazminat ve tespit yolları değerlendirilir; koşulları varsa geçici hukuki koruma talepleri de gündeme getirilir.
Sonucu ve iade sürecini takip etmek
El konulan varlığın iadesi, dosyanın kapanışı ve gerekiyorsa kanun yolları aşamalarında bilgilendirme yapılır; her adımda ne olduğu sade bir dille yazılı olarak aktarılır.
Kripto para ve kripto varlık hukuku hakkında sık sorulan sorular
Türkiye'de kripto para almak ve satmak yasal mı?
Evet, kripto varlık almak, satmak ve elde tutmak yasak değildir. Yasak olan, izin almadan kripto varlık hizmeti sunmaktır. 7518 sayılı Kanunla 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na eklenen m. 35/B uyarınca kripto varlık hizmet sağlayıcıların kurulabilmesi ve faaliyete başlaması için Sermaye Piyasası Kurulundan izin alınması zorunludur.
Kripto varlığın Türk hukukunda bir tanımı var mı?
Evet. Ödemeler bakımından ilk tanım, TCMB'nin Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmeliği'nde yer aldı (RG 16/4/2021-31456; yürürlük 30/4/2021). Sermaye piyasası bakımından bağlayıcı tanım ise 7518 sayılı Kanunla SPKn m. 3/1'e eklendi; aynı maddeyle cüzdan, platform, kripto varlık saklama hizmeti ve kripto varlık hizmet sağlayıcı da tanımlandı.
Kullandığım platformun SPK izni olup olmadığını nasıl anlarım?
Sermaye Piyasası Kurulu, internet sitesinde kripto varlık hizmet sağlayıcılara ilişkin listeler yayımlamaktadır: Faaliyette Bulunanlar Listesi ve Tasfiye Sürecinde Olanlar Listesi. Bir kuruluşun Türkçe arayüzü veya Türkiye'de tanıtım yapması onu izinli hâle getirmez; aksine SPKn m. 99/A uyarınca bu unsurlar faaliyetin Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik olduğunun göstergesi sayılır.
Yurt dışındaki bir borsayı kullanmam suç mu?
Kanun, izinsiz faaliyet suçunu hizmeti sunan tarafa yöneltmiştir; SPKn m. 109/A izin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürütenleri cezalandırır. Ancak yurt dışında yerleşik ve Türkiye'de izinsiz faaliyet gösteren bir platformda sorun yaşanırsa, Türkiye'de muhatap bulmak ve varlığa ulaşmak ciddi ölçüde zorlaşır; erişim engeli kararları da işlemleri kilitleyebilir.
Kripto varlıklarım sigortalı mı? Platform batarsa ne olur?
Kripto varlıklar SPKn m. 82'deki yatırımcı tazmin hükümlerine ve 5411 sayılı Kanunun 63. maddesindeki mevduat sigortasına tabi değildir. Buna karşılık SPKn m. 35/C, müşterilere ait nakit ve kripto varlıkların hizmet sağlayıcının malvarlığından ayrı olduğunu; hizmet sağlayıcının borçları nedeniyle, kamu alacakları için dahi, haczedilemeyeceğini, rehnedilemeyeceğini ve iflas masasına dâhil edilemeyeceğini düzenler.
Kripto dolandırıcılığında paramı geri alabilir miyim?
Kesin bir söz verilemez; sonuç, fonun izlenebilir olup olmadığına, ne kadar hızlı hareket edildiğine ve ilgili merciin değerlendirmesine bağlıdır. Fon hâlâ Türkiye'deki bir kurumda ya da izlenebilir bir hesapta duruyorsa el koyma ve iade talebi daha güçlü bir zemine oturur. CMK m. 128/A, el konulan menfaatin suçtan zarar gören mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iade edilmesini öngörür.
Kripto dolandırıcılığı hangi suçu oluşturur, cezası nedir?
Fiil, TCK m. 157'deki dolandırıcılık suçunu oluşturur; internet ve platform üzerinden işlendiği için pratikte TCK m. 158/1-(f) kapsamında nitelikli hâl gündeme gelir. Bu hâlde ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır; anılan bentte hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
Borsa hesabıma neden bloke kondu, ne kadar sürede kalkar?
CMK m. 128/A uyarınca nitelikli dolandırıcılık gibi belirli suçlarda makul şüphe hâlinde banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabilir. Bu işlem derhâl savcılığa ve hesap sahibine bildirilir. Kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurulabilir; savcı yirmi dört saat içinde karar verir.
Hesabıma el konuldu. Bu ne kadar sürebilir?
El koyma kural olarak hâkim kararıyla yapılır. CMK m. 128/A kapsamında gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emriyle el konulabilir; işlem yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur ve hâkim el koymadan itibaren kırk sekiz saat içinde kararını açıklar, aksi hâlde el koyma kendiliğinden kalkar. Daha geniş kapsamlı CMK m. 128 el koymalarında ise karar yalnızca hâkim tarafından verilebilir.
Hiç suçum yokken hesabım donduruldu, ne yapmalıyım?
Kendi başına açıklama yapmaya çalışmadan önce paranın kaynağını belgeleyin: bordro, satış sözleşmesi, önceki alım kayıtları, platform ekstresi. Ardından süresinde ve doğru mercie başvuru yapılması gerekir. Bu dosyalarda kaybedilen zamanın büyük kısmı, yanlış kuruma yapılan başvurulara harcanır.
Bir tanıdığıma hesabımı kullandırdım, şimdi soruşturma var. Durumum ne?
Bu, sabıkasız birçok kişinin nitelikli dolandırıcılığa iştirakten soruşturulmasına yol açan senaryodur. Ayrıca 5549 sayılı Kanun m. 15, başkası hesabına hareket edildiğinin yazılı olarak bildirilmemesini ayrı bir suç saymıştır. TCK m. 158'e 2026'da eklenen dördüncü fıkra, iştirakin yalnızca kendisine veya başkasına haksız bir menfaat sağlamak amacıyla, hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermekle sınırlı kalması hâlinde cezanın yarı oranında indirilmesini öngörür. Bu bir cezasızlık hâli değildir; her hesap kullandırma fiili kendiliğinden bu kapsama girmez ve savunmanın doğru kurulması belirleyicidir.
Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının MASAK yükümlülükleri nelerdir?
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları 5549 sayılı Kanun bakımından yükümlüdür; bu statü 1 Mayıs 2021 tarihli Cumhurbaşkanı Kararıyla Tedbirler Yönetmeliği'ne eklenmiştir. Başlıca yükümlülükler kimlik tespiti (kripto varlık hizmet sağlayıcıları için 15.000 TL eşiği), şüpheli işlem bildirimi, transfer mesajlarında gönderici ve alıcı bilgilerinin iletilmesi ve belgelerin sekiz yıl saklanmasıdır.
Bir platform çekim talebimi karşılamıyor. Sorumluluğu var mı?
Evet. SPKn m. 99/B uyarınca kripto varlık hizmet sağlayıcıları, hukuka aykırı faaliyetleri ile nakit ödeme ve kripto varlık teslim yükümlülüklerini yerine getirememesinden doğan zararlardan sorumludur. Ayrıca siber saldırı, bilgi güvenliği ihlali veya personel davranışından kaynaklanan kayıplardan TBKTBK6098 sayılı Türk Borçlar KanunuTürkiye'deki neredeyse her özel hukuk sözleşmesinin arkasındaki kanun — sözleşme, haksız fiil, kira, hizmet, vekâlet ve sebepsiz zenginleşme.Sözlük → m. 71 kapsamında sorumludurlar. Hizmet sağlayıcının kusuru olmaksızın yaşanan geçici kesintiler bu kapsam dışındadır.
Kullanıcı sözleşmesinde “hiçbir kayıptan sorumlu değiliz” yazıyor. Bu geçerli mi?
SPKn m. 35/C, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının müşterilerine karşı sorumluluğunu ortadan kaldıran veya sınırlandıran her türlü sözleşme şartının geçersiz olduğunu açıkça düzenlemiştir. Sözleşmede böyle bir madde bulunması, izinli bir hizmet sağlayıcı bakımından sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Borçlunun kripto varlıkları haczedilebilir mi?
Evet. SPKn m. 99/A uyarınca müşterilere ait nakit ve kripto varlıklara ilişkin tedbir, haciz ve benzeri talepler münhasıran kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yerine getirilir; bu varlıkların bilişim sistemleri aracılığıyla sorgulanması ve elektronik ortamda haczi hakkında İİKİİK2004 sayılı İcra ve İflâs KanunuTürkiye'de borçların icra yoluyla tahsilini ve iflâs sürecini düzenleyen kanun.Sözlük → m. 78 uygulanır. Kamu alacakları bakımından da sorgulama ve elektronik haciz mümkündür.
Vefat eden yakınımın kripto varlıklarına nasıl ulaşırım?
TMK m. 599 uyarınca mirasçılar mirası bir bütün olarak kanun gereği kazanır; kripto varlıklar da diğer malvarlığı hakları gibi mirasçılara geçer. Varlık bir hizmet sağlayıcıda tutuluyorsa mirasçılık belgesi ve gerekli belgelerle kuruma başvurulur. Kişisel cüzdanda tutuluyor ve özel anahtar ya da kurtarma ifadesi bilinmiyorsa, hiçbir mahkeme kararı erişim sağlayamaz; bu hukuki değil kriptografik bir sınırdır.
Boşanmada eşimin kripto varlıkları hesaba katılır mı?
Kripto varlıklar mal rejiminin tasfiyesinde diğer malvarlığı değerleri gibi değerlendirilir. Hangi rejimin uygulanacağı somut olaya bağlıdır: edinilmiş mallara katılma, 1/1/2002'den sonraki evliliklerde ve eşler aksine bir mal rejimi sözleşmesi yapmamışsa geçerli olan yasal rejimdir. Asıl zorluk ispata ilişkindir; banka kayıtlarından platforma yapılan transferlerin izi sürülür ve gerektiğinde ilgili kurumlardan bilgi istenir.
Türkiye'de kripto varlık borsası veya saklama şirketi kurabilir miyim?
Kurulabilir, ancak SPKn m. 35/B uyarınca kuruluş ve faaliyete başlama için Kurul izni zorunludur; ortaklar ve yöneticiler için kanunda sayılan nitelik şartları aranır, pay devirleri Kurul iznine tabidir ve bilgi sistemleri ile teknolojik altyapı bakımından TÜBİTAK'ın belirleyeceği kriterlere uygunluk şartı vardır. Ayrıntılar, 13 Mart 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ve kademeli yürürlük takvimi 30 Haziran 2025 itibarıyla tamamlanan III-35/B.1 ve III-35/B.2 sayılı tebliğler ile aynı tarihli Bilgi Sistemleri Yönetimine İlişkin Usul ve Esaslar Tebliği'nde (VII-128.10) düzenlenmiştir.
