Sermaye piyasası hukuku hangi işleri kapsar?
Sermaye piyasası hukuku, halktan kaynak toplayan ya da halkın tasarrufunu yöneten her yapıyı ilgilendirir. Bir sözleşme uyuşmazlığında taraflar anlaşırsa iş biter; sermaye piyasasında ise bir yükümlülüğe aykırılık, kimse şikâyet etmese bile Kurulun resen inceleme başlatmasına ve idari yaptırıma yol açabilir. Bu yüzden işlerin çoğu, sorun çıktıktan sonra değil, işlem kurgulanırken yapılır. Tipik başlıklar şunlardır:
- İlk halka arz, borçlanma aracı ihracı, izahname ve ihraç belgesi hazırlığı
- Genel kurul, önemli nitelikteki işlem ve ayrılma hakkı süreçleri
- Özel durum açıklamaları ve finansal raporlama uyumu
- SPK denetimi, savunma hazırlığı ve idari para cezasına karşı iptal davası
- Bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı soruşturmaları
- Yatırım fonu ve portföy yönetim şirketi kuruluş işleri
- İzinsiz platformlarda para kaybeden yatırımcıların başvuruları
Dosyaya göre şirketler hukuku, ticaret hukuku ve ceza hukuku tarafları birleşir; bunlar birlikte değerlendirilmelidir.
Halka arz ve izahname: SPK süreci nasıl işler?
Bir sermaye piyasası aracının halka arz edilebilmesi ya da borsada işlem görebilmesi için izahname hazırlanması ve Kurulca onaylanması zorunludur. Halka arz edilmeksizin yapılan ihraçlarda izahname yerine ihraç belgesi hazırlanır ve Kurul onayına sunulur.
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Onay başvurusunun karara bağlanması | 10 iş günü | m. 6/2 |
| İlk halka arzlarda karara bağlanma | 20 iş günü | m. 6/2 |
| Eksikliğin başvuru sahibine bildirilmesi | Başvurudan itibaren 10 iş günü | m. 6/3 |
| Değişiklik veya yeni hususun onayı | 7 iş günü | m. 8/3 |
| Talebi geri alma hakkı | 2 iş günü | m. 8/4 |
| İzahnamenin geçerlilik süresi | 12 ay | m. 9 |
Uygulamada en çok vakit kaybettiren nokta, başvurunun eksik dosyayla yapılmasıdır: Kurul on iş günü içinde eksikliği bildirir ve kanuni süreler, eksik ya da ek bilgi ve belgelerin Kurula sunulduğu tarihten itibaren yeniden işlemeye başlar (SPKn m. 6/3). İhraca ilişkin ilan ve reklamlar da izahnameyle tutarlı olmalı, gerçeğe aykırı ve abartılı ifade içermemelidir (m. 7/3).
İzahname ve kamuyu aydınlatma belgelerinden doğan sorumluluk
İzahnamedeki yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgiden doğan zarardan öncelikle ihraççı sorumludur. Zarar ihraççıdan tazmin edilemezse ya da edilemeyeceği açıkça belliyse halka arz edenler, lider aracı kurum, varsa garantör ve yönetim kurulu üyeleri kusurlarına göre sorumlu tutulabilir.
Sorumluluk izahnameyle sınırlı değildir. Pay alım teklifi bilgi formu, özel durum açıklaması, birleşme ve bölünme duyuruları ve finansal raporlar da kamuyu aydınlatma belgesi sayılır; bunları imzalayanlar ya da belge kendi adına imzalanan tüzel kişiler doğan zarardan müteselsilen sorumludur.
Halka açık ortaklık statüsü: beş yüz pay sahibi kuralı
Halka açık ortaklık statüsü istemeden de kazanılabilir. Payları borsada işlem gören ve kitle fonlaması suretiyle halktan para toplayan ortaklıklar hariç olmak üzere, pay sahibi sayısı beş yüzü aşan anonim ortaklıkların payları halka arz olunmuş sayılır ve bunlar halka açık ortaklık hükümlerine tabi olur (SPKn m. 16/1).
Payları borsada işlem görmeyen bu ortaklıklar, statüyü kazandıktan sonra en geç iki yıl içinde borsaya başvurmak zorundadır; başvurulmazsa Kurul, ortaklığın talebini aramaksızın gerekli kararları alır (m. 16/2). Statünün kazanıldığı öğrenildiğinde on iş günü içinde Kurula bildirim yapılır (m. 33/1). Ayrıca m. 16/3 uyarınca, pay sahibi sayısı en az beş yüz olan kooperatiflerin veya kooperatif birliklerinin yönetim kontrolündeki ve yıllık en az elli milyon Türk lirası satış hasılatı yapmış anonim ortaklıkların payları da halka arz olunmuş sayılır; bunlara iki yıllık başvuru kuralı uygulanmaz.
Kamuyu aydınlatma: finansal raporlar ve özel durum açıklamaları
Halka açık şirketlerde asıl operasyonel yük halka arzdan sonra başlar. İhraççı, kamuya açıklanacak finansal tablo ve raporları Türkiye Muhasebe Standartları çerçevesinde zamanında, tam ve doğru hazırlamak zorundadır. Bunların gerçeğe uygunluğundan ihraççı ile kusurlarına göre yönetim kurulu üyeleri sorumludur; yönetim kurulunun raporların kabulüne dair ayrı bir karar alması ve sorumluların bildirimlerinde gerçeğe uygunluk beyanına yer vermesi zorunludur (SPKn m. 14).
Aracın değerini veya yatırımcıların kararlarını etkileyebilecek bilgi, olay ve gelişmeler ise özel durum açıklamasıyla duyurulur; ertelemeye ilişkin usul ve esasları Kurul belirler (m. 15). Erteleme kararının gerekçesinin ve zamanlamasının belgelenmesi, sonraki bir incelemede belirleyici olur.
Önemli nitelikteki işlemler, ayrılma hakkı ve zorunlu pay alım teklifi
Ortaklığın yapısını temelden değiştiren işlemlerde Kanun, azınlık pay sahiplerine sık karıştırılan iki koruma verir:
| Kurum | Ne zaman doğar? | Kime karşı? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Ayrılma hakkı | Önemli nitelikteki işlemin genel kurulda görüşülmesi; olumsuz oy verip muhalefeti tutanağa geçirtme | Ortaklığa | m. 23-24 |
| Zorunlu pay alım teklifi | Yönetim kontrolünü sağlayan payların iktisabı | Kontrolü ele geçirene | m. 26 |
| Çıkarma / satma hakkı | Oy haklarının Kurulca belirlenen orana ulaşması | Karşılıklı | m. 27 |
Birleşme ve bölünmeye taraf olma, tür değiştirme veya imtiyazları değiştirme gibi yatırım kararlarını etkileyebilecek temel işlemler önemli nitelikteki işlem sayılır; ölçüyü Kurul belirler (m. 23).
Oy haklarının yüzde ellisinden fazlasına ya da yönetim kurulu üye sayısının salt çoğunluğunu seçme veya aday gösterme hakkı veren imtiyazlı paylara sahip olunması yönetim kontrolünün elde edilmesi sayılır. Zorunluluk Kurulca belirlenen sürede yerine getirilmezse oy hakları kendiliğinden donar ve bu paylar toplantı nisabında dikkate alınmaz (m. 26/6). Ayrıca, bu zorunluluğu — gerekirse Kurulca verilebilecek ek süre içinde de — yerine getirmeyen gerçek ve tüzel kişiler hakkında, pay alım teklifine konu payların toplam bedeline kadar idari para cezası verilir (SPKn m. 103/3).
Bilgi suistimali: içeriden öğrenenlerin ticareti (SPKn m. 106)
Halk arasında "içeriden öğrenenlerin ticareti" denen fiil, Kanunda bilgi suistimali başlığıyla düzenlenir. Suçun özü şudur: aracın fiyatını, değerini veya yatırım kararlarını etkileyebilecek nitelikte ve henüz kamuya duyurulmamış bir bilgiye dayanarak emir vermek, emri değiştirmek ya da iptal etmek ve bu suretle menfaat temin etmek.
Fail olabilecekler: ihraççıların veya bağlı ya da hâkim ortaklıklarının yöneticileri; pay sahipliği ya da iş, meslek ve görevleri nedeniyle bilgiye sahip olanlar; bilgiyi suç işleyerek elde edenler; bilginin niteliğini bilen veya bilmesi gerekenler.
Kanun her işlemi suç saymaz. SPKn m. 108, TCMB ve yetkili resmî kurumların para ve kur politikası işlemlerini, Kurul düzenlemelerine uygun geri alım ve pay edindirme programlarını, fiyat istikrarı ve piyasa yapıcılığı işlemlerini kapsam dışında tutar. Savunmanın ilk hattı çoğu zaman buradadır.
Piyasa dolandırıcılığı ve etkin pişmanlık (SPKn m. 107)
Piyasa dolandırıcılığı iki biçimde düzenlenmiştir. Birincisi işleme dayalı olandır: araçların fiyatlarına, fiyat değişimlerine, arz ve taleplerine ilişkin yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla alım-satım yapmak, emir vermek, emri iptal veya değiştirmek ya da hesap hareketi yapmak.
İkincisi bilgiye dayalı olandır: fiyatları veya yatırım kararlarını etkilemek amacıyla yalan, yanlış ya da yanıltıcı bilgi vermek, söylenti çıkarmak, rapor hazırlamak veya bunları yaymak ve menfaat sağlamak. Sosyal medyadaki "hisse önerisi" yapıları çoğu zaman bu fıkra kapsamında değerlendirilir.
İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti (SPKn m. 109)
Son yılların en yaygın mağduriyet başlığı, SPKSPKSermaye Piyasası Kurulu — ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası KanunuTürkçede aynı üç harf hem düzenleyici kurumu (Sermaye Piyasası Kurulu) hem de onun uyguladığı kanunu (Sermaye Piyasası Kanunu, 6362) anlatır.Sözlük →'dan izin almadan yatırım hizmeti sunan platformlardır: kaldıraçlı işlem siteleri, yüksek getiri vaadiyle toplanan portföy yapıları, sosyal medyada oluşturulan fon havuzları. Bunlar izinsiz sermaye piyasası faaliyeti kapsamına girebilir.
Kurul, faaliyeti durdurmaya ve varlıkların iadesi için dava açmaya (m. 99/1), içeriğin çıkarılmasına veya erişimin engellenmesine (m. 99/3) ve ilan ile reklamların durdurulmasına (m. 100/1) yetkilidir.
Sermaye piyasası suçlarında soruşturma ve yargılama usulü
Bu suçların usulü olağan ceza dosyalarından farklıdır. Kanunda tanımlanan suçlardan dolayı soruşturma yapılması, Kurul tarafından Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmasına bağlıdır ve bu başvuru muhakeme şartıdır. Doğrudan savcılığa yapılan şikâyet tek başına soruşturmayı başlatmaz; bu da ihbarın Kurula delilleriyle iletilmesini kritik hâle getirir.
Kamu davası açılırsa iddianame Kurula tebliğ edilir ve Kurul katılan sıfatını kazanır (m. 115/2); savcı soruşturmada Kurul meslek personelinden yararlanabilir (m. 115/3) ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına Kurul itiraz edebilir (m. 115/4).
Yargılama, ihtisas mahkemesi olarak görevlendirilen asliye ceza mahkemelerinde yapılır (m. 116). Aynı dosyada sıklıkla m. 110 (güveni kötüye kullanmanın nitelikli hâli; TCKTCK5237 sayılı Türk Ceza KanunuTürkiye'de suçları ve cezalarını tanımlayan kanun — dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, sahtecilik, aklama ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar dâhil.Sözlük → m. 155/2'ye göre ceza üç yıldan az olamaz), m. 112 (finansal tablolarda usulsüzlük) ve m. 113 (sır saklama ihlali) gündeme gelir. Bu dosyalarda idari savunma ile ceza soruşturmasındaki beyanın uyumlu olması gerekir; ceza hukuku boyutu ilk günden ele alınır.
SPK idari para cezaları ve iptal davası
Sermaye piyasasında yaptırımların çoğu ceza mahkemesinde değil, idari yolda gerçekleşir. Kurulca yapılan düzenlemelere ve alınan kararlara aykırı hareket edenlere idari para cezası verilir.
Ceza uygulanmadan önce ilgilinin savunması alınır; yazının tebliğinden itibaren otuz gün içinde savunma verilmezse bu haktan feragat edilmiş sayılır (m. 105/1).
Yatırımcı tazmini: Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) nasıl işler?
Bir yatırım kuruluşu, sermaye piyasası faaliyetinden kaynaklanan nakit ödeme ya da araç teslim yükümlülüğünü yerine getiremezse yatırımcının başvuracağı yer Yatırımcı Tazmin Merkezidir. Kurul, bu durumun tespitinden itibaren üç ay içinde tazmin kararı alır (SPKn m. 82).
Kapsam dışında kalanlar: yatırım danışmanlığından veya fiyat hareketlerinden doğan zararlar (m. 84/2) — kötü giden bir yatırım YTM konusu değildir; kuruluşun yöneticileri ve yüzde beş ve üzeri paya sahip ortakları ile yakınları (m. 84/4); bilgi suistimali, piyasa dolandırıcılığı veya aklama suçundan mahkûm olanların alacakları (m. 84/3).
Yatırım fonları, portföy yönetim şirketleri ve saklama
Yatırım fonu, tasarruf sahiplerinden katılma payı karşılığında toplanan varlıklarla, onların hesabına ve inançlı mülkiyet esaslarına göre oluşturulan portföyü işletmek amacıyla portföy yönetim şirketlerince fon iç tüzüğü ile kurulan, tüzel kişiliği bulunmayan bir malvarlığıdır (SPKn m. 52).
Kuruluşta süreler bellidir: fon başvurusu belgelerin eksiksiz sunulmasından itibaren iki ay (m. 52/2), portföy yönetim şirketi başvurusu altı ay (m. 55/1) içinde karara bağlanır. Portföy yönetim şirketleri katılma payı sahiplerinin ve müşterilerin çıkarlarını gözetmekle yükümlüdür; aykırılık idari yaptırımın yanında tazminat sorumluluğu doğurabilir.
Zarar gören yatırımcı hangi yollara başvurabilir?
Sermaye piyasasında zarar her zaman hukuki bir talebe dönüşmez: fiyat hareketinden doğan kayıp kural olarak yatırımcının riskidir. Talep hakkı, ortada bir yanlış bilgilendirme, izinsiz faaliyet veya yükümlülük ihlali varsa doğar.
- Kurula ihbar. İzinsiz faaliyet, manipülasyon şüphesi veya kamuyu aydınlatma ihlali Kurula bildirilir; soruşturmanın önü ancak Kurulun yazılı başvurusuyla açılır (m. 115).
- Tazminat davası. Kamuyu aydınlatma belgelerindeki hatalı bilgiden doğan zarar için m. 32 uyarınca belgeyi imzalayanlara karşı dava açılır.
- YTM başvurusu. Yatırım kuruluşu teslim yükümlülüğünü yerine getiremezse talep YTM'ye yöneltilir.
- Örtülü kazanç aktarımı. Ortaklığın ilişkili taraflarla emsallerine aykırı işlemlerle kârını azaltması hâlinde Kurul iade davası açabilir (m. 94).
Sermaye piyasası dosyalarında çalışma biçimimiz
Bu alanda hata çoğu zaman geri alınamaz: yayımlanmış bir izahname, yapılmış bir açıklama, verilmiş bir emir. Bu nedenle işi mümkün olduğunca işlem öncesine çekeriz.
- Önce yükümlülük haritası. Hangi maddenin hangi yükümlülüğü doğurduğunu, hangi sürenin ne zaman başladığını ve kimin sorumlu olduğunu yazılı olarak çıkarırız. Sorumluluk çoğu zaman şirkette değil, imzayı atanda somutlaşır.
- İdari ve cezai hat. SPK incelemesindeki savunma ile olası ceza soruşturmasındaki beyan çelişmemelidir.
- Olduğu gibi aktarma. Bir talebin hukuken tutup tutmayacağını ve bir zararın tazmin edilebilir nitelikte olup olmadığını, sonucu güzelleştirmeden olduğu gibi aktarırız.
- Kesişen alanlar. Dosya bir sözleşme ilişkisiyle veya idari yargı boyutuyla kesiştiğinde bu bağlantılar baştan gözetilir.
Sermaye piyasası mevzuatına ilişkin genel bilgi bu sayfada yer almaktadır. İletişim bilgilerimiz için iletişim sayfamıza bakabilirsiniz.
Sermaye piyasası dosyalarında izlenen yol
Meseleyi ve tarafları netleştirin
Halka açık şirket, yatırımcı, fon kurucusu ya da yönetici olarak hangi sıfatla bu dosyada olduğunuz ve karşınızda kimin bulunduğu (karşı taraf mı, Kurul mu, her ikisi mi) belirlenir. Sermaye piyasası dosyalarında sorumluluk çoğu zaman şirkette değil, imzayı atan kişide somutlaşır.
Yükümlülük ve süre haritasını çıkarın
Dosyada hangi SPKn maddesinin hangi yükümlülüğü doğurduğu, hangi sürelerin ne zaman başladığı ve kaçırıldığında ne olacağı yazılı bir tabloya dökülür. İzahname onayı, özel durum açıklaması, savunma süresi ve zamanaşımı bu tabloda birlikte durur.
Belgeleri ve kamuya açıklanan metinleri inceleyin
İzahname, ihraç belgesi, özel durum açıklamaları, finansal raporlar, yönetim kurulu kararları, aracı kurum yazışmaları ve varsa Kurul yazıları okunur; hangi ifadenin sonradan sorun yaratabileceği işaretlenir.
İdari aşamada savunmayı hazırlayın
Kuruldan savunma istendiğinde otuz günlük süre işlemeye başlar. Bu aşama geçiştirilecek bir formalite değil, dosyanın en değerli evresidir; teknik itirazlar ve SPKn m. 108 kapsamındaki istisnalar burada ortaya konur.
Ceza ve idari hattı birlikte kurgulayın
Olası bir ceza soruşturmasındaki beyanla idari savunmanın çelişmemesi sağlanır; etkin pişmanlık gibi seçenekler sonuçlarıyla birlikte anlatılır ve karar size bırakılır.
İşlemi ve dosyayı yürütün
Halka arz, ihraç, fon kuruluşu veya pay alım teklifi süreçlerinde başvurular hazırlanır, eksiklik yazışmaları yönetilir; uyuşmazlık dosyalarında iptal davası, tazminat davası ya da YTM başvurusu açılır ve takip edilir.
Uyum düzenini kalıcı hâle getirin
Dosya kapandıktan sonra aynı sorunun tekrar etmemesi için özel durum açıklaması, ilişkili taraf işlemleri ve içeriden öğrenilen bilgi yönetimi konularında iç prosedürler gözden geçirilir, sorumluluk zinciri netleştirilir.
Sermaye piyasası hukuku hakkında sık sorulan sorular
Sermaye piyasası avukatı hangi işlere bakar?
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve SPK düzenlemeleri kapsamındaki işlere bakar: halka arz ve izahname süreci, borçlanma aracı ihracı, kamuyu aydınlatma ve özel durum açıklamaları, halka açık ortaklıkta genel kurul ve önemli nitelikteki işlemler, SPK denetimi ve idari para cezasına karşı iptal davası, bilgi suistimali ile piyasa dolandırıcılığı soruşturmaları, yatırım fonu ve portföy yönetim şirketi kuruluşu, yatırımcıların tazmin ve dava başvuruları.
Halka arz için izahname zorunlu mu, onay ne kadar sürer?
Evet. SPKn m. 4 uyarınca sermaye piyasası araçlarının halka arz edilebilmesi veya borsada işlem görebilmesi için izahname hazırlanması ve Kurulca onaylanması zorunludur. SPKn m. 6/2 uyarınca onay başvurusu, izahname ve gerekli diğer bilgi ve belgelerin Kurula sunulmasından itibaren on iş günü içinde karara bağlanır; ilk halka arzlarda bu süre yirmi iş günüdür. Belgelerin eksik olması veya ek bilgiye ihtiyaç duyulması hâlinde başvuru tarihinden itibaren on iş günü içinde başvuru sahibi bilgilendirilir ve bu süreler, eksik ya da ek bilgi ve belgelerin Kurula sunulduğu tarihten itibaren işlemeye başlar (m. 6/3).
İzahnamenin geçerlilik süresi ne kadar?
SPKn m. 9 uyarınca ihraççı veya halka arz edenin, izahnamenin ilk yayımı tarihinden itibaren on iki ay boyunca gerçekleştireceği ihraçlar için izahnamedeki ek ve değişikliklerin onaylanıp usulüne uygun ilan edilmesi yeterlidir. Bu sürenin geçmesinden sonra yapılacak halka arzlarda izahnamenin tümünün yeniden onaylanması gerekir.
İzahnamedeki yanlış bilgiden kim sorumlu olur?
SPKn m. 10 uyarınca izahnamedeki yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgiden kaynaklanan zarardan öncelikle ihraççılar sorumludur. Zararın bu kişilerden tazmin edilememesi veya edilemeyeceğinin açıkça belli olması hâlinde halka arz edenler, ihraca aracılık eden lider aracı kurum, varsa garantör ve ihraççının yönetim kurulu üyeleri, kusurlarına ve durumun gereklerine göre sorumlu olur. Bağımsız denetim, derecelendirme ve değerleme kuruluşları da hazırladıkları raporlardaki bilgilerden sorumludur.
Şirketim istemeden halka açık ortaklık sayılabilir mi?
Evet. SPKn m. 16/1 uyarınca payları borsada işlem gören ortaklıklar ile kitle fonlaması suretiyle halktan para toplayan ortaklıklar hariç olmak üzere, pay sahibi sayısı beş yüzü aşan anonim ortaklıkların payları halka arz olunmuş sayılır ve bu ortaklıklar halka açık ortaklık hükümlerine tabi olur. Payları borsada işlem görmeyen bu ortaklıklar, statüyü kazandıktan sonra en geç iki yıl içinde borsaya başvurmak zorundadır. Ayrıca m. 16/3 uyarınca, pay sahibi sayısı en az beş yüz olan kooperatiflerin veya kooperatif birliklerinin yönetim kontrolüne sahip olduğu ve yıllık en az elli milyon Türk lirası satış hasılatı yapmış anonim ortaklıkların payları da halka arz olunmuş sayılır; bunlara iki yıllık borsaya başvurma kuralı uygulanmaz.
Halka açık ortaklık statüsünden çıkmak mümkün mü?
Pay sahibi sayısı sebebiyle halka açık sayılan ve paylarının borsada işlem görmesini istemeyen ortaklıklar, SPKn m. 33/4 uyarınca pay sahibi tam sayısının en az üçte ikisinin olumlu oyu veya toplam oyların dörtte üçü ile alınacak genel kurul kararıyla Kanun kapsamından çıkabilir. Bu karara olumlu oy kullanmayan pay sahiplerine SPKn m. 24 uyarınca ayrılma hakkı tanınır.
Ayrılma hakkı ne zaman doğar?
SPKn m. 24 uyarınca, m. 23'te sayılan önemli nitelikteki işlemlere ilişkin genel kurul toplantısına katılıp olumsuz oy veren ve bu muhalefetini tutanağa geçirten pay sahipleri, paylarını halka açık ortaklığa satarak ayrılma hakkına sahiptir. Ortaklık bu payları, pay sahibinin talebi üzerine Kurulca belirlenecek esaslara göre adil bir bedel üzerinden satın almakla yükümlüdür. Genel kurula katılmaya veya oy kullanmaya haksız biçimde izin verilmemesi gibi hâllerde muhalefet şerhi şartı aranmaz.
Zorunlu pay alım teklifi hangi durumda doğar?
SPKn m. 26 uyarınca halka açık ortaklıkta yönetim kontrolünü sağlayan payların veya oy haklarının iktisap edilmesi hâlinde, iktisabın kamuya açıklandığı tarihte pay sahibi olan diğer ortakların paylarını satın almak üzere teklif yapılması zorunludur. Oy haklarının yüzde ellisinden fazlasına sahip olunması ya da yönetim kurulu üye sayısının salt çoğunluğunu seçme veya aday gösterme hakkı veren imtiyazlı paylara sahip olunması yönetim kontrolünün elde edilmesi sayılır. Zorunluluk süresinde yerine getirilmezse ilgili oy hakları kendiliğinden donar; ayrıca m. 103/3 uyarınca teklife konu payların toplam bedeline kadar idari para cezası verilir.
İçeriden öğrenenlerin ticaretinin cezası nedir?
Kanundaki adı bilgi suistimalidir. SPKn m. 106 uyarınca, sermaye piyasası araçlarının fiyatını, değerini veya yatırımcıların kararlarını etkileyebilecek nitelikteki ve henüz kamuya duyurulmamış bilgiye dayanarak emir veren, verdiği emri değiştiren ya da iptal eden ve bu suretle menfaat temin eden kişiler üç yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Adli para cezasına hükmedilmesi hâlinde verilecek ceza elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
Piyasa dolandırıcılığında etkin pişmanlık var mı?
SPKn m. 107/3 yalnızca birinci fıkradaki işleme dayalı piyasa dolandırıcılığı için etkin pişmanlık tanır. Fail, beş yüz bin Türk lirasından az olmamak üzere elde ettiği veya elde edilmesine sebep olduğu menfaatin iki katı parayı Hazineye öderse; ödeme soruşturma başlamadan önce yapılırsa hakkında cezaya hükmolunmaz, soruşturma evresinde yapılırsa ceza yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar yapılırsa üçte bir oranında indirilir. Bu seçeneğin sonuçları dosyaya göre ayrıca değerlendirilmelidir.
İzinsiz bir platformda para kaybettim, ne yapabilirim?
Öncelikle durumun Sermaye Piyasası Kuruluna bildirilmesi gerekir; çünkü SPKn m. 115 uyarınca bu suçlarda soruşturma yapılması Kurulun Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunmasına bağlıdır ve bu başvuru muhakeme şartıdır. Kurul, SPKn m. 99 uyarınca faaliyetin durdurulması, sonuçların iptali ve varlıkların hak sahiplerine iadesi için dava açmaya ve internet üzerinden yürütülen faaliyetlerde içeriğin çıkarılmasına veya erişimin engellenmesine karar vermeye yetkilidir. Bunun yanında genel hükümlere göre ayrıca tazminat yolu değerlendirilir.
İzinsiz sermaye piyasası faaliyetinin cezası nedir?
SPKn m. 109/2 uyarınca sermaye piyasasında izinsiz olarak faaliyette bulunanlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Onaylı izahname olmaksızın halka arz veya onaylı ihraç belgesi olmaksızın satış da m. 109/1 uyarınca aynı ceza ile karşılanır; her ikisi birlikte işlenmişse sadece ikinci fıkradan ceza verilir ve ceza yarı oranında artırılır. 2024 yılında eklenen m. 109/A, izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığını ayrıca üç yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezasına bağlamıştır.
SPK idari para cezası verirse ne yapmalıyım?
İki aşama vardır. Önce idari aşama: SPKn m. 105/1 uyarınca ceza uygulanmadan önce savunmanız alınır ve savunma istendiğine ilişkin yazının tebliğinden itibaren otuz gün içinde savunma verilmezse bu haktan feragat edilmiş sayılır. Ceza verilirse SPKn m. 105/4 uyarınca idari yargı yoluna başvurulur; özel kanununda ayrı süre öngörülmediğinden 2577 sayılı İYUK m. 7 uyarınca yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi işler.
İdari para cezası ne kadar olabilir?
SPKn m. 103/1 kanuni alt ve üst sınır olarak yirmi bin Türk lirasından iki yüz elli bin Türk lirasına kadar ceza öngörür; aykırılık dolayısıyla menfaat temin edilmişse ceza bu menfaatin iki katından az olamaz. Tüzel kişilere ise, aykırılığın ağırlığı ve etkilediği mağdur sayısı dikkate alınarak, asgari miktardan az olmamak üzere, aykırılık tarihinden önceki son bağımsız denetimden geçmiş yıllık finansal tablolarındaki brüt satış hasılatının yüzde biri ile vergi öncesi kârının yüzde yirmisinden yüksek olanına kadar idari para cezası verilir. Piyasa bozucu eylemlerde üst sınır m. 104 uyarınca beş yüz bin Türk lirasıdır. Kanunda yazan maktu alt ve üst sınırlar 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17/7 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır; nispi cezalar bu artırıma tabi değildir.
Aracı kurumum iflas ederse param ne olur?
Yatırım kuruluşunun sermaye piyasası faaliyetinden kaynaklanan nakit ödeme veya araç teslim yükümlülüğünü yerine getirememesi hâlinde Kurul, SPKn m. 82 uyarınca durumun tespitinden itibaren üç ay içinde yatırımcıları tazmin kararı alır ve tazmin Yatırımcı Tazmin Merkezi tarafından yürütülür. SPKn m. 84/5 uyarınca her bir yatırımcıya ödenecek azami tutar kanunda yüz bin Türk lirası olarak belirlenmiş olup her yıl yeniden değerleme katsayısı oranında artırılır. Yatırım danışmanlığından veya piyasadaki fiyat hareketlerinden doğan zararlar bu kapsamda değildir.
YTM'ye başvuru için süre var mı?
Evet. SPKn m. 85/1 uyarınca tazmin talebinde bulunma hakkı, tazmin kararının ilanından itibaren bir yıl sonra zamanaşımına uğrar. Ayrıca SPKn m. 83/4 uyarınca, hesap sahibinin en son talep, işlem veya yazılı talimat tarihinden itibaren on yıl içinde talep ve tahsil edilmeyen emanet ve alacaklar YTM'ye emaneten devredilir; bunların iadesi ayrı bir usule tabidir.
Yatırım fonundaki param şirketin borçları için haczedilebilir mi?
SPKn m. 53 uyarınca fonun malvarlığı, portföy yönetim şirketinin ve portföy saklama hizmetini yürüten kuruluşun malvarlığından ayrıdır. Fon malvarlığı, bu kuruluşların yönetim veya denetiminin kamu kurumlarına devredilmesi hâlinde dahi başka bir amaçla tasarruf edilemez; kamu alacaklarının tahsili amacı da dâhil olmak üzere haczedilemez, üzerine ihtiyati tedbir konulamaz ve iflas masasına dâhil edilemez.
Kamuyu aydınlatma belgesindeki hatalı bilgi için ne kadar sürede dava açmalıyım?
SPKn m. 32/6 uyarınca kamuyu aydınlatma belgelerinin yanlış, yanıltıcı veya eksik olmasından kaynaklanan tazminat talebi, zararın meydana geldiği tarihten itibaren altı ay içinde zamanaşımına uğrar. Dava ticari dava niteliği taşıyor ve konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit veya istirdat davası ise, TTKTTK6102 sayılı Türk Ticaret KanunuTacirleri, şirketleri, kıymetli evrakı, sigortayı ve taşımayı düzenleyen kanun — yabancı bir işletmenin fiilen içinde çalıştığı çerçeve.Sözlük → m. 5/A uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır, bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir. Bu arabuluculukArabuluculukDava öncesi zorunlu ya da isteğe bağlı uzlaşma yöntemiTarafların, bağımsız bir arabulucu eşliğinde uyuşmazlığı mahkemeye gitmeden çözmeye çalıştığı yöntem.Sözlük → süreci altı aylık süreyi tüketmez: 6325 sayılı Kanun m. 18/A/15 uyarınca arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Belirleyici olan büroya başvuru ile son tutanağın tarihleridir.
Dosyanın yürütülmesi için İstanbul'da bulunmak gerekir mi?
Hayır. VekâletnameVekâletnameNoterden verilen temsil yetkisi belgesiBir avukatın ya da başka bir kişinin sizin adınıza hareket etmesine izin veren, noterde düzenlenen resmî belge.Sözlük → ile hareket ederiz; SPK başvuru ve yazışmaları, savunma hazırlığı, dava ve YTM başvuruları ile duruşmalarda temsil vekâletname kapsamında yürütülür. Süreç yazılı olarak takip edilir.
