Aslında ödediğiniz beş şey
Bir dosya tek rakamla teklif edilir, beş kalemle ödenir. İmza atmadan önce yapabileceğiniz en yararlı şey bunları ayırmaktır.
| Kalem | Kim belirliyor | Kime ödenir |
|---|---|---|
| Yargı harçları | Kanun — 492 sayılı Harçlar Kanunu; büyük ölçüde talep edilen değere orantılı | Devlet |
| Gider avansı | 6100 sayılı HMK uyarınca her yıl çıkarılan tarife | Dosya (mahkeme veznesi) |
| Bilirkişi ve keşif giderleri | Mahkeme; bilirkişi görevlendirdiğinde ya da keşfe karar verdiğinde | Dosya |
| Belgeler: tercüme, apostil, noter | Üçüncü kişiler ve resmî tarifeler | Tercüman, noter, yabancı makam |
| Avukatlık ücreti | Yazılı olarak, asgarî ücret tarifesinin üstünde kararlaştırılır | Avukatınız |
Avukatlık ücreti: kanunun sabitlediği ve pazarlığa açık olan
Türk hukuku avukatlık ücretini tamamen piyasaya bırakmaz; sınırların nerede olduğunu bilmek sizi her iki yönde de korur.
- Taban vardır, tavan yoktur. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi altında vekâlet ücreti kararlaştırılamaz. Tarife her yıl Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanır, Adalet Bakanlığı onayından geçer ve Resmî Gazete'de yayımlanır. Tarifenin altında rakam veren bir büro size bir fırsat sunmuyor; kanunun izin vermediği bir şeyi sunuyor.
- Yüzdeli ücret mümkündür, sınırı vardır. Kanun, dava veya hükmolunacak şeyin değerinin ya da paranın belli bir yüzdesinin ücret olarak kararlaştırılmasına izin verir; ancak yüzde yirmi beşi aşamaz. Ayrıca dava konusu para dışındaki mal ve hakların bir kısmının aynen avukata ait olacağı kararlaştırılamaz.
- Yazılı olsun. Kanun, belli bir hukukî yardımı ve meblâğı ya da değeri kapsayan bir avukatlık sözleşmesini esas alır. Yazılı olmayan anlaşma yok sayılmaz ama genel hükümlere göre ispatlanması gerekir — asıl dosyanızın üstüne istemeyeceğiniz bir sorun.
- Karşı tarafa yükletilen vekâlet ücreti başka bir rakamdır. Kazandığınızda mahkeme, karşı tarafa tarife üzerinden vekâlet ücreti yükletir. Bu, kendi avukatınıza ödemeyi kabul ettiğiniz ücretin iadesi değildir ve çoğu zaman aynı rakam da değildir.
Harç, yapılan işe göre değil talebinize göre hesaplanır
Yabancı müvekkillerin en sık yanıldığı yer burasıdır. Para alacağına ilişkin davalarda harçlar nispîdir: başvurma harcı, dava açılırken yatırılan peşin harç ve sonda tamamlanan karar ve ilâm harcı. Talep ettiğiniz miktar arttıkça harç da artar. Bunun iki pratik sonucu vardır:
- İyimser bir rakam talep etmek bedava değildir. Bedeli baştan, geri alamayabileceğiniz nispî harçla ödenir.
- Kanunun alacağın bir kısmı için dava açılmasına izin verdiği hâllerde baştaki harç daha düşüktür — ama bu tercihin kendi sonuçları vardır ve fatura konuşmasının değil, strateji konuşmasının parçasıdır.
Harçların yanında gider avansı tebligat, bildirim, tanık ve bilirkişi masraflarını karşılar. Dosyaya yatırılır, dava yürüdükçe mahkemece harcanır, bittiğinde tamamlanır. Sonda artan tutar iade edilir.
Yabancı bir tarafın ödediği, Türk tarafın ödemediği masraflar
Dört masraf, doğrudan sizin, belgelerinizin ya da kararınızın Türkiye dışından gelmesine bağlıdır.
| Masraf | Ne zaman doğar |
|---|---|
| Teminat | 5718 sayılı MÖHUK uyarınca Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibi yapan yabancı gerçek ve tüzel kişiler; yargılama-takip giderleri ile karşı tarafın zarar ve ziyanı için mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır. Mahkeme karşılıklılık esasına göre muafiyet tanır — bu yüzden ülkenizle Türkiye arasındaki anlaşma durumu yalnızca usul değil, maliyet meselesidir. |
| Yeminli tercüme | Türk mahkemesine ya da sicillere sunulan her yabancı dildeki belge yeminli tercüme ister, çoğu hâlde noter onaylı. Sayfa başına ücretlendirilir ve belge yoğun dosyalarda hızla büyür. |
| Apostil / konsolosluk onayı | Belgenin düzenlendiği ülkede alınır — Türkiye içinden alınamaz. Yabancı makamın kendi harcını ve kargo süresini bütçeye ekleyin. |
| Vekâletname | Yurt dışındaki Türk konsolosluğunda ya da yerel noterde apostilli olarak düzenlenir ve tercüme edilir. Konsolosluk yolu genellikle daha ucuz, noter + apostil yolu genellikle daha hızlıdır. |
Aynı görünen iki iş neden farklı fiyatlanır
Kulağa aynı gelen bir iş için bürodan büroya değişen teklifler geldiğinde, sebep genellikle iştah farkı değil şunlardan biridir:
- Karşı taraf itiraz edecek mi. İtirazsız bir icra takibi ile itiraza uğramış takip, aynı adı taşıyan iki ayrı iştir.
- Belge durumu. Eksiksiz, apostilli ve tercüme edilmiş gelen dosya; kimsenin onaylamadığı bir dildeki sözleşmenin fotoğrafı olarak gelen dosya değildir.
- Bilirkişi ihtimali. Değer tespiti, inşaat kusuru, hesap ve tıbbî sorular genellikle bilirkişi aşaması demektir; bilirkişi aşamaları da davanın uzunluğunu belirler.
- Taraf sayısı ve nerede oldukları. Yurt dışındaki bir davalıya tebligat, İstanbul'daki tebligattan farklı bir saatle işler.
- İhtiyati tedbir/haciz gerekip gerekmediği. Başta alınan ihtiyati haciz hem işi hem yatıracağınız teminatı değiştirir — ve çoğu zaman kazanmanın bir değeri olup olmayacağını belirler.
Ne yapıyoruz, ne yapmıyoruz
Ücretin esasını işe başlamadan yazılı hâle getiririz; maliyetin hangi kısmının bize hangi kısmının devlete ait olduğunu söyleriz; bir işin göze alacağı masrafa değmediği durumda bunu söyleriz. Okumadığımız bir dosyaya rakam vermeyiz ve fiyat listesi yayımlamayız — belgeleri kimsenin görmediği bir aşamada verilen rakam, üstüne sayı yazılmış bir tahmindir.
Belgelerinizi gönderin, teklif alalım
Burada anılan mevzuat: 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun. Tarifeler ve harç tutarları her yıl belirlenir ve değişir; uygulanacak olan, dosyanızın açıldığı tarihte yürürlükte olandır. Bu sayfa maliyetin nasıl yapılandığına dair genel bilgidir; dosyanıza ilişkin tavsiye ya da fiyat teklifi değildir.
