Tanıma Tenfiz Avukatı: Yabancı Mahkeme Kararının Türkiye'de Tanınması ve Tenfizi

Yabancı mahkeme kararının tanınması ve tenfizinin koşulları (MÖHUK m. 50-58)

Türk mahkemesi yabancı kararı yeniden yargılamaz; bir denetim mercii gibi davranıp kanunun aradığı koşulların varlığını inceler. Bu koşulları iki başlıkta toplamak yararlı olur.

Ön koşullar (MÖHUK m. 50)

• Yabancı mahkeme kararı olması: kararın bir yabancı mahkemeden (yargı merciinden) çıkmış olması gerekir. Bazı ülkelerdeki noter veya belediye boşanmaları bu yargısal yola uygun değildir — ancak bunlar için aşağıda anlattığımız idari tescil (27/A) yolu açıktır.
• Hukuk davalarına ilişkin olması: karar özel hukuk (boşanma, nafaka, alacak, tazminat gibi) alanına girmelidir.
• Kesinleşmiş olması: kararın, verildiği ülkede artık olağan kanun yollarına kapalı, kesinleşmiş bir karar olması gerekir. Bu, ayrı bir kesinleşme şerhi ile ispatlanır.

Esasa ilişkin koşullar (MÖHUK m. 54)

• Karşılıklılık (mütekabiliyet): yalnızca tenfiz için aranır. Türkiye ile kararı veren ülke arasında bir anlaşma, kanun hükmü veya fiilî uygulamaya dayalı karşılıklılık bulunmalıdır. Tanımada bu koşul uygulanmaz.
• Münhasır yetki bulunmaması: uyuşmazlık Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmemelidir.
• Kamu düzenine açıkça aykırı olmaması: en hassas koşul. Karar, yalnızca sonucu Türk hukukunun temel ilkeleriyle bağdaşmayacak ölçüde aykırıysa reddedilir; küçük usul farkları için değil.
• Savunma hakkının ihlal edilmemiş olması: aleyhine karar verilen taraf usulüne uygun davet edilmemiş veya savunma imkânından yoksun bırakılmışsa tanıma/tenfiz reddedilebilir. Bu, kural olarak ilgili tarafın ileri sürmesi gereken bir itirazdır.

Yurt dışı boşanma kararının tanınması ve tenfizi

Uygulamada en sık karşılaştığımız dosya türü, yurt dışı boşanma tenfizi ve tanımasıdır. Yurt dışında yaşayan veya çifte vatandaş olan kişilerin neredeyse tamamı, yurt dışında boşandıktan sonra Türk kütüğünde hâlâ evli göründüklerini fark ettiklerinde harekete geçer.

Burada doğru aracı seçmek belirleyicidir. Yalnızca medeni hâlinizi güncellemek istiyorsanız (yeniden evlenmek, kimlik ve nüfus kayıtlarınızın "boşanmış" yazması) çoğu zaman tanıma ya da aşağıdaki idari tescil yeterlidir. Buna karşılık karardaki nafaka, tazminat, velayet veya mal paylaşımı hükümlerini Türkiye'de uygulatmak istiyorsanız tenfiz gerekir.

Boşanma kararının tanınmasında karşılıklılık aranmadığından, iki Türk vatandaşı dahi yabancı bir boşanma kararını Türkiye'de tanıtabilir. Bu özel alanın ülkelere göre değişen evrak ve tuzaklarını (ABD eyalet kararları, İngiltere Final Order, Almanya Rechtskraftvermerk, talâk boşanmaları gibi), boşanma ve aile hukuku ekibimizle yürütüyoruz. Konunun adım adım ayrıntısı için yabancı boşanma kararının tanınması ve tenfizi rehberimize de göz atabilirsiniz.

Hızlı idari yol: Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A ile tescil

Her boşanma için dava açmak zorunda değilsiniz. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 27/A maddesi ile, uygun yabancı boşanmalar mahkeme kararına gerek kalmadan doğrudan Türk nüfus kütüğüne tescil edilebilir. Bu yol genellikle daha hızlı ve daha ekonomiktir; ancak yalnızca belirli koşulları karşılayan dosyalar için açıktır.

• Birlikte başvuru: kural olarak her iki eski eş bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte başvurur (kanunun öngördüğü istisnalar saklıdır).
• Kesinleşmiş karar: boşanma kararı kesinleşmiş olmalıdır. Bu yolun önemli bir avantajı, mahkeme davasından geçemeyen noter veya idari makam boşanmalarını da kabul edebilmesidir.
• İcra edilecek fer'î hüküm bulunmaması: kararda Türkiye'de icra ettirmeniz gereken nafaka, tazminat veya velayet hükmü varsa idari yol bunu sağlamaz; bu hükümler için yine tenfiz davası gerekir.

Yabancı hakem (tahkim) kararlarının tenfizi

Yabancı bir tahkim yargılamasını kazandıysanız, elinizdeki yabancı hakem kararı Türkiye'de mahkeme kararından farklı bir rejime tabidir. Yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi, Türkiye'nin uzun süredir taraf olduğu 1958 tarihli New York Sözleşmesi uyarınca yapılır.

Bu rejimin avantajı, bir Türk mahkemesinin tenfizi reddedebileceği gerekçelerin dar ve Sözleşme'de sınırlı sayıda sayılmış olmasıdır — geçersiz bir tahkim anlaşması, savunma hakkının ihlali, hakem kararının tahkim anlaşması kapsamını aşması veya kamu düzenine aykırılık gibi. İşin esası yeniden tartışılmaz. İyi yürütülmüş bir tahkimin sonucu bu nedenle Türkiye'deki mal varlığı üzerinde güçlü biçimde tenfiz edilebilir.

Sınır ötesi ticari uyuşmazlıklarda forum seçimi, tahkim şartının kurgulanması ve kararın icrasına ilişkin geniş çalışmamızı ticaret hukuku ve sözleşme hukuku alanlarında da sürdürüyoruz.

Vekaletname ile dava takibi: yurt dışından süreci yürütmek

Tanıma ve tenfiz davalarının büyük çoğunluğu, müvekkil hâlâ yurt dışındayken yürütülür. Bu davaları Türkiye'de açmak ve takip etmek için ülkeye gelmeniz çoğu zaman gerekmez; süreci, lehinize düzenlenmiş bir özel vekaletname ile baştan sona biz yönetiriz.

Vekaletname ile dava takibi şöyle işler: yurt dışındaysanız vekaletnameyi bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğunda düzenletir; konsolosluğun bulunmadığı ya da pratik olmadığı hâllerde yabancı noterde düzenletip apostil tasdiki yaptırırsınız. Vekaletnamenin tanıma-tenfiz davası açma ve takip etme yetkisini açıkça içermesi gerekir. Bu belge elimize ulaştığında dilekçeyi hazırlar, davayı açar, duruşmaları takip eder ve karar kesinleştikten sonra icra aşamasını da sizin adınıza yürütürüz.

Vekaletle dava takibi yalnızca tanıma-tenfizle sınırlı değildir; Türkiye'deki alacak tahsili ve icra, miras ve gayrimenkul işlerinizi de aynı yöntemle yürütebiliriz.

Görevli ve yetkili mahkeme: tanıma tenfiz davası nerede açılır?

Doğru mahkemede dava açmak, dosyanın baştan sağlam ilerlemesi için şarttır.

• Görevli mahkeme: genel kural olarak tanıma ve tenfiz davaları Asliye Hukuk Mahkemesinde görülür. Ancak boşanma, velayet, nafaka gibi aile hukukuna ilişkin kararlarda görevli mahkeme Aile Mahkemesidir.
• Yetkili mahkeme: dava, aleyhine tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesinde açılır. Bu kişinin Türkiye'de yerleşim yeri yoksa, MÖHUK m. 51 uyarınca Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde dava açılabilir.

Yargılama, çoğu tanıma-tenfiz dosyasında basit yargılama usulüne tabi olup olağan davadan daha hızlı ilerler. Mahkeme yeni bir yargılama yapmaz; belgeleri ve MÖHUK koşullarını denetler. Vekille temsil ediliyorsanız bizzat duruşmada hazır bulunmanız genellikle gerekmez.

Gerekli belgeler: tanıma tenfiz dosyası için kontrol listesi

Tanıma ve tenfiz davalarında başarı büyük ölçüde belgeye bağlıdır; gecikmenin en yaygın tek nedeni eksik veya hatalı evraktır. Tipik bir dosyada şu belgeler gerekir:

1. Yabancı mahkeme kararının aslı veya onaylı sureti — tam, resmî ve onaylı. Onaysız çıktı kabul edilmez.
2. Kesinleşme şerhi — kararın artık kanun yoluna kapalı, kesinleşmiş olduğunu gösteren belge. Şerhin kendisi de onaylanıp tercüme edilmelidir.
3. Apostil veya konsolosluk tasdiki — kararı veren ülke 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf ise apostil; değilse o ülkenin Dışişleri Bakanlığı ve ardından Türk konsolosluğu onayı.
4. Noter onaylı Türkçe tercüme — karar, kesinleşme şerhi ve apostil, yeminli tercümanca Türkçeye çevrilip noter tarafından onaylanmalıdır.
5. Kimlik ve pasaport örnekleri ile gerektiğinde nüfus kayıt örneği.
6. Özel vekaletname — tanıma-tenfiz yetkisini açıkça içeren, apostilli/konsolosluk onaylı vekaletname.

Tanıma tenfiz davası ne kadar sürer, masrafı nedir?

Süre, mahkemenin iş yüküne, karşı tarafın itiraz edip etmemesine ve tebligatın hızına göre değişir. Aşağıdaki aralıklar kanuni garanti değil, uygulamadan gelen tipik öngörülerdir:

• İdari tescil (27/A): uygun dosyalarda en hızlı seçenek — konsolosluk veya nüfus müdürlüğünün iş yüküne göre genellikle birkaç hafta.
• Çekişmesiz tanıma/tenfiz davası: karşı taraf iş birliği yaparsa kabaca birkaç ay içinde sonuçlanabilir.
• Çekişmeli dava: karşı taraf itiraz ederse (kamu düzeni, savunma hakkı veya karşılıklılık gerekçesiyle) süre belirgin biçimde uzayabilir.

Masraflar üç kalemde toplanır: resmî harç ve giderler (mahkeme harçları, tebligat, varsa bilirkişi); tercüme ve noter ücretleri; ve avukatlık ücreti. Pratik bir ayrım: salt tanıma veya tespit niteliğindeki davalar genellikle maktu harca tabidir; oysa bir para alacağının (nafaka veya tazminat) tenfizi, talep edilen tutar üzerinden hesaplanan nispi harca tabi olabilir — bu nedenle para hükümlerinin tenfizi basit bir durum güncellemesinden genellikle daha maliyetlidir. Dosyanıza özel bir gider tablosunu, belgelerinizi gördükten sonra net olarak sunarız.

Süreler ve sonuçlar bağlayıcı biçimde garanti edilemez; her dosya kendi somut koşullarına göre değerlendirilir.

Tenfizden sonra: Türkiye'de parayı fiilen tahsil etmek

Tenfiz kararı almak, parayı elinize geçirmekle aynı şey değildir. Tenfiz kararı yabancı hükme bir Türk mahkeme kararının gücünü kazandırır; tahsilat ise ayrı bir icra aşamasıdır.

Tenfiz kararı kesinleştikten sonra, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) uyarınca İcra Müdürlüğü nezdinde icra takibi başlatabilirsiniz. Bundan sonra standart araçlar devreye girer: borçlunun Türkiye'deki banka hesaplarına, maaşına, aracına veya taşınmazına haciz. Borçlu itiraz ederse uyuşmazlık İcra Hukuk Mahkemesine taşınabilir. Bu icra aşamasını da alacak tahsili ve icra çalışmamız kapsamında sizin adınıza yürütürüz.

Sık yapılan hatalar ve nasıl önlenir

Ters giden tanıma-tenfiz dosyalarının kökeninde genellikle birkaç ortak hata yatar:

• Yanlış davayı açmak: yalnız durum güncellemesi yeterken tenfiz davası açmak ya da para hükmü için yalnız tanıma istemek — süre ve harç kaybına yol açar.
• Kesinleşme şerhini atlamak: kesinleşmemiş ya da şerhi eksik bir kararla dava açmak en sık ret nedenidir.
• Apostil/tercüme zincirinde boşluk: apostili veya noter onaylı tercümesi eksik belgeler dosyayı durdurur.
• Karşılıklılığı kontrol etmemek: tenfiz istenen ülkeyle karşılıklılık bulunmadığında para hükümleri tenfiz edilemeyebilir.
• Vekaletnamede yetki eksikliği: tanıma-tenfiz yetkisini açıkça içermeyen vekaletname işlemleri geciktirir.

Bunların her biri, dava açılmadan önce yapılan dikkatli bir hazırlıkla önlenebilir. Belgelerinizi gördükten sonra hangi yolun uygun olduğunu, hangi belgelerin tamamlanması gerektiğini ve gerçekçi bir takvimi en başta paylaşırız. Durumunuzu bize anlatın, dosyanızı birlikte değerlendirelim.

Tanıma tenfiz sürecini nasıl yürütürüz

Tanıma ve tenfiz hakkında sık sorulan sorular

Hangi ülkelerle Türkiye'nin ikili anlaşması var?

Bu liste, Adalet Bakanlığı'nın hukukî ve ticârî konularda ikili anlaşmamızın bulunduğu devletler listesidir. „Benim ülkemle bir anlaşma var mı?“ sorusunun cevabıdır — „kararım tenfiz edilir mi?“ sorusunun değil. Adlî yardımlaşma anlaşması tebligat ve delil içindir; tanıma-tenfizi de kapsıyor mu, o anlaşmanın kendi kapsamına bağlıdır. Bu yüzden ortadaki sütun yalnızca anlaşmanın resmî başlığında ne yazdığını bildirir. Mütekabiliyet ayrıca kanun hükmüne ya da fiilî uygulamaya da dayanabilir ve mahkeme bunu dosyanın görüldüğü tarihte değerlendirir.

Kaynak: T.C. Adalet Bakanlığı — Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü — 2026-07-26.