Spor Hukuku Avukatı ve Federasyon Tahkim Süreçleri

Spor hukuku avukatı ne yapar, hangi dosyalara bakar?

Spor hukukunda haklı olmak yetmez; doğru mercie ve doğru gün içinde başvurmak gerekir. Ödenmeyen futbolcu alacağı, puan silme cezası ya da doping isnadı çoğu zaman adliyeye değil, federasyonun kurullarına ve tahkim mercilerine taşınır.

• Sporcu, teknik direktör ve antrenör sözleşmeleri; fesih ve alacak takibi
• Disiplin ve ceza kurulu kararlarına karşı savunma ve itiraz
• TFF Tahkim Kurulu ve Gençlik ve Spor Bakanlığı Tahkim Kurulu başvuruları
• Doping isnatlarında savunma ve süreç yönetimi
• Menajerlik sözleşmeleri ve komisyon uyuşmazlıkları
• Kulüp ve spor anonim şirketi kuruluşu, tescili ve tüzük uyumu
• Sponsorluk, imaj hakkı ve yayın sözleşmeleri; yönetici sorumluluğu

Spor uyuşmazlığı nereye taşınır? Merci haritası

Türkiye'de tek bir spor yargı mercii yoktur. Futbolun kendi kanunu ve kurulları vardır; diğer branşlar Gençlik ve Spor Bakanlığı çatısı altındaki yapıya bağlıdır.

TFF Tahkim Kurulu: yedi gün ve kesin karar

Futbolda son söz kural olarak TFF Tahkim Kurulu'nundur; kurul, 5894 sayılı Kanun uyarınca bağımsız bir zorunlu tahkim mercii ve TFF'nin en üst hukuk kuruludur.

Kanun, ilk derece hukuk kurullarını Uyuşmazlık Çözüm Kurulu, disiplin kurulları, Kulüp Lisans Kurulu ve Etik Kurulu olarak sayar; bu kurulların kararlarına yedi gün içinde itiraz edilmezse karar kesinleşir. Süre çoğu zaman gerekçeli kararı beklemeye izin vermez, bu yüzden itirazı kısa karar üzerinden kurgularız.

TFF Uyuşmazlık Çözüm Kurulu: futbolcu ve teknik adam alacakları

Ödenmeyen maaş, imza parası, bonus ya da haksız fesih iddiası. Futbolda bu tür sözleşmesel uyuşmazlıkların adresi kural olarak Uyuşmazlık Çözüm Kurulu (UÇK)'dur.

UÇK'nın yetkisi kendiliğinden doğmaz. Yürürlükteki TFF Uyuşmazlık Çözüm Kurulu Talimatı uyarınca taraflar, profesyonel futbolcu sözleşmesinde kurulun yetkisini kabul edip etmemekte serbesttir; kabul edilmişse uyuşmazlık kural olarak bu kurulda görülür, edilmemişse yol tümüyle değişir. Kurulun kararlarına karşı, yine yürürlükteki talimat uyarınca yedi gün içinde Tahkim Kurulu'na itiraz edilir. Sonucu, imzalı sözleşme kadar ödeme dekontları, ihtarnameler ve temerrüdün usulüne uygun kurulup kurulmadığı belirler. Tahsil aşamasını alacak tahsili ve icra tarafıyla birlikte yürütürüz.

Futbol dışı branşlar: Gençlik ve Spor Bakanlığı Tahkim Kurulu

Basketbol, voleybol, güreş, atletizm, judo ve diğer branşlarda federasyon kararlarına karşı merci Gençlik ve Spor Bakanlığı Tahkim Kurulu'dur.

Ek m. 9/A uyarınca başvuru süresi, kararın yazılı bildiriminden itibaren on gündür. Beş gün içinde başvuru ücretinin yatırıldığına ilişkin makbuz ibraz edilmezse itiraz yapılmamış sayılır. Kurul, sportif faaliyetlere ilişkin işlerde en geç on iş günü, diğer hususlarda en geç üç ay içinde karar verir; tebliğden itibaren on gün içinde karar düzeltme istenebilir. Kararlar 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 38 uyarınca ilam mahiyetindedir. Kanundaki "kesindir" ifadesi mutlak okunmamalıdır: Anayasa m. 59/3'ün koruması yalnızca spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararları kapsar; bu kapsam dışındaki kararlar bakımından hangi yolun açık olduğu somut karar görülerek değerlendirilmelidir.

Sporcu sözleşmesinin feshi: haklı neden, tazminat ve alacak

Spor dosyalarının en sık gelen başlığı fesihtir ve iki taraf da aynı soruyu sorar: bu fesih haklı mı, kim kime ne ödeyecek? 7405 sayılı Kanun m. 23 uyarınca profesyonel faaliyete izin verilen spor dallarında kulüp veya spor anonim şirketine sözleşmeyle bağlı olarak faaliyette bulunulabilir ve bu sporcu için spor faaliyeti esas mesleği sayılır.

• Ödenmeyen ücret ve ek ödemelerin miktarı ile gecikmenin süresi
• Temerrüt ihtarının usulüne uygun gönderilip gönderilmediği
• Kadro dışı bırakma, tesis ve sağlık hizmetine erişimin kesilmesi gibi fiilî durumlar
• Sakatlık, sağlık raporları ve tedavi yükümlülüğü
• Cezai şart, opsiyon, bonservis ve tek taraflı uzatma hükümlerinin geçerliliği

Sözleşme metnini baştan doğru kurmak, sonradan doğacak uyuşmazlık riskini ve süreç yükünü azaltır. Sözleşme kurgusu için sözleşme hukuku tarafıyla çalışırız; amatör branşlarda ve idari personelde uyuşmazlık iş hukuku alanına kayabilir.

Menajerlik ve futbolcu temsilciliği sözleşmeleri

Menajerlik, 2022 değişikliğiyle futbolda ayrıntılı bir kanuni çerçeveye oturmuştur; sözleşmenin şekli, süresi, ücreti ve bildirimi kanunla belirlenmiştir.

Bildirilen sözleşme dışında taraflara veya üçüncü kişilere menfaat sağlayan başka bir işlem tespit edilirse menajerin faaliyetine son verilir, futbolcu üç aydan bir yıla kadar müsabakalardan men edilir, kulüp yöneticilerine iki yıldan üç yıla kadar hak mahrumiyeti verilir. Ücret sınırlarına aykırılıkta ise başkan ve yöneticiler için bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörülmüştür. Futbolcu ile kulüp arasındaki sözleşmenin bir nüshası da imzadan itibaren bir hafta içinde Bakanlığa ve TFF'ye gönderilmelidir.

Disiplin soruşturmaları ve verilebilecek cezalar

Disiplin dosyaları çoğu zaman "nasılsa ceza gelir" diye savunmasız geçilir. Oysa cezanın türünü ve süresini belirleyen aşama budur; üst mercideki inceleme de büyük ölçüde bu dosya üzerinden yapılır.

Futbol dışı branşlarda, 7405 sayılı Kanun m. 32 uyarınca federasyon disiplin kurulu; ihtar, kınama, para cezası, ödüllerin iadesi, ihraç, müsabakadan men, hak mahrumiyeti, lisans ve diğer uygunluk belgelerinin askıya alınması veya iptali, spor dalı tescilinin iptali, seyircisiz oynama, saha kapatma, hükmen mağlubiyet, puan indirme ve ligden düşürme cezalarına hükmedebilir. Bu sayım tahdidi değildir: aynı fıkra, Bakanlık yönetmeliği veya federasyon talimatıyla belirlenecek diğer cezalara da hükmedilebileceğini öngörür. Futbolda ise durum farklıdır: 7405 sayılı Kanun m. 1/2 uyarınca bu Kanunun 3 ila 20. maddeleri dışındaki hükümleri kuruluş kanunu bulunan federasyonlar hakkında uygulanmaz; bu nedenle futbolda disiplin cezaları m. 32'ye göre değil, TFF Statüsü ve Futbol Disiplin Talimatı çerçevesinde TFF disiplin kurullarınca verilir.

• İsnat edilen fiilin, dayanılan disiplin hükmünün kapsamına gerçekten girip girmediği
• Delillerin usulüne uygun toplanıp toplanmadığı; görüntü ve raporların bütünlüğü
• Savunma hakkının süre ve tebligat bakımından usulüne uygun kullandırılması
• Cezanın ölçülülüğü ile tekerrür ve indirim sebepleri
• Kulüp bakımından objektif sorumluluk iddiasının sınırları

Doping isnadı: süreç, savunma ve gerçekçi beklenti

Doping dosyası teknik olduğu kadar usulî bir alandır: numune zincirindeki kusur, B numunesi talebinin süresinde yapılmaması ya da tedavi amaçlı kullanım izninin belgelendirilmemesi sonucu doğrudan etkiler. Süreç, Dünya Dopingle Mücadele Ajansı (WADA) kuralları esas alınarak ulusal düzenlemeler ve federasyon talimatları üzerinden yürür. 7405 sayılı Kanun m. 10 uyarınca spor tesislerinde WADA'nın yasaklılar listesindeki maddelerin bulundurulması, tüketimi ve satışı yasaktır; 5894 sayılı Kanun m. 3 dopingle mücadeleyi TFF'nin görevleri arasında sayar.

Yaptığımız işler: numune ve laboratuvar belgelerinin eksiksiz istenmesi, B numunesi hakkının süresinde kullanılması, madde kaynağının belgeye dayalı ortaya konması, tedavi amaçlı kullanım istisnasının değerlendirilmesi ve kusur derecesine göre yaptırımın azaltılmasına yönelik savunma.

Şike, bahis ve seyirden yasaklanma: dosyanın ceza boyutu

Bazı dosyalar disiplin alanında kalmaz, ceza yargılamasına dönüşür; çerçeveyi 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun çizer.

Aynı Kanun'un 18. maddesi uyarınca seyirden yasaklanma mahkemece hükmedilen bir güvenlik tedbiridir; soruşturma başlatıldığında koruma tedbiri olarak derhâl uygulanır ve kaldırılmadıkça devam eder. Yasaklı kişi, takımının maç günlerinde en yakın kolluk birimine başvurmakla yükümlüdür. Ceza boyutu bulunan dosyalarda ceza hukuku tarafıyla birlikte çalışırız.

Spor kulübü mü, spor anonim şirketi mi? Yöneticinin sorumluluğu

2022'de yürürlüğe giren 7405 sayılı Kanun kulüpçülüğün zeminini değiştirdi: kulüpler Bakanlık nezdinde tescil edilir ve mali disiplin kuralları kanunla belirlenmiştir.

Yapılandırma ve pay devri için şirketler hukuku, sponsorluk ve ticari sözleşmeler için ticaret hukuku tarafıyla birlikte çalışırız.

Amatör kulüpler: tescil, tüzük ve ayakta kalma meselesi

Amatör kulüpler için 7405 sayılı Kanun bir formalite değil, varlık meselesidir. Kanun mevcut kulüplere tüzük ile idari-mali yapılarını uygun hâle getirme yükümlülüğü getirmiş; 2023'te eklenen geçici hükümle bu uyum için 26 Ekim 2024 tarihi belirlenmiş, uymayanların Bakanlık nezdindeki tescillerinin iptal edileceği düzenlenmiştir. Bu süre 26 Ekim 2024'te dolmuştur; bugün gündemde olan soru, süresinde uyum sağlamamış kulüpler bakımından tescil iptali riskinin nasıl giderileceğidir.

Buna ek olarak Kanun m. 9 uyarınca; ilk genel kurul toplantısını kanunda öngörülen sürede yapmamış ve zorunlu organlarını oluşturmamış olan, tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulması olanaksız hâle gelen ya da olağan genel kurulunu iki kez üst üste yapamayan kulüpler kendiliğinden sona erer. Bu hâllerde sona ermenin tespiti, Bakanlık veya kulübün herhangi bir üyesi tarafından mahkemeden istenebilir (m. 9/2). Taahhüt ettiği spor dalı faaliyetlerine izinsiz ve mazeretsiz olarak üst üste üç yıl katılmayan kulüplerin ise yalnızca o spor dalına ilişkin tescili, ilgili spor federasyonu tarafından iptal edilir (m. 9/6). Kulübün Bakanlık nezdindeki tescilinin iptali ancak kendiliğinden sona erme ya da mahkemece fesih hâlinde gündeme gelir (m. 9/5); Bakanlık bu hâllerde ayrıca kulübün spor faaliyetlerine katılmasını yasaklayabilir ve mahkemeden fesih isteyebilir (m. 9/4).

Sporun ticari tarafı, sık yapılan hatalar ve çalışma yöntemimiz

Kulüp adı, amblemi ve taraftar ürünleri tescille korunur; tescilsiz kullanım, taklit ürün ve alan adı ihlallerine karşı elinizi zayıflatır. Bu alanı marka ve patent tarafıyla yürütürüz. Futbolda yayınların merkezî pazarlanması yetkisi 5894 sayılı Kanun m. 13 uyarınca TFF Yönetim Kurulu'ndadır; aynı Kanun m. 14, TFF'nin marka ve logosu üzerindeki münhasır hakkı ile sponsor izlenimi yaratanlara haksız rekabet hükümlerinin uygulanacağını düzenler. Yurt dışında verilmiş bir kararın Türkiye'de icrası gerekiyorsa süreç tanıma ve tenfiz tarafına geçer.

Kaybedilen dosyaların çoğu esastan değil, zamanlama ve merci seçiminden kaybedilir: federasyon kararına karşı doğrudan mahkemeye gitmek Anayasa m. 59 karşısında çoğu zaman sonuç vermez; yedi ve on günlük süreler kısa karara göre işlediği için gerekçeli kararı beklemek süre kaybettirir; tahkim başvurusu infazı durdurmadığından durdurma ayrıca istenmelidir; sözleşmelerin süresinde bildirilmemesi hem yaptırım hem ispat sorunu doğurur.

• Önce takvim, sonra strateji. Dosyayı üstlendiğimizde süreleri çıkarır, hangi başvurunun hangi gün yapılacağını yazılı olarak bildiririz.
• Dürüst değerlendirme. Bir disiplin cezasının ya da doping isnadının nasıl sonuçlanacağı önceden söylenemez; dosyanın güçlü ve zayıf yanlarını olduğu gibi anlatırız.
• Bütünleşik ekip. Dosya bir tazminat talebine, ceza soruşturmasına ya da şirket yapılandırmasına dokunduğunda hepsini aynı ekip yürütür.
• Uzaktan çalışma. Vekâletname ile hareket eder, kamp ve müsabaka programınızı gözeterek süreci yürütürüz.

Spor hukuku dosyanızı nasıl yürütüyoruz

Spor hukuku ve federasyon uyuşmazlıkları hakkında sık sorulan sorular