Anonim Şirketlerde Hamiline Yazılı Paylar: Senet Çıkarma, MKK Bildirimi, Devir ve Hukuki İnceleme (TTK m. 484-489)
Türkiye'deki bir anonim şirketten pay almayı düşünen yabancı yatırımcı, payların nama yazılı değil hamiline yazılı olduğunu görebilir. Bu durumda sorular hızla birikir. Türkiye'de hâlâ hamiline yazılı pay senedi çıkarılabilir mi? Bu senetleri Merkezi Kayıt Kuruluşuna (MKK) kim bildirir? Payın devri için senedin teslimi yeterli midir? MKK'ye bildirim yapılmamışsa senedi elinde bulunduran neyi yapabilir, neyi yapamaz? Alıcı, bedeli ödemeden önce neyi doğrulamalıdır? 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) bu soruları m. 484 ilâ 489 ile cevaplar; m. 486/2'ye 27/12/2020 tarihli ve 7262 sayılı Kanunla bir cümle eklenmiş, m. 489 ise aynı Kanunla değiştirilmiştir. Bunlara m. 417 ve 426, geçici m. 14 ve Ticaret Bakanlığının Hamiline Yazılı Pay Senetlerinin Merkezi Kayıt Kuruluşuna Bildirilmesi ve Kayıt Altına Alınması Hakkında Tebliği (Tebliğ) eşlik eder. Bu rehber Kanun'u ve Tebliğ'i adım adım izliyor.
1. Hamiline Yazılı Pay Nedir, Ne Zaman Çıkarılabilir? (TTK m. 484-488)
İki tür senet. TTK m. 484/1'e göre pay senetleri hamiline veya nama yazılı olur. TTK m. 487/2, nama yazılı pay senedinin sahibinin adını göstermesini şart koşar; hamiline yazılı senet için böyle bir şart öngörmez. Pay senetlerinin nama veya hamiline yazılı olacakları esas sözleşmeye yazılır (TTK m. 339/2-d). Esas sözleşmenin tamamı ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan olunur; tescil ve ilan olunan esas sözleşmeye TTK m. 36/1 hükmünün uygulandığı hususlar arasında pay senetlerinin türleri ve hamiline veya nama yazılı oldukları da sayılmıştır (TTK m. 354/1-e).
Önce bedelin tamamı. TTK m. 484/2'ye göre bedelleri tamamen ödenmemiş olan paylar için hamiline yazılı pay senetleri çıkarılamaz. Bu hükme aykırı olarak çıkarılanlar geçersizdir; iyiniyet sahiplerinin tazminat hakları saklıdır. Aynı düşünce dönüştürme hükmünde de görülür: esas sözleşmede aksi öngörülmemişse payın türü dönüştürme yoluyla değiştirilebilir ve dönüştürme esas sözleşmenin değiştirilmesiyle yapılır; dönüştürmenin kanunen öngörüldüğü hâllerde yönetim kurulu gerekli kararı alarak derhâl uygular ve bunun esas sözleşmeye yansıtılması girişimini hemen başlatır (TTK m. 485/1); nama yazılı pay senetlerinin hamiline yazılı pay senetlerine dönüştürülebilmesi için payların bedellerinin tamamen ödenmiş olması şarttır (TTK m. 485/2).
Tescilden önce pay yok. TTK m. 486/1'e göre şirketin ve sermaye artırımının tescilinden önce çıkarılan paylar geçersizdir; ancak iştirak taahhüdünden doğan yükümlülükler geçerliliklerini sürdürür. TTK m. 486/4'e göre tescilden önce pay senedi çıkaran kimse, bundan doğan zararlardan sorumludur.
Senedin şekli. TTK m. 487/1'e göre pay senedinin şirketin unvanını, sermaye tutarını, kuruluş tarihini, bu tarihteki sermaye tutarını, çıkarılan pay senedinin tertibini, bunun tescili tarihini, senedin türünü ve itibarî değerini, kaç payı içerdiğini belirtmesi ve şirket adına imza etmeye yetkili olanlardan en az ikisi tarafından imza edilmiş olması şarttır. Kapalı şirketlerde baskı şeklindeki imzanın delikli olması veya sahtekârlığı engelleyici diğer güvenlik önlemlerinin uygulanması gerekir. TTK m. 487/2'ye göre nama yazılı pay senetlerinin ayrıca sahiplerinin adı ve soyadını veya ticaret unvanını, yerleşim yerini ve pay senedi bedelinin ödenmiş olan miktarını da açıklaması gerekir ve bu senetler şirketin pay defterine kaydolunur; TTK m. 487/2 hamiline yazılı senetler için böyle bir şart koymaz.
Yıpranmış senetler. Bir pay senedi veya ilmühaber tedavülü mümkün olmayacak derecede yıpranmış veya bozulmuşsa ya da içeriği veya ayırt edici özellik ve nitelikleri tereddüde yer bırakmayacak tarzda anlaşılamıyorsa, sahibi, giderlerini peşin ödemek şartıyla, şirketten yeni bir senet veya ilmühaber istemek hakkını haizdir (TTK m. 488/1).
2. Hamiline Yazılı Pay Senetlerinin Bastırılması ve İlk MKK Bildirimi (TTK m. 486/2 ve Tebliğ)
Üç ay kuralı. TTK m. 486/2'ye göre paylar hamiline yazılı ise yönetim kurulu, pay bedelinin tamamının ödenmesi tarihinden itibaren üç ay içinde pay senetlerini bastırıp pay sahiplerine dağıtır. Yönetim kurulunun hamiline yazılı pay senetlerinin bastırılmasına ilişkin kararı tescil ve ilan edilir, ayrıca şirketin internet sitesine konulur. Pay senedi bastırılıncaya kadar ilmühaber çıkarılabilir; ilmühaberlere kıyas yoluyla nama yazılı pay senetlerine ilişkin hükümler uygulanır.
Dağıtımdan önce bildirim. 7262 sayılı Kanun TTK m. 486/2'ye şu cümleyi ekledi: hamiline yazılı pay sahipleri ile sahip oldukları paya ilişkin bilgiler, senetler pay sahiplerine dağıtılmadan önce MKK'ye bildirilir. Kanun burada edilgen çatı kullanır ve bildirimi yapacak kişiyi belirtmez. TTK m. 489/4'e dayanılarak çıkarılan Tebliğ, bildirimin nasıl yapılacağını düzenler:
- hamiline yazılı pay senetleri, pay bedellerinin tamamının ödenmesinin ardından yönetim kurulunun alacağı bir karara istinaden bastırılır; kararda asgari olarak bastırılacak pay senetlerinin adedi, tertibi, itibari değeri, temsil ettiği pay adedi ve tutarı, grubu, şirket tarafından verilen sıra numarası ile toplam pay adedi ve bu paylara karşılık gelen toplam pay bedeli belirtilir (Tebliğ m. 4/1);
- şirketi temsile yetkili olanlar, yönetim kurulu kararını ve bastırılacak her bir senedin dağıtılacağı hamiline yazılı pay sahibinin kimlik ve iletişim bilgilerini MKK'ye bildirir; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayan gerçek kişi için yabancı kimlik numarası, mavi kart numarası veya pasaport numarası, tüzel kişi için ise unvanı, MERSİS numarası, vergi kimlik numarası veya kayıtlı bulunduğu ülkede verilen sicil numarası ile merkez adresi bildirilir; bildirimde şirketin iletişim bilgilerine de yer verilir (Tebliğ m. 4/2);
- pay senedi, sistemde özel algoritma ile üretilen tekil numara altında senet sahibi adına kaydedilir ve pay senetleri, MKK tarafından her bir pay senedi için üretilen tekil numarayı içerecek şekilde şirket tarafından bastırılır (Tebliğ m. 4/2 ve 4/3);
- yönetim kurulu kararının tescilinden önce, hamiline yazılı pay senetlerinin MKK sistemine kaydedildiği ticaret sicili müdürlüğü tarafından teyit edilir (Tebliğ m. 4/3);
- pay senetleri şirket adına imzaya yetkili olanlardan en az ikisi tarafından imzalanır ve gerekli kontrollerin yapılmasının ardından imza karşılığında pay sahiplerine dağıtılır (Tebliğ m. 4/4).
Tebliğ m. 4/5'e göre pay senetlerinin bastırılması, MKK'ye bildirilmesi ve pay sahiplerine dağıtılması işlemleri, pay bedellerinin tamamının ödenmesi tarihinden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Tebliğ m. 4/6'ya göre sermaye artırımına bağlı olarak hamiline yazılı pay senedi bastırıldığı ve dağıtıldığı durumlarda da aynı hüküm uygulanır.
Kapsam. Tebliğ, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 13 üncü maddesi uyarınca payları kayden izlenen şirketler dışında kalan anonim şirketleri kapsar (Tebliğ m. 1/2).
3. Hamiline Yazılı Payların Devri: Zilyetlik ve Devralanın Bildirimi (TTK m. 489)
Kural. TTK m. 489, 7262 sayılı Kanunla yeniden yazıldı. TTK m. 489/1'e göre hamiline yazılı pay senetlerinin devri, şirket ve üçüncü kişiler hakkında, ancak zilyetliğin geçirilmesi suretiyle payı devralan tarafından MKK'ye yapılacak bildirimle hüküm ifade eder. Metinde iki unsur yer alır: senedin zilyetliğinin geçirilmesi ve devralanın MKK'ye bildirimi.
Bildirimi kim yapar? Kanun bildirimi satıcıya ya da şirkete değil, devralana yükler. Tebliğ m. 5/1'e göre devralan tarafından şirkete başvurulması durumunda devir bildirimi şirket aracılığıyla yapılır. Tebliğ m. 5/2'ye göre bildirimde devralanın kimlik ve iletişim bilgilerine yer verilir ve bildirime pay senedinin bir örneği eklenir. Bildirim üzerine devralan, ilgili senetle ilişkilendirilerek senede ilişkin tekil numara altında kaydedilir (Tebliğ m. 5/3).
Bildirim nasıl yapılır? Tebliğ m. 11'e göre kayıt ve bildirimler, MKK sistemine e-Devlet Kapısı üzerinden elektronik imza, e-devlet şifresi veya T.C. Kimlik Kartı ile erişim sağlanarak ya da doğrudan MKK'nin “e-Yatırımcı: Yatırımcı Bilgi Merkezi” uygulamasından giriş yapılarak elektronik ortamda yapılır. Devralan tarafından yapılan bildirim üzerine MKK, devralan ve devredene kaydın oluşturulduğunu sistemde kayıtlı telefona kısa mesaj veya elektronik posta adresine elektronik posta göndererek bildirir (Tebliğ m. 12/1). MKK'ye yapılan bildirimin doğruluğundan bildirimde bulunan sorumludur (Tebliğ m. 7/5).
Özel durumlar. Miras gibi külli halefiyete dayanan devirlerde, ilgililer tarafından hak sahipliğini gösterir belgeyle birlikte yapılacak bildirim üzerine MKK kayıtlarında gerekli değişiklik yapılır (Tebliğ m. 14/1). İlgili merci tarafından aksi yönde bir karar verilmedikçe, haczedilen veya tedbire konu edilen pay senedine ilişkin olarak devir bildirimi kaydedilemez (Tebliğ m. 13/2).
Kanunun söylemedikleri. TTK m. 489, devralanın bildirimi hangi süre içinde yapacağına ilişkin bir süre öngörmez. Madde, devrin şirket ve üçüncü kişiler hakkındaki sonucundan söz eder; satıcı ile alıcı arasındaki ilişki pay devir sözleşmesinde düzenlenmelidir.
4. MKK'ye Bildirim Yapılmazsa Ne Olur? (TTK m. 489, 426/2, geçici m. 14 ve m. 562/13)
Haklar askıda kalır. TTK m. 489/1'in ikinci cümlesine göre MKK'ye bildirimde bulunulmaması hâlinde, hamiline yazılı pay senedine sahip olanlar, TTK'dan doğan paya bağlı haklarını gerekli bildirim yapılıncaya kadar kullanamaz. Tebliğ m. 10/1 aynı kuralı tekrarlar. Kanun, TTK'dan doğan paya bağlı haklardan bir bütün olarak söz eder; bu hakları tek tek saymaz.
Bildirim tarihi esas alınır. TTK m. 489/2'ye göre hamiline yazılı pay senedine bağlı hakların şirkete ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesinde MKK'ye yapılan bildirim tarihi esas alınır. Tebliğ m. 10/2 bu konuda MKK'ye elektronik yöntemlerle yapılan bildirim tarihini esas alır.
Şirkete karşı zilyetlik tek başına yetmez. TTK m. 426/2'ye göre hamiline yazılı pay senedinin zilyedi bulunduğunu ispat eden ve MKK'ye bildirilen kimse, şirkete karşı pay sahipliğinden doğan hakları kullanmaya yetkilidir. Maddedeki “ve Merkezi Kayıt Kuruluşuna bildirilen” ibaresi 7262 sayılı Kanunla eklenmiştir.
Genel kurul. TTK m. 417/1'e göre yönetim kurulu, hamiline yazılı pay sahiplerine ilişkin genel kurula katılabilecekler listesini MKK'den sağlayacağı “pay sahipleri çizelgesi”ne göre düzenler. Tebliğ m. 6/2'ye göre çizelgenin hazırlanması için şirketi temsile yetkili olanlarca genel kurul tarihinden en az iki gün önce MKK sistemi üzerinden başvuruda bulunulur; genel kurul toplantıya mahkemece yetkilendirilen kayyım veya pay sahibi, azlık ya da tasfiye memurları tarafından çağrılıyorsa başvuru bunlar tarafından yapılabilir. Çizelge, MKK tarafından genel kurul gününden bir önceki gün MKK sistemindeki gün sonu kayıtları esas alınarak hazırlanır (Tebliğ m. 6/3). Devralan, bildirim üzerine senedin tekil numarası altında MKK sistemine kaydedilir (Tebliğ m. 5/3) ve çizelge bu sistemdeki kayıtlardan hazırlanır.
Yeni düzenden önce çıkarılmış senetler. TTK geçici m. 14/1'e göre hamiline yazılı pay senedine sahip olanlar, 31/12/2021 tarihine kadar MKK'ye bildirilmek üzere pay senetleri ile birlikte anonim şirkete başvurur; başvuru üzerine anonim şirket yönetim kurulu, beş iş günü içinde hamiline yazılı pay sahipleri ile sahip oldukları paya ilişkin bilgileri MKK'ye bildirir. Pay sahipleri anonim şirkete başvurmazsa TTK'dan doğan paya bağlı haklarını gerekli başvuru yapılıncaya kadar kullanamaz.
İdari para cezası. TTK m. 562/13-a'ya göre TTK m. 486/2 uyarınca bildirimde bulunmayanlar idari para cezasıyla cezalandırılır; uygulanacak tutar, işlem tarihinde yürürlükte olan rakamdan kontrol edilmelidir. TTK m. 562/13'ün (b) bendi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir; fıkranın yürürlükteki metni idari para cezasını yalnız TTK m. 486/2 uyarınca bildirimde bulunmayanlar için öngörür. TTK geçici m. 14/2'ye göre birinci fıkra uyarınca başvuruda veya bildirimde bulunmayanlar TTK m. 562/13 uyarınca cezalandırılır. TTK kapsamındaki idari para cezaları, aksine hüküm bulunmayan hâllerde, mahallin en büyük mülki amiri tarafından verilir (TTK m. 562/14).
5. Hamiline Yazılı ve Nama Yazılı Payların Karşılaştırması (TTK m. 487, 490, 492 ve 499)
Nama yazılı paylar. Kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe nama yazılı paylar herhangi bir sınırlandırmaya bağlı olmaksızın devredilebilir (TTK m. 490/1). Hukuki işlemle devir, ciro edilmiş nama yazılı pay senedinin zilyetliğinin devralana geçirilmesiyle yapılabilir (TTK m. 490/2). Esas sözleşme, nama yazılı payların ancak şirketin onayıyla devredilebileceğini öngörebilir (TTK m. 492/1); bu sınırlama nama yazılı paylara ilişkin bir kuraldır ve şirket tasfiyeye girmişse devredilebilirliğe ilişkin sınırlamalar düşer (TTK m. 492/3).
Pay defteri. Şirket, senede bağlanmamış pay ve nama yazılı pay senedi sahipleriyle intifa hakkı sahiplerini ad, soyad, unvan ve adresleriyle pay defterine kaydeder (TTK m. 499/1). Payın usulüne uygun olarak devredildiği veya üzerinde intifa hakkı kurulduğu ispat edilmediği sürece devralan ve intifa hakkı sahibi pay defterine yazılamaz (TTK m. 499/2) ve şirketle ilişkilerde sadece pay defterinde kayıtlı bulunan kimse pay sahibi ve intifa hakkı sahibi olarak kabul edilir (TTK m. 499/4); MKK tarafından kayden takibi yapılan nama yazılı paylara ilişkin Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri ile ilgili diğer düzenlemeler saklıdır (TTK m. 499/5). TTK m. 426/1'e göre senede bağlanmamış paylardan, nama yazılı pay senetlerinden ve ilmühaberlerden doğan pay sahipliği hakları, pay defterinde kayıtlı bulunan pay sahibi veya pay sahibince yazılı olarak yetkilendirilmiş kişi tarafından kullanılır.
Aşağıdaki tablo iki düzeni yan yana gösteriyor.
| Soru | Hamiline yazılı paylar | Nama yazılı paylar |
|---|---|---|
| Bedel tamamen ödenmeden senet çıkarılabilir mi? | Hayır; bu hükme aykırı olarak çıkarılanlar geçersizdir (TTK m. 484/2) | Senet, pay senedi bedelinin ödenmiş olan miktarını açıklar (TTK m. 487/2) |
| Senette sahibinin adı | TTK m. 487/1 aramaz | Gerekli; yerleşim yeriyle birlikte (TTK m. 487/2) |
| Sahibin kaydedildiği yer | MKK sistemi, tekil senet numarası altında (TTK m. 486/2; Tebliğ m. 4) | Şirketin pay defteri (TTK m. 487/2, 499/1) |
| Devir nasıl yapılır? | Zilyetliğin geçirilmesi; şirket ve üçüncü kişiler hakkında devralanın MKK'ye bildirimiyle hüküm ifade eder (TTK m. 489/1) | Ciro edilmiş senedin zilyetliğinin geçirilmesi (TTK m. 490/2); esas sözleşmedeki sınırlamalar saklıdır (TTK m. 492/1) |
| Haklarını şirkete karşı kim kullanır? | Zilyetliğini ispat eden ve MKK'ye bildirilen kimse (TTK m. 426/2) | Pay defterinde kayıtlı pay sahibi veya yazılı olarak yetkilendirilmiş kişi (TTK m. 426/1) |
| Genel kurula katılabilecekler listesi | MKK pay sahipleri çizelgesi (TTK m. 417/1) | Pay defteri kayıtları (TTK m. 417/2) |
Senedi başkası adına elde bulunduranlar. Hamiline yazılı pay senedini rehin, hapis hakkı, saklama sözleşmesi veya kullanım ödüncü sözleşmesi ve benzeri sözleşmeler sebebiyle elde bulunduran kimse, pay sahipliği haklarını ancak pay sahibi tarafından özel bir yazılı belge ile yetkilendirilmişse kullanabilir (TTK m. 427/2).
6. Yabancı Alıcı veya Yatırımcı İçin Hukuki İnceleme: Kontrol Listesi
MKK kaydı alıcı için neden önemlidir? Kanun, devrin şirket ve üçüncü kişiler hakkında hüküm ifade etmesini ve paya bağlı hakların kullanılmasını MKK'ye bildirime bağlar (TTK m. 489/1). Senetleri elinde bulunduran ama MKK'ye bildirimde bulunmamış alıcı, gerekli bildirim yapılıncaya kadar bu hakları kullanamaz; hakların şirkete ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesinde esas alınan tarih bildirim tarihidir (TTK m. 489/2).
Kayıtlar gizlidir. MKK tarafından hamiline yazılı pay senetleriyle ilgili tutulan kayıtlar, ilgili kanunlar uyarınca yetkili kılınmış mercilerle paylaşılır (TTK m. 489/3). Tebliğ m. 8/1'e göre bu kayıtlar gizlidir ve ancak bu mercilerle paylaşılır. Hamiline yazılı pay sahipleri, MKK nezdinde kendi adına kayıtlı payları MKK'nin e-Yatırımcı uygulamasından sorgulayabilir ve bunlara ilişkin belgeyi edinebilir (Tebliğ m. 8/3); ancak MKK tarafından oluşturulan belgeler tek başına herhangi bir pay sahipliği hakkı tesis etmez (Tebliğ m. 12/2). Bu nedenle alıcı, satıcıdan kendi MKK kaydını ibraz etmesini ister ve bu kaydı senetlerle ve şirketin kurumsal kayıtlarıyla birlikte okur.
İmzadan ve kapanıştan önce kontrol edilecekler:
- Esas sözleşmeyi okuyun: pay senetlerinin hamiline mi nama mı yazılı olacağı öngörülmüş (TTK m. 339/2-d) ve esas sözleşme değiştirilerek bir dönüştürme yapılmış mı (TTK m. 485/1)?
- Hamiline yazılı senetler çıkarılmadan önce pay bedelinin tamamen ödendiğini teyit edin; bedelleri tamamen ödenmemiş paylar için çıkarılan senetler geçersizdir (TTK m. 484/2).
- Senetlerin bastırılmasına ilişkin, tescil ve ilan edilmiş yönetim kurulu kararını edinin (TTK m. 486/2) ve her senedin MKK sisteminin ürettiği tekil numarayı taşıyıp taşımadığını kontrol edin (Tebliğ m. 4/3).
- Her senedin şeklini TTK m. 487/1'e göre kontrol edin: unvan, sermaye, kuruluş tarihi, tertip, tescil tarihi, tür, itibarî değer, pay sayısı ve en az iki yetkili imza.
- 7262 sayılı Kanundan önce çıkarılmış senetlerde, sahibinin MKK'ye bildirilmek üzere TTK geçici m. 14/1 uyarınca şirkete başvurup başvurmadığını sorun; başvurmamışsa paya bağlı haklar gerekli başvuru yapılıncaya kadar kullanılamaz.
- Satıcıdan MKK kaydını isteyin ve tekil numaraları fiziki senetlerle karşılaştırın (Tebliğ m. 4 ve 8/3).
- Herhangi bir senedin haczedilip edilmediğini veya tedbire konu olup olmadığını sorun: ilgili merci aksi yönde karar vermedikçe bu senet için devir bildirimi kaydedilemez (Tebliğ m. 13/2).
- Herhangi bir senedin rehin alacaklısında veya saklayıcıda bulunup bulunmadığını sorun; bu kişi pay sahipliği haklarını ancak pay sahibinin özel bir yazılı belgesiyle yetkilendirilmişse kullanabilir (TTK m. 427/2).
- Zilyetliğin geçirilmesini ve devralanın MKK'ye bildirimini kapanış adımlarına dâhil edin; bildirimi kimin, hangi belgelerle yapacağını ve bildirimin şirket aracılığıyla yapılıp yapılmayacağını önceden kararlaştırın (TTK m. 489/1; Tebliğ m. 5 ve 11).
- Kapanıştan kısa süre sonra bir genel kurul planlanıyorsa, MKK'nin pay sahipleri çizelgesini genel kurul gününden bir önceki günün gün sonu kayıtlarına göre hazırladığını hesaba katın (Tebliğ m. 6/3).
Pay devir sözleşmesinin kaleme alınması. Kanun bildirimi devralana yüklediği için sözleşme, satıcının iş birliğini (senetlerin teslimi, satıcının MKK kaydı ve şirketin ihtiyaç duyacağı belgeler) kapanışın bir şartı olarak düzenleyebilir. Satıcının beyan ve taahhütleri pay bedelinin tamamen ödendiğini, senetlerin geçerliliğini ve şeklini, haciz ve tedbir bulunmadığını kapsayabilir; böylece bunlardan biri gerçeğe aykırı çıkarsa alıcının başvurabileceği sözleşmesel bir yol olur.
Sıkça sorulan sorular
Türk anonim şirketi hâlâ hamiline yazılı pay çıkarabilir mi?
Evet. TTK m. 484/1 hem hamiline hem nama yazılı pay senetlerini tanır. Bedelleri tamamen ödenmemiş olan paylar için hamiline yazılı pay senetleri çıkarılamaz; bu hükme aykırı olarak çıkarılanlar geçersizdir ve iyiniyet sahiplerinin tazminat hakları saklıdır (TTK m. 484/2).
Hamiline yazılı pay senetleri ne zaman bastırılır ve MKK'ye bildirilir?
Yönetim kurulu, pay bedelinin tamamının ödenmesi tarihinden itibaren üç ay içinde pay senetlerini bastırıp pay sahiplerine dağıtır; hamiline yazılı pay sahipleri ile sahip oldukları paya ilişkin bilgiler senetler pay sahiplerine dağıtılmadan önce MKK'ye bildirilir (TTK m. 486/2). Tebliğe göre bildirimi şirketi temsile yetkili olanlar yapar; bastırma, bildirim ve dağıtım bu üç aylık süre içinde tamamlanır (Tebliğ m. 4/2 ve 4/5).
Hamiline yazılı payların devri için senedin teslimi yeterli mi?
Şirket ve üçüncü kişiler bakımından yeterli değildir. Hamiline yazılı pay senetlerinin devri, onlar hakkında ancak zilyetliğin geçirilmesi suretiyle payı devralan tarafından MKK'ye yapılacak bildirimle hüküm ifade eder (TTK m. 489/1). Devralan şirkete başvurursa bildirim şirket aracılığıyla yapılır (Tebliğ m. 5/1).
Satıştan sonra MKK'ye kim bildirimde bulunur?
TTK m. 489/1 bildirimi, zilyetliğin geçirilmesi suretiyle payı devralan kişiye yükler. Bildirimde devralanın kimlik ve iletişim bilgilerine yer verilir ve bildirime pay senedinin bir örneği eklenir (Tebliğ m. 5/2); bildirimin doğruluğundan bildirimde bulunan sorumludur (Tebliğ m. 7/5).
MKK'ye bildirim yapılmazsa ne olur?
Hamiline yazılı pay senedine sahip olanlar, TTK'dan doğan paya bağlı haklarını gerekli bildirim yapılıncaya kadar kullanamaz (TTK m. 489/1). Hakların şirkete ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesinde MKK'ye yapılan bildirim tarihi esas alınır (TTK m. 489/2); zilyetliğini ispat eden ve MKK'ye bildirilen kimse şirkete karşı pay sahipliğinden doğan hakları kullanmaya yetkilidir (TTK m. 426/2).
7262 sayılı Kanundan önce çıkarılmış hamiline senetler ne olacak?
TTK geçici m. 14/1'e göre bu senetlerin sahipleri, 31/12/2021 tarihine kadar MKK'ye bildirilmek üzere pay senetleri ile birlikte şirkete başvurur ve yönetim kurulu başvuru üzerine beş iş günü içinde MKK'ye bildirimde bulunur. Şirkete başvurmayan pay sahipleri, paya bağlı haklarını gerekli başvuru yapılıncaya kadar kullanamaz.
Bildirim yapmamanın bir yaptırımı var mı?
TTK m. 486/2 uyarınca bildirimde bulunmayanlar TTK m. 562/13-a uyarınca idari para cezasıyla cezalandırılır; tutar, işlem tarihinde yürürlükte olan rakamdan kontrol edilmelidir. Geçiş hükmü bakımından da geçici m. 14/1 uyarınca başvuru veya bildirim yapmayanlara TTK m. 562/13 uyarınca ceza verilir (TTK geçici m. 14/2). Fıkranın (b) bendi Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildiğinden TTK m. 562/13'te yalnız TTK m. 486/2 bildirimine ilişkin (a) bendi kalmıştır.
Alıcı şirketin hamiline paylarına ilişkin MKK kayıtlarını sorgulayabilir mi?
MKK'nin hamiline yazılı pay senetleriyle ilgili kayıtları gizlidir ve ancak ilgili kanunlar uyarınca yetkili kılınmış mercilerle paylaşılır (TTK m. 489/3; Tebliğ m. 8/1). Hamiline yazılı pay sahibi kendi adına kayıtlı payları MKK'nin e-Yatırımcı uygulamasından sorgulayıp belge edinebilir (Tebliğ m. 8/3); bu nedenle alıcı bu kaydı satıcıdan ister. MKK belgeleri tek başına herhangi bir pay sahipliği hakkı tesis etmez (Tebliğ m. 12/2).
