Bu hesaplama bilgilendirme amaçlıdır ve mahkemenin atayacağı aktüer bilirkişinin hazırlayacağı raporun yerini tutmaz. İş kazalarında tazminat, kazanın bildirimi, SGK incelemesi, kusur tespiti ve maluliyet oranının belirlenmesi gibi birden çok aşamaya bağlıdır. Dosyanıza özel değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
İş Kazası Tazminatı Nedir, Kimler Talep Edebilir?
İş kazası tazminatı, sigortalı bir çalışanın iş yerinde ya da işin yürütülmesi sırasında geçirdiği kaza sonucu oluşan bedensel ve ekonomik zararların giderilmesini amaçlar. İşveren, işçinin sağlığını ve güvenliğini koruma yükümlülüğünü ihlal ettiği oranda doğan zarardan sorumludur.
- Kazada yaralanan işçi: Sürekli iş göremezlik (maluliyet) durumunda çalışma gücü kaybı için maddi tazminat ve ayrıca manevi tazminat talep edebilir.
- Vefat eden işçinin yakınları: Eş, çocuklar ve desteğinden yoksun kalan diğer hak sahipleri, destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat talep edebilir.
- Yabancı uyruklu çalışanlar: Türkiye'de iş kazası geçiren yabancı işçiler de aynı haklara sahiptir; talep, kazanın gerçekleştiği yer ve istihdam ilişkisi esas alınarak değerlendirilir.
SGK tarafından bağlanan gelir ve ödenen tedavi giderleri ayrı bir güvence olup, bu kalemlerin karşılamadığı zarar işverenden talep edilir.
İş Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Maddi tazminat (iş göremezlik / çalışma gücü kaybı tazminatı), güncel Yargıtay uygulamasında aktüeryal bir yöntemle hesaplanır. Temel adımlar şöyledir:
- Bakiye ömür: Yaralının yaşı ve cinsiyetine göre TRH-2010 Ulusal Mortalite Tablosu kullanılır. Eskiden uygulanan PMF-1931 tablosu artık esas alınmamaktadır.
- Aktif dönem (kaza yaşından 60 yaşına kadar): Kişinin gerçek net geliri esas alınır. Belgelenebilen ücret, kazanç kayıpları için temel oluşturur.
- Pasif dönem (60 yaşından bakiye ömrün sonuna kadar): Net asgari ücret esas alınır (2026 yılı için aylık net 28.075,50 TL; brüt 33.030 TL).
- Progresif rant: Yıllık gelirin her yıl yaklaşık %10 artacağı, buna karşılık %10 oranında iskonto edileceği kabul edilir; bu iki etki birbirini nötrler ve her yıl için yaklaşık bir yıllık gelir hesaba katılır. Sabit %1,8 teknik faizle iskonto yöntemi artık geçerli kabul edilmemekte; muhafazakâr alternatif olarak %1,65 teknik faizle iskonto uygulanabilmektedir.
- Maluliyet oranı: Bulunan toplam, sürekli iş göremezlik (maluliyet) oranıyla çarpılır.
- Kusur indirimi: Sonuç, (1 eksi yaralının kendi kusur oranı) ile çarpılır; yani işverenin kusuru oranında tazminat doğar.
Bu kalkülatör yalnızca maddi (iş göremezlik) tazminatına ilişkin bir tahmin üretir; gerçek tutar, dosyaya atanacak bilirkişinin raporuna göre değişebilir.
Hukuki Dayanak: İlgili Kanunlar
İş kazası tazminatı, birden çok kanunun kesişiminde değerlendirilir:
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenin işçinin sağlık ve güvenliğini koruma, gerekli önlemleri alma ve eğitim verme yükümlülüklerini düzenler. Bu yükümlülüklerin ihlali işveren kusurunun temelini oluşturur.
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu: İş kazasının tanımını, bildirim sürelerini, SGK'nın sağladığı geçici ve sürekli iş göremezlik gelirlerini ve hak sahiplerine bağlanan gelirleri düzenler.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBKTBK6098 sayılı Türk Borçlar KanunuTürkiye'deki neredeyse her özel hukuk sözleşmesinin arkasındaki kanun — sözleşme, haksız fiil, kira, hizmet, vekâlet ve sebepsiz zenginleşme.Sözlük →): Haksız fiil ve işverenin sözleşmeye aykırı davranışından doğan maddi ve manevi tazminat sorumluluğunun genel çerçevesini belirler.
Bu çerçevede işveren, kusuru oranında sorumlu tutulur; kusur yoksa ya da tamamen üçüncü kişi/işçi kusuru varsa sorumluluk buna göre değişir.
İş Kazasına Özel Konular: Bildirim, SGK Süreci ve Tenzil
İş kazası dosyalarında, trafik veya diğer kaza türlerinden farklı olarak SGK süreci belirleyici rol oynar:
- Kaza bildirimi: İş kazasının işveren tarafından SGK'ya süresinde bildirilmesi zorunludur; bildirim, sürecin ve hakların temelini oluşturur.
- SGK incelemesi ve maluliyet tespiti: SGK ve sağlık kurulları, olayın iş kazası niteliğini ve sürekli iş göremezlik (maluliyet) oranını tespit eder.
- Kusur tespiti: İşveren, işçi ve varsa üçüncü kişilerin kusur oranları, iş güvenliği uzmanı ve bilirkişiBilirkişiMahkemece görevlendirilen uzmanTeknik ya da uzmanlık gerektiren bir konuda mahkemenin görüş almak için görevlendirdiği uzman.Sözlük → incelemesiyle belirlenir.
- Peşin sermaye değerinin tenzili (indirimi): SGK tarafından yaralıya bağlanan sürekli iş göremezlik gelirinin peşin sermaye değeri, hesaplanan tazminattan düşülür. Bu tenzil, işverenin aynı zarar için iki kez ödeme yapmasını önler ve tazminat tutarını doğrudan etkiler.
Bu nedenle iş kazası tazminatında SGK belgeleri, gelir bağlanma kararları ve kusur raporları büyük önem taşır.
Maddi ve Manevi Tazminat Arasındaki Fark
İş kazası sonrası iki ayrı tazminat türü gündeme gelir ve bunlar farklı şekilde belirlenir:
- Maddi tazminat: Çalışma gücü kaybı, gelir azalması ve tedavi/bakım giderleri gibi ölçülebilir ekonomik zararları karşılar. Bu sayfadaki araç, maddi (iş göremezlik) tazminatını yukarıdaki aktüeryal yönteme göre tahmin eder.
- Manevi tazminat: Kaza nedeniyle yaşanan acı, elem ve üzüntünün karşılığıdır. Bir formülle hesaplanmaz; hâkimin takdiriyle, olayın ağırlığı, maluliyet derecesi, tarafların kusur durumu ve ekonomik koşullar dikkate alınarak belirlenir.
Dolayısıyla manevi tazminat bu kalkülatöre dahil değildir ve ayrı bir talep olarak değerlendirilir.
Sıkça sorulan sorular
İş kazası tazminatında zamanaşımı süresi nedir?
İş kazasından doğan tazminat talepleri kural olarak TBK uyarınca on yıllık zamanaşımına tabidir. Ceza zamanaşımının daha uzun olduğu hallerde bu süre uzayabilir. Süre genellikle kazanın ya da zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Hak kaybı yaşamamak için kaza sonrası mümkün olan en kısa sürede hukuki değerlendirme yaptırmanız önerilir.
İş kazası tazminatı için hangi belgeler gerekir?
Genellikle SGK iş kazası bildirimi ve tutanakları, hastane ve sağlık kurulu raporları, maluliyet (sürekli iş göremezlik) oranına ilişkin belgeler, ücret ve hizmet dökümü (SGK hizmet cetveli), bordrolar, iş sözleşmesi ile varsa kaza tutanağı, tanık beyanları ve iş güvenliği kayıtları gerekir. Eksik belgeler süreç içinde mahkeme ve bilirkişi tarafından da temin edilebilir.
İş kazası tazminatı davası ne kadar sürer?
Süre; maluliyet oranının tespiti, kusur incelemesi, bilirkişi raporlarının hazırlanması ve dosyanın yoğunluğu gibi etkenlere bağlı olarak değişir. Tek bir kesin süre vermek mümkün değildir. Sağlık kurulu raporlarının ve SGK kayıtlarının erken temin edilmesi, sürecin daha düzenli ilerlemesine yardımcı olur.
İş kazasında kusur oranı nasıl belirlenir?
Kusur oranı; işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alıp almadığı, işçinin davranışları ve varsa üçüncü kişilerin etkisi incelenerek belirlenir. Mahkeme, iş güvenliği uzmanı ve bilirkişilerden rapor alır. İşveren, kendi kusuru oranında sorumlu olur; yaralının kendi kusuru ise tazminattan orantılı olarak indirilir.
Tazminat asgari ücretten mi hesaplanır?
Tamamen değil. Kazadan emeklilik yaşına (60) kadar olan aktif dönemde kişinin gerçek net geliri esas alınır; bu gelir belgelenebiliyorsa hesap buna göre yapılır. 60 yaşından bakiye ömrün sonuna kadar olan pasif dönemde ise net asgari ücret esas alınır. Yani asgari ücret yalnızca pasif dönemin temelidir, gerçek gelir belgelenebildiğinde aktif dönem için kullanılmaz.
Bu hesaplama aracı kesin sonuç verir mi?
Hayır. Araç, güncel yönteme dayalı bir tahmin sunar ve hızlı bir fikir edinmenize yardımcı olur. Kesin tutar; mahkemenin atayacağı aktüer bilirkişinin, maluliyet ve kusur oranları ile dosyadaki tüm belgeleri değerlendirerek hazırlayacağı rapora göre belirlenir. Bu nedenle araç, bilirkişi raporunun yerini tutmaz.
Yabancı uyrukluyum ya da yurt dışında yaşıyorum; tazminat talep edebilir miyim?
Evet. Türkiye'de iş kazası geçiren yabancı uyruklu çalışanlar da maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilir. Süreç, çoğunlukla vekâletname ile yürütülebildiğinden fiziken Türkiye'de bulunmanız çoğu aşamada zorunlu değildir. Belge teminine ve istihdam ilişkisine bağlı olarak değerlendirme yapılır.
Manevi tazminat bu hesaplamaya dahil mi?
Hayır. Bu araç yalnızca maddi (iş göremezlik) tazminatını tahmin eder. Manevi tazminat formülle hesaplanmaz; olayın ağırlığı, maluliyet derecesi, kusur durumu ve tarafların ekonomik koşulları dikkate alınarak hâkimin takdiriyle ayrıca belirlenir.
