Maluliyet tazminatı, bir kaza, darp, iş kazası ya da tıbbi hata (malpraktis) sonucu bedensel bütünlüğü zarar gören kişinin kalıcı çalışma gücü kaybının maddi karşılığıdır. Bu sayfadaki araç, kendi kodundaki yaşam beklentisi verileri, aktif ve pasif dönem ayrımı, maluliyet oranı ve kusur oranını kullanarak sürekli iş göremezlik tazminatınız için bir ön tahmin üretir.
Önemli bir uyarıyla başlamak gerekir: buradaki hesaplama bir tahmindir ve mahkemenin atayacağı aktüer bilirkişinin hazırlayacağı resmî raporun yerini tutmaz. Ayrıca bu araç yalnızca maddi (iş göremezlik) tazminatını hesaplar; çekilen acı ve elem için ödenen manevi tazminat formülle değil, hâkimin takdiriyle ayrıca belirlenir. Durumunuza özel bir değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Maluliyet oranına göre tazminat nasıl hesaplanır?
Bilinen dönem, olay tarihi ile hesap tarihi arasındaki geçmiş dönemi ifade eder; bu dönemin gerçekleşmiş gelir verileri dosya hesabında ayrıca incelenir. Bu sayfadaki araç ayrı bir bilinen dönem alanı sunmaz. Hesap, kaza anındaki yaştan başlar ve yalnız iki döneme bölünür:
- Aktif dönem: kaza yaşından 60 yaşına kadar. Yaşam tablosundaki bakiye ömür daha erken bitiyorsa dönem o yaşta kapanır. Gelir, araca yazılan aylık net gelirdir.
- Pasif dönem: 60 yaştan, yaşam tablosundaki bakiye ömrün sonuna kadar. Gelir, aracın pasif dönem için kullandığı aylık net tutardır.
Araç, progresif rant nötrlemesiyle her yılı yaklaşık bir yıllık gelir sayar. İki dönemin gelir kaybını toplar, maluliyet oranıyla çarpar, ardından (1 − kusur oranı) ile çarpar. Aşağıdaki tablo, aynı değerler araca yazıldığında ekrandaki nötrleme tutarıyla birebir aynıdır. Pasif gelir 28.075,50 TL, aracın kodundaki sabit tutardır.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Girdiler | Erkek, kaza yaşı 35, maluliyet %20, kusur %0, aylık net gelir 40.000 TL. Bakiye ömür 39,67 yıl. | — |
| Aktif dönem | 25 yıl × 40.000 TL × 12 | 12.000.000 TL |
| Aktif × maluliyet | 12.000.000 × %20 | 2.400.000 TL |
| Pasif dönem | 14,67 yıl × 28.075,50 TL × 12 | 4.942.411,02 TL |
| Pasif × maluliyet | 4.942.411,02 × %20; araç bu ara sonucu tam TL'ye yuvarlar | 988.482 TL |
| Tahmin | (12.000.000 + 4.942.411,02) × 0,20 × (1 − 0) | 3.388.482 TL |
Kusur oranı sıfırdan büyükse aynı toplam bir kez daha (1 − kusur oranı) ile çarpılır. Bu maluliyet aracında SGK girişi bulunmaz ve sonuçtan SGK ödemesi düşülmez. Ayrı iş kazası aracında bir SGK alanı vardır; bu alanın varlığı her SGK ödemesinin hukuken indirilebileceği anlamına gelmez. SGK ödemesinin niteliği ve rücu durumu dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Bu rakam dava sonunda hükmedilecek tutar değildir.
Maluliyet tazminatı nedir ve kimler talep edebilir?
Maluliyet tazminatı, hukuken sürekli (kalıcı) iş göremezlik tazminatı olarak adlandırılır. Bir olay nedeniyle vücut fonksiyonlarında kalıcı bir kayıp oluştuğunda, kişinin gelir elde etme kapasitesindeki bu azalmanın parayla ifade edilen karşılığıdır. Geçici (iyileşene kadar süren) iş göremezlikten farklı olarak, burada zarar kalıcıdır ve ömür boyu sürer.
Bu tazminatı, bedensel bütünlüğü zarar gören kişinin kendisi talep edebilir. Talep hakkı, zararın doğduğu olay türünden bağımsız olarak geniş bir alanı kapsar:
- Trafik kazaları — sürücü, yolcu veya yaya olarak yaralanıp kalıcı sakatlık yaşayanlar.
- İş kazaları ve meslek hastalıkları — iş yerinde veya işin yürütümü sırasında yaralanan çalışanlar.
- Tıbbi hata (malpraktis) — hatalı teşhis, cerrahi veya tedavi sonucu kalıcı zarar gören hastalar.
- Darp ve kasten yaralama — fiziksel saldırı sonucu sürekli maluliyet oluşan mağdurlar.
- Diğer haksız fiiller — ürün kusuru, hayvan saldırısı, yapı/asansör kazaları gibi durumlarda zarar görenler.
Maluliyet oranı, tazminatın temel taşıdır. Bu oran kişinin kendi beyanıyla değil, yetkili sağlık kurulu raporu ve mahkemenin atadığı bilirkişi heyetince, ilgili maluliyet yönetmeliği esas alınarak yüzde olarak tespit edilir.
Maluliyet tazminatı nasıl hesaplanır?
Bu hesaplayıcı, gelir kaybını iki dönemde toplayan sadeleştirilmiş bir model kullanır. Aşağıdaki açıklamalar araç kodunun varsayımlarıdır; her dosyada uygulanacak hukuki hesap yöntemini veya kesin tazminatı göstermez.
1) Bakiye ömür verisi
Araç, yaş ve cinsiyete göre kodunda TRH-2010 olarak etiketlenmiş bakiye ömür değerini seçer; tabloda bulunmayan ara yaşlar için doğrusal ara değer hesaplar. Örnekteki 35 yaşındaki erkek için kodda 39,67 yıl bulunur. Bu veri, kişinin gerçekte ne kadar yaşayacağına ilişkin bir öngörü değildir.
2) Aktif ve pasif dönem ayrımı
Araç aktif dönemi kaza yaşından 60 yaşına kadar hesaplar; bakiye ömür daha önce bitiyorsa o sınırı kullanır. Pasif dönem, 60 yaş ile kodun hesapladığı ömür sonu arasındaki süredir. Bu 60 yaş sınırı aracın sabit varsayımıdır; herkes için yasal emeklilik yaşı olduğu anlamına gelmez. Aktif dönemde kullanıcının girdiği aylık net gelir, pasif dönemde kodda sabit olan 28.075,50 TL kullanılır. Bu tutar 2026 net asgari ücretine karşılık gelir.
3) İki ayrı matematiksel gösterim
Ana sonuçta her yıl bir yıllık gelir sayılır. Aktif dönemde aylık gelir × 12 × aktif yıl; pasif dönemde pasif gelir × 12 × pasif yıl hesaplanır. Araç ayrıca yıllık %1,65 iskonto varsayımıyla alternatif bir tutar gösterir. Bu oran, aracın alternatif hesabına ait bir parametredir; kanuni faiz veya her uyuşmazlık için zorunlu yöntem değildir.
4) Maluliyet ve kusur çarpanları
İki dönemin toplamı maluliyet oranı ve (1 − zarar görenin kusur oranı) ile çarpılır. Örneğin %20 maluliyet için 0,20; %25 kusur için 0,75 çarpanı kullanılır. Bu mekanik işlem, mahkemenin sorumluluk ve indirim değerlendirmesinin yerini almaz.
Hukuki dayanak: bedensel zarardan doğan tazminat
Maluliyet tazminatının genel çerçevesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK)'nun haksız fiil ve bedensel zarar hükümlerine dayanır. Kişinin vücut bütünlüğünün hukuka aykırı bir fiille ihlali, failin tazminat sorumluluğunu doğurur.
Olayın türüne göre özel kanunlar da devreye girer ve hesabın bazı parametrelerini etkiler:
- Trafik kazaları: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) — araç işletenin ve sigortacının sorumluluğu.
- İş kazaları: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — işverenin yükümlülükleri ve SGK gelir bağlaması.
- Tıbbi hata: TBK'nın vekâlet ve haksız fiil hükümleri ile ilgili sağlık mevzuatı.
Doğru kanuni dayanağın ve görevli mahkemenin baştan tespiti, hem zamanaşımı hem de tazminat tutarı bakımından belirleyicidir.
Trafik, iş kazası ve malpraktiste hesabın değişen yönleri
Bu araç olay türüne göre ayrı bir hukuki hesap yapmaz. Trafik kazası, iş kazası ve tıbbi hata dosyalarının sorumluluk, ödeme ve usul koşulları ayrıca incelenmelidir:
- Trafik kazalarında tazminat çoğu zaman önce zorunlu trafik sigortasından (ve varsa ihtiyari mali mesuliyet poliçesinden) karşılanır. Sigorta şirketine başvuru ve ardından gerekirse Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yolu izlenebilir. Olayınız bir trafik kazasıysa bu rejimi hesaba katan trafik kazası tazminatı hesaplama aracını kullanın.
- İş kazalarında SGK ödemeleri bakımından koşulsuz bir indirim varsayılamaz. TBK m. 55/1 (Belirlenmesi), kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemelerin zarar veya tazminattan indirilemeyeceğini düzenler. Bu maluliyet aracında SGK alanı ve SGK indirimi yoktur. Ayrı iş kazası tazminatı hesaplama aracındaki SGK alanı ise yalnız dosyada indirilebilirliği ve miktarı ayrıca değerlendirilmiş bir tutarla kullanılmalıdır.
- Malpraktiste tedavinin özel mi yoksa kamu/üniversite hastanesinde mi yapıldığı, davanın adli yargıda mı yoksa idari yargıda mı görüleceğini ve dolayısıyla süreci etkiler.
Bu araçtaki tahmin, bu olay-türü farklarını içermez; gerçek dosyanızda hangi mahsupların ve hangi sürecin geçerli olacağını birlikte değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
Maddi ve manevi tazminat arasındaki fark
Bedensel zarar davalarında çoğu zaman iki tazminat türü birlikte talep edilir; ancak ikisi tamamen farklı temellere oturur:
- Maddi tazminat (bu sayfadaki araç), parayla ölçülebilen kayıpları karşılar: çalışma gücü kaybından doğan gelir kaybı, tedavi ve bakım giderleri, ekonomik geleceğin sarsılması gibi. Bu kalem, yukarıda anlatılan aktüeryal yöntemle hesaplanabilir.
- Manevi tazminat, zarar görenin yaşadığı acı, elem, üzüntü ve yaşam kalitesindeki düşüş gibi parayla ölçülemeyen zararları karşılar. Bu kalem bir formülle hesaplanmaz; hâkim, olayın ağırlığını, tarafların kusurunu ve ekonomik durumunu gözeterek takdiren belirler (TBK 56).
Bu nedenle web aracının verdiği rakam yalnızca maddi tazminata ilişkin bir tahmindir; manevi tazminat ona eklenmemiştir ve davanın seyrine göre ayrıca belirlenecektir. Aracın çıktısını kesin bir alacak değil, bir ön fikir olarak değerlendirmek doğru olur.
Hangi kalemleri ne ölçüde talep edebileceğinizi ve gerçekçi bir tablo görmek için dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz.
Sıkça sorulan sorular
Maluliyet oranına göre tazminat nasıl hesaplanır?
Bu araçta maluliyet oranı bir çarpandır. Aktif dönem (kaza yaşından 60 yaşına, aylık net gelir) ile pasif dönem (60 yaştan bakiye ömrün sonuna, aracın pasif gelir tutarı) ayrı toplanır; her yıl yaklaşık bir yıllık gelir sayılır. Toplam, maluliyet oranıyla ve (1 − kusur oranı) ile çarpılır. Örneğin 35 yaşında erkek, %20 maluliyet, %0 kusur ve aylık 40.000 TL net gelirde araç 3.388.482 TL tahmin gösterir. Sonuç tahmindir; bilirkişi hesabını mahkeme değerlendirir ve hükmedilecek tutara mahkeme karar verir.
Maluliyet (bedensel zarar) tazminatında zamanaşımı süresi nedir?
Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde kural olarak zararı ve faili öğrenmenizden itibaren 2 yıl ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı uygulanır (TBK 72). Olay aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa, ceza kanununda öngörülen daha uzun zamanaşımı süresi geçerli olabilir. İş kazası, trafik ve idareye karşı (kamu hastanesi) açılacak davalarda süreler ve usuller farklılaşabileceğinden, sürenizi kaçırmamak için durumunuzu erkenden değerlendirmek önemlidir.
Tazminat talebi için hangi belgeler gerekir?
Tipik olarak: olayı belgeleyen kayıtlar (trafik kaza tespit tutanağı, iş kazası SGK bildirimi ve tutanağı, tıbbi kayıtlar veya darp raporu), maluliyet oranını gösteren yetkili sağlık kurulu raporu, gelir durumunuzu gösteren belgeler (maaş bordrosu, SGK hizmet dökümü, vergi kayıtları), kimlik ve nüfus bilgileri ile varsa sigorta poliçeleri ve önceki ödeme belgeleri. Belgeler tam olduğunda hem hesaplama hem de süreç daha sağlıklı ilerler.
Tazminat davası ne kadar sürer?
Süre; mahkemenin iş yüküne, maluliyet ve kusur tespiti için alınacak bilirkişi raporlarına, tarafların itirazlarına ve dosyanın karmaşıklığına göre değişir. Bedensel zarar davaları genellikle sağlık kurulu ve aktüer bilirkişi incelemesi gerektirdiğinden, ilk derece yargılaması çoğu zaman birkaç yıl sürebilir; istinaf ve temyiz aşamaları bu süreyi uzatabilir. Kesin bir süre taahhüt etmek mümkün değildir; ancak dosyanın iyi hazırlanması süreci hızlandırabilir.
Kusur oranı nasıl belirlenir ve tazminatı nasıl etkiler?
Kusur oranı, mahkemenin atadığı bilirkişiler (örneğin trafik, iş güvenliği veya tıp uzmanları) tarafından olayın koşulları, deliller ve tutanaklar incelenerek tespit edilir. Eğer zarar görenin de olayda kusuru varsa, tazminat bu oranda azaltılır; yani tutar (1 − yaralının kusur oranı) ile çarpılır. Bu nedenle kusur dağılımı, nihai tazminatın belirlenmesinde en kritik unsurlardan biridir ve hatalı tespitlere itiraz edilebilir.
Tazminat asgari ücretten mi hesaplanır?
Bu araç aktif dönem için girdiğiniz aylık net geliri, pasif dönem için kodundaki 28.075,50 TL sabitini kullanır. Aktif/pasif ayrımındaki 60 yaş sınırı da aracın varsayımıdır. Gerçek dosyada gelir belgeleri, dönemsel veriler ve uygulanacak hesap yöntemi ayrıca değerlendirilir.
Bu hesaplayıcının verdiği sonuç kesin midir?
Hayır. Bu araç, kendi varsayımlarına göre sadeleştirilmiş bir tahmin üretir ve mahkemenin atayacağı aktüer bilirkişinin hazırlayacağı resmî raporun yerini tutmaz. Gerçek tutar; maluliyet oranının kesin tespiti, kusur dağılımı, SGK gelir bağlaması, varsa sigorta ödemeleri ve dosyaya özgü pek çok etkene göre değişebilir. Çıktıyı kesin bir alacak değil, bir ön fikir olarak değerlendirmek gerekir.
Yabancıysam veya yurt dışında yaşıyorsam tazminat talep edebilir miyim?
Evet. Türkiye'de gerçekleşen bir kaza, iş kazası, darp veya tıbbi hata nedeniyle zarar gören yabancı uyruklu kişiler de Türk hukuku kapsamında tazminat talep edebilir. Yurt dışında yaşıyor olmanız sürecin yürütülmesine engel değildir; vekaletname ile temsil yoluyla işlemler takip edilebilir. Süreç boyunca İngilizce yazışma yürütülebilir ve dosyanız buna göre planlanabilir.
Bu hesaplamaya manevi tazminat dahil midir?
Hayır. Bu araç yalnızca maddi (iş göremezlik) tazminatını tahmin eder. Çekilen acı ve elem için ödenen manevi tazminat bir formülle hesaplanmaz; olayın ağırlığına, kusura ve tarafların durumuna göre hâkim tarafından ayrıca ve takdiren belirlenir (TBK 56). Dolayısıyla nihai talebiniz, buradaki maddi tahminin üzerine ayrıca manevi tazminatı da içerebilir.
