Önemli bir uyarıyla başlamak gerekir: buradaki hesaplama bir tahmindir ve mahkemenin atayacağı aktüer bilirkişinin hazırlayacağı resmî raporun yerini tutmaz. Ayrıca bu araç yalnızca maddi (iş göremezlik) tazminatını hesaplar; çekilen acı ve elem için ödenen manevi tazminat formülle değil, hâkimin takdiriyle ayrıca belirlenir. Durumunuza özel bir değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Maluliyet tazminatı nedir ve kimler talep edebilir?
Maluliyet tazminatı, hukuken sürekli (kalıcı) iş göremezlik tazminatı olarak adlandırılır. Bir olay nedeniyle vücut fonksiyonlarında kalıcı bir kayıp oluştuğunda, kişinin gelir elde etme kapasitesindeki bu azalmanın parayla ifade edilen karşılığıdır. Geçici (iyileşene kadar süren) iş göremezlikten farklı olarak, burada zarar kalıcıdır ve ömür boyu sürer.
Bu tazminatı, bedensel bütünlüğü zarar gören kişinin kendisi talep edebilir. Talep hakkı, zararın doğduğu olay türünden bağımsız olarak geniş bir alanı kapsar:
- Trafik kazaları — sürücü, yolcu veya yaya olarak yaralanıp kalıcı sakatlık yaşayanlar.
- İş kazaları ve meslek hastalıkları — iş yerinde veya işin yürütümü sırasında yaralanan çalışanlar.
- Tıbbi hata (malpraktis) — hatalı teşhis, cerrahi veya tedavi sonucu kalıcı zarar gören hastalar.
- Darp ve kasten yaralama — fiziksel saldırı sonucu sürekli maluliyet oluşan mağdurlar.
- Diğer haksız fiiller — ürün kusuru, hayvan saldırısı, yapı/asansör kazaları gibi durumlarda zarar görenler.
Maluliyet oranı, tazminatın temel taşıdır. Bu oran kişinin kendi beyanıyla değil, yetkili sağlık kurulu raporu ve mahkemenin atadığı bilirkişiBilirkişiMahkemece görevlendirilen uzmanTeknik ya da uzmanlık gerektiren bir konuda mahkemenin görüş almak için görevlendirdiği uzman.Sözlük → heyetince, ilgili maluliyet yönetmeliği esas alınarak yüzde olarak tespit edilir.
Maluliyet tazminatı nasıl hesaplanır?
Güncel Yargıtay uygulamasında maluliyet tazminatı, kişinin ömrü boyunca elde edemeyeceği gelirin bugünkü değerini bulan aktüeryal bir yöntemle hesaplanır. Hesabın iskeleti şu adımlardan oluşur:
1) Bakiye ömür: TRH-2010 yaşam tablosu
Kişinin yaşına ve cinsiyetine göre, istatistiksel olarak daha kaç yıl yaşamasının beklendiği (bakiye ömür) belirlenir. Bunun için TRH-2010 Ulusal Mortalite (Yaşam) Tablosu kullanılır. Eski hesaplarda kullanılan PMF-1931 tablosu artık geçerli kabul edilmemektedir; güncel ve yerli verilere dayanan TRH-2010 esas alınır.
2) Aktif ve pasif dönem ayrımı (iki ayrı gelir figürü)
Bakiye ömür, çalışma kapasitesi açısından ikiye ayrılır ve her dönemde farklı bir gelir esas alınır:
- Aktif dönem (kaza yaşı → 60 yaş, emeklilik): Bu dönemde kişinin gerçek net geliri esas alınır. Geliri belgelenebiliyorsa o belgelenen gelir; belgelenemiyorsa asgari ücret üzerinden değerlendirme yapılabilir.
- Pasif dönem (60 yaş → bakiye ömrün sonu): Emeklilik sonrasında kişinin artık aktif çalışmadığı varsayılır ve bu dönem için net asgari ücret esas alınır (2026 itibarıyla aylık net asgari ücret 28.075,50 TL; brüt 33.030 TL).
3) Progresif rant ve teknik faiz
Gelecekteki gelir kayıplarının bugünkü değere indirgenmesinde progresif rant yöntemi uygulanır: yıllık gelirin her yıl yaklaşık %10 artacağı, buna karşılık aynı oranda (%10) iskonto edileceği varsayılır; bu iki etki birbirini büyük ölçüde nötrler ve sonuçta her yıl yaklaşık bir yıllık gelir tazminata yansır. Yargıtay'ın bir dönem benimsediği %1,8 teknik faiz uygulaması artık geçerli değildir; daha muhafazakâr bir alternatif olarak %1,65 teknik faizle iskonto yöntemi tartışılmaktadır.
4) Maluliyet oranı ve kusur oranı çarpanları
Yukarıdaki yöntemle bulunan brüt gelir kaybı toplamı, son iki çarpanla nihai tutara indirgenir:
- Maluliyet oranı ile çarpılır (örneğin %20 maluliyet, toplamın yüzde yirmisi anlamına gelir).
- (1 − yaralının kusur oranı) ile çarpılır. Olayda zarar görenin de kusuru varsa, tazminat bu kusur oranınca azalır.
Hukuki dayanak: bedensel zarardan doğan tazminat
Maluliyet tazminatının genel çerçevesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBKTBK6098 sayılı Türk Borçlar KanunuTürkiye'deki neredeyse her özel hukuk sözleşmesinin arkasındaki kanun — sözleşme, haksız fiil, kira, hizmet, vekâlet ve sebepsiz zenginleşme.Sözlük →)'nun haksız fiil ve bedensel zarar hükümlerine dayanır. Kişinin vücut bütünlüğünün hukuka aykırı bir fiille ihlali, failin tazminat sorumluluğunu doğurur.
Olayın türüne göre özel kanunlar da devreye girer ve hesabın bazı parametrelerini etkiler:
- Trafik kazaları: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) — araç işletenin ve sigortacının sorumluluğu.
- İş kazaları: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — işverenin yükümlülükleri ve SGK gelir bağlaması.
- Tıbbi hata: TBK'nın vekâlet ve haksız fiil hükümleri ile ilgili sağlık mevzuatı.
Doğru kanuni dayanağın ve görevli mahkemenin baştan tespiti, hem zamanaşımı hem de tazminat tutarı bakımından belirleyicidir.
Trafik, iş kazası ve malpraktiste hesabın değişen yönleri
Maluliyet hesabının temel mantığı (TRH-2010, aktif/pasif dönem, maluliyet ve kusur) her olay türünde aynıdır; ancak olayın niteliğine göre bazı önemli farklar ortaya çıkar:
- Trafik kazalarında tazminat çoğu zaman önce zorunlu trafik sigortasından (ve varsa ihtiyari mali mesuliyet poliçesinden) karşılanır. Sigorta şirketine başvuru ve ardından gerekirse Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yolu izlenebilir.
- İş kazalarında SGK'nın bağladığı sürekli iş göremezlik gelirinin peşin sermaye değeri, hesaplanan tazminattan mahsup edilir; bu nedenle nihai rakam, SGK ödemesinin büyüklüğüne göre değişir. Görevli mahkeme İş Mahkemesidir.
- Malpraktiste tedavinin özel mi yoksa kamu/üniversite hastanesinde mi yapıldığı, davanın adli yargıda mı yoksa idari yargıda mı görüleceğini ve dolayısıyla süreci etkiler.
Bu araçtaki tahmin, bu olay-türü farklarını içermez; gerçek dosyanızda hangi mahsupların ve hangi sürecin geçerli olacağını birlikte değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
Maddi ve manevi tazminat arasındaki fark
Bedensel zarar davalarında çoğu zaman iki tazminat türü birlikte talep edilir; ancak ikisi tamamen farklı temellere oturur:
- Maddi tazminat (bu sayfadaki araç), parayla ölçülebilen kayıpları karşılar: çalışma gücü kaybından doğan gelir kaybı, tedavi ve bakım giderleri, ekonomik geleceğin sarsılması gibi. Bu kalem, yukarıda anlatılan aktüeryal yöntemle hesaplanabilir.
- Manevi tazminat, zarar görenin yaşadığı acı, elem, üzüntü ve yaşam kalitesindeki düşüş gibi parayla ölçülemeyen zararları karşılar. Bu kalem bir formülle hesaplanmaz; hâkim, olayın ağırlığını, tarafların kusurunu ve ekonomik durumunu gözeterek takdiren belirler (TBK 56).
Bu nedenle web aracının verdiği rakam yalnızca maddi tazminata ilişkin bir tahmindir; manevi tazminat ona eklenmemiştir ve davanın seyrine göre ayrıca belirlenecektir. Aracın çıktısını kesin bir alacak değil, bir ön fikir olarak değerlendirmek doğru olur.
Hangi kalemleri ne ölçüde talep edebileceğinizi ve gerçekçi bir tablo görmek için dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz.
Sıkça sorulan sorular
Maluliyet (bedensel zarar) tazminatında zamanaşımı süresi nedir?
Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde kural olarak zararı ve faili öğrenmenizden itibaren 2 yıl ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı uygulanır (TBK 72). Olay aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa, ceza kanununda öngörülen daha uzun zamanaşımı süresi geçerli olabilir. İş kazası, trafik ve idareye karşı (kamu hastanesi) açılacak davalarda süreler ve usuller farklılaşabileceğinden, sürenizi kaçırmamak için durumunuzu erkenden değerlendirmek önemlidir.
Tazminat talebi için hangi belgeler gerekir?
Tipik olarak: olayı belgeleyen kayıtlar (trafik kaza tespit tutanağı, iş kazası SGK bildirimi ve tutanağı, tıbbi kayıtlar veya darp raporu), maluliyet oranını gösteren yetkili sağlık kurulu raporu, gelir durumunuzu gösteren belgeler (maaş bordrosu, SGK hizmet dökümü, vergi kayıtları), kimlik ve nüfus bilgileri ile varsa sigorta poliçeleri ve önceki ödeme belgeleri. Belgeler tam olduğunda hem hesaplama hem de süreç daha sağlıklı ilerler.
Tazminat davası ne kadar sürer?
Süre; mahkemenin iş yüküne, maluliyet ve kusur tespiti için alınacak bilirkişi raporlarına, tarafların itirazlarına ve dosyanın karmaşıklığına göre değişir. Bedensel zarar davaları genellikle sağlık kurulu ve aktüer bilirkişi incelemesi gerektirdiğinden, ilk derece yargılaması çoğu zaman birkaç yıl sürebilir; istinaf ve temyiz aşamaları bu süreyi uzatabilir. Kesin bir süre taahhüt etmek mümkün değildir; ancak dosyanın iyi hazırlanması süreci hızlandırabilir.
Kusur oranı nasıl belirlenir ve tazminatı nasıl etkiler?
Kusur oranı, mahkemenin atadığı bilirkişiler (örneğin trafik, iş güvenliği veya tıp uzmanları) tarafından olayın koşulları, deliller ve tutanaklar incelenerek tespit edilir. Eğer zarar görenin de olayda kusuru varsa, tazminat bu oranda azaltılır; yani tutar (1 − yaralının kusur oranı) ile çarpılır. Bu nedenle kusur dağılımı, nihai tazminatın belirlenmesinde en kritik unsurlardan biridir ve hatalı tespitlere itiraz edilebilir.
Tazminat asgari ücretten mi hesaplanır?
Tamamen değil. Aktif çalışma döneminde (kaza yaşından 60 yaşına kadar) kural olarak kişinin gerçek net geliri esas alınır; geliriniz belgelenebiliyorsa bu belgelenen gelir kullanılır. Emeklilik sonrası pasif dönemde ise (60 yaştan bakiye ömrün sonuna kadar) net asgari ücret esas alınır. Yalnızca gelirin belgelenemediği hâllerde asgari ücret üzerinden bir değerlendirme gündeme gelebilir.
Bu hesaplayıcının verdiği sonuç kesin midir?
Hayır. Bu araç, güncel yönteme göre sadeleştirilmiş bir tahmin üretir ve mahkemenin atayacağı aktüer bilirkişinin hazırlayacağı resmî raporun yerini tutmaz. Gerçek tutar; maluliyet oranının kesin tespiti, kusur dağılımı, SGK gelir bağlaması, varsa sigorta ödemeleri ve dosyaya özgü pek çok etkene göre değişebilir. Çıktıyı kesin bir alacak değil, bir ön fikir olarak değerlendirmek gerekir.
Yabancıysam veya yurt dışında yaşıyorsam tazminat talep edebilir miyim?
Evet. Türkiye'de gerçekleşen bir kaza, iş kazası, darp veya tıbbi hata nedeniyle zarar gören yabancı uyruklu kişiler de Türk hukuku kapsamında tazminat talep edebilir. Yurt dışında yaşıyor olmanız sürecin yürütülmesine engel değildir; vekaletname ile temsil yoluyla işlemler takip edilebilir. Süreç boyunca İngilizce yazışma yürütülebilir ve dosyanız buna göre planlanabilir.
Bu hesaplamaya manevi tazminat dahil midir?
Hayır. Bu araç yalnızca maddi (iş göremezlik) tazminatını tahmin eder. Çekilen acı ve elem için ödenen manevi tazminat bir formülle hesaplanmaz; olayın ağırlığına, kusura ve tarafların durumuna göre hâkim tarafından ayrıca ve takdiren belirlenir (TBK 56). Dolayısıyla nihai talebiniz, buradaki maddi tahminin üzerine ayrıca manevi tazminatı da içerebilir.
