Bu rejime göre evlilik süresince çalışma karşılığı elde edilen tüm kazanımlar Edinilmiş Mal kabul edilir ve borçlar düşüldükten sonra kalan net artık değer üzerinden diğer eş %50 Katılma Alacağı (TMK m.236) talep etme hakkına sahip olur. Hesaplama motorumuzu kullanarak katılma ve katkı alacağınızı hesaplayabilir ya da aile hukuku avukatlarımızdan randevu alabilirsiniz.
1 Ocak 2002 Miladı ve Yasal Mal Rejimleri
Mal paylaşımı davasında hesaplama yapılırken evlilik ve malın edinilme tarihi belirleyicidir:
- 1 Ocak 2002 Sonrası Edinilen Mallar: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu gereğince yasal mal rejimi olan Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi'ne tabidir. Tapu veya ruhsat hangi eşin adına kayıtlı olursa olsun, artık değer eşit (%50-%50) paylaştırılır.
- 1 Ocak 2002 Öncesi Edinilen Mallar: 743 sayılı eski Medeni Kanun uyarınca geçerli olan Mal Ayrılığı Rejimi uygulanır. Mal kimin üzerine kayıtlıysa onda kalır; diğer eş ancak mülke yaptığı somut maddi katkıyı ispatlayarak Katkı Payı Alacağı talep edebilir.
- Mal Rejimi Sözleşmeleri: Eşler evlenmeden önce veya evlilik sırasında noterde yapacakları sözleşmeyle Mal Ayrılığı veya Mal Ortaklığı rejimini seçebilirler.
Edinilmiş Mal ve Kişisel Mal Ayrımı (TMK m.219 & m.220)
Tasfiye hesabında hangi malvarlığı değerlerinin paylaşıma dahil edileceği kanunda açıkça düzenlenmiştir:
- Edinilmiş Mallar (TMK m.219): Çalışmanın karşılığı olan edinimler, sosyal güvenlik/yardım kurumlarının yaptığı ödemeler, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, kişisel malların gelirleri (örneğin miras kalan dairenin kira getirisi) ve edinilmiş malların yerine geçen değerler. TMK m.222 uyarınca bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.
- Kişisel Mallar (TMK m.220): Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşyalar, evlilik öncesi sahip olunan malvarlığı, miras yoluyla geçen mallar, karşılıksız kazanmalar (bağış, piyango) ve manevi tazminat alacakları. Kişisel mallar paylaşıma tabi değildir.
- Değer Artış Payı (TMK m.227): Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa (örneğin ziynet altınlarını bozdurarak eşinin aldığı eve peşinat yapmışsa), malın tasfiye anındaki değer artışından pay alma hakkına sahiptir.
Taşınmazlarda İhtiyati Tedbir ve Mal Kaçırmayı Önleme
Boşanma sürecinde en sık karşılaşılan tehlike, eşlerden birinin taşınmazları veya araçları üçüncü kişilere devrederek mal kaçırmasıdır:
- İhtiyati Tedbir (HMK m.389): Dava açılır açılmaz mahkemeden talep edilecek ihtiyati tedbir kararı ile tapu müdürlüğüne ve bankalara yazı yazılarak taşınmazın üçüncü kişilere satışı veya ipotek edilmesi engellenir.
- Eklenecek Değerler (TMK m.229): Bir eşin mal rejiminin sona ermesinden önceki 1 yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yaptığı karşılıksız kazandırmalar veya katılma alacağını azaltmak kastıyla devrettiği mallar, tasfiye hesabına sanki mevcutmuş gibi dahil edilir.
- Aile Konutu Şerhi (TMK m.194): Evlilik birliğinin devam ettiği konut üzerine tapuda aile konutu şerhi konularak, malik olan eşin tek başına evi satması veya kiraya vermesi engellenebilir.
Zamanaşımı ve Tasfiye Davasının Aşamaları
Mal rejiminin tasfiyesi davasında dikkat edilmesi gereken yasal süreler:
- 10 Yıllık Zamanaşımı (TMK m.178): Boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıl içinde mal paylaşımı davası açılmalıdır.
- Boşanma Davasının Kesinleşmesi Şartı: Mal paylaşımı davası, boşanma davasıyla birlikte açılabilir; ancak mahkeme mal paylaşımını karara bağlamak için boşanma davasının kesinleşmesini bekletici mesele yapar.
- Karar Anındaki Piyasa Değeri: Tasfiyeye tabi tutulan taşınmaz ve malların değeri, boşanma anındaki değil mahkeme karar tarihindeki güncel bilirkişi rayiç piyasa değeri üzerinden hesaplanır.
Sıkça sorulan sorular
Tapu yalnızca eşimin adına kayıtlıysa ben yine de hak talep edebilir miyim?
Evet. 1 Ocak 2002 sonrasında evlilik birliği içinde çalışma karşılığı alınan tüm taşınmazlar, tapuda kimin adı yazarsa yazsın 'edinilmiş mal' sayılır. Diğer eş, evin net değerinin %50'si oranında yasal 'Katılma Alacağı' hakkına sahiptir.
Miras kalan gayrimenkuller boşanmada paylaşılır mı?
Hayır. TMK m.220 uyarınca miras kalan taşınmazlar ve mallar 'kişisel mal' statüsündedir ve boşanmada diğer eşe pay verilmez. Ancak miras kalan evin evlilik sırasında elde edilen kira gelirleri 'edinilmiş mal' sayılarak paylaşıma dahil edilir.
Düğün takıları ve ziynet eşyaları kime aittir?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu yerleşik içtihatlarına göre, düğünde takılan ziynet eşyaları ve paralar, kime takılırsa takılsın aksi kararlaştırılmadıkça kadının kişisel malı sayılır ve boşanmada aynen veya nakden iadesi talep edilebilir.
Eşim boşanmadan önce evi başkasına devrederse ne yapabilirim?
TMK m.229 uyarınca boşanma öncesi mal kaçırma kastıyla yapılan devirler tasfiye hesabına eklenir. Ayrıca TBK m.19 ve İİK m.277 kapsamında Muvazaa veya Tasarrufun İptali davası açılarak kaçırılan malın tapusu iptal ettirilebilir.
Yurtdışında boşandıktan sonra Türkiye'deki mallar için dava açabilir miyim?
Evet. Yurtdışı mahkeme kararının Türkiye'de Tanıma-Tenfiz davası ile tanıtılmasının ardından, kesinleşme tarihinden itibaren 10 yıl içinde Türkiye'deki taşınmazlar için Aile Mahkemesinde mal paylaşımı davası açabilirsiniz.
