Tebligat Kanunu 21/2 Nedir? Muhtara Bırakılan Tebligat Ne Zaman Geçerli Sayılır
Tebligat Kanunu m.21/2, muhatabın adres kayıt sistemindeki (MERNİS) yerleşim yeri adresine yapılan tebligattır: muhatap o adreste hiç oturmamış ya da oradan sürekli olarak ayrılmış olsa bile, tebliğ memuru evrakı o yerin muhtarına, ihtiyar heyeti üyesine ya da kolluk amirine imza karşılığında teslim eder ve teslim alanın adresini içeren ihbarnameyi adresteki binanın kapısına yapıştırır. İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihidir — kâğıdı görmeseniz, muhtardan almasanız, hatta o şehirde olmasanız bile süreler o gün işlemeye başlar. Bu yazı hükmün ne olduğunu, m.21/1'den farkını ve hangi şartlarda geçerli sayıldığını anlatır.
Tebligat Kanunu 21/2 nedir? Hükmün kendisi
Madde 21'in ikinci fıkrası 2011 yılında 6099 sayılı Kanunla eklenmiştir ve tek cümlelik bir kuraldır: «Gösterilen adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olup, muhatap o adreste hiç oturmamış veya o adresten sürekli olarak ayrılmış olsa dahi, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza karşılığında teslim eder ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırır. İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır.»
Hükmün mantığı şudur: adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi, kişinin kendi beyanıyla oluşan resmî adresidir. Kanun, bu adrese yapılan tebligatın muhatabın orada fiilen oturup oturmamasından etkilenmemesini istemiştir. Aksi hâlde nüfus müdürlüğüne bildirilen adreste oturmayan herkes tebligatı süresiz olarak engelleyebilirdi.
Bunun bedeli ağırdır: 21/2 tebligatında muhatabın evrakı fiilen eline alması aranmaz. Dava, ödeme emri, ihtarname ya da idari yaptırım kararı size ulaşmamış olsa bile hukuken tebliğ edilmiş sayılır ve itiraz, cevap, istinaf süreleri o günden işlemeye başlar.
m.21/1 ile m.21/2 arasındaki fark
Aynı maddenin iki fıkrası birbirine benzer bir işlem öngörür (evrakı muhtara bırak, ihbarnameyi kapıya yapıştır) ama farklı hâllere uygulanır ve tebliğ memuruna farklı ödevler yükler.
| m.21/1 | m.21/2 | |
|---|---|---|
| Hangi hâlde uygulanır | Muhatap ya da onun adına tebellüğe yetkili kişiler gösterilen adreste bulunmaz veya tebellüğden kaçınırsa | Gösterilen adres muhatabın MERNİS yerleşim yeri adresi ise; muhatap orada hiç oturmamış veya oradan sürekli ayrılmış olsa dahi |
| Adres nasıl seçilmiştir | Bilinen (gerçek) adres | Adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi; zarfa bu yönde meşruhat verilir ve zarf renkli bastırılır |
| Komşu / yönetici / kapıcıya haber | Mümkün oldukça zorunlu (yalnızca «adreste bulunmama» hâlinde) | Gerekmez |
| Tebliğ memurunun araştırma ödevi | Muhatabın nereye gittiğini araştırır | Araştırma yapılmaz (Yönetmelik m.31/2) |
| Evrak kime bırakılır | Her ikisinde de: o yerin muhtarı, ihtiyar heyeti üyesi ya da kolluk amiri/memuru — imza karşılığında | |
| Tebliğ tarihi | Her ikisinde de: ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih | |
Kanun, muhtar, ihtiyar heyeti üyeleri ile kolluk amir ve memurlarının kendilerine teslim edilen evrakı kabule mecbur olduğunu ayrıca hükme bağlamıştır (m.21 son fıkra).
21/2 tebligatı hangi şartlarda geçerli sayılır?
Geçerlilik iki katmanda kurulur: tebligatın çıkarılışı ve tebliğ memurunun yerinde yaptığı işlem.
1. Adresin MERNİS adresi olması ve zarfa meşruhat verilmesi
Tebligat Kanunu m.10/1 tebligatın «bilinen en son adreste» yapılacağını söyler. Adres kayıt sistemindeki adres kendiliğinden devreye girmez; m.10/2 uyarınca ancak bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde bu adres bilinen en son adres olarak kabul edilir ve tebligat buraya yapılır. Uygulama Yönetmeliği m.16/2 aynı kuralı tekrarlar ve ekler: bu durumda «ayrıca başkaca adres araştırması yapılmaz», zarf renkli bastırılır ve zarfın üzerine adresin muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi olduğu belirtilerek meşruhat düşülür.
Bu meşruhat bir formalite değil, 21/2'nin anahtarıdır. Yönetmelik m.31/1-(c), tebliğ memurunun 21/2 usulünü ancak tebligatın «bu husus meşruhat verilerek çıkarılması» hâlinde uygulayabileceğini yazar. Meşruhatsız bir zarfa 21/2 uygulanamaz.
2. Tebliğ memurunun yerinde yaptığı işlem
Tebliğ memuru evrakı muhtara, ihtiyar heyeti/meclisi üyesine ya da kolluk amirine imza karşılığında teslim eder ve Yönetmelik ek-1'deki (2) numaralı örneğe uygun ihbarnameyi kapıya yapıştırır. 21/2 hâlinde komşuya, yöneticiye ya da kapıcıya haber verme ödevi yoktur; bu ödev yalnızca «adreste bulunmama» (21/1) hâline özgüdür.
3. Mazbatanın kaydı
Tebliğ mazbatası, 21'inci maddedeki durumun gerçekleşmesi hâlinde yapılan muameleyi ve tebligatın adres kayıt sistemindeki adrese yapıldığına ilişkin kaydı içermek zorundadır (m.23/7 ve m.23/8; Yönetmelik m.35/1-f ve g). Bu kayıt yoksa, dosyada tebligatın hangi usulle yapıldığı denetlenemez.
Kapıya asılan kâğıdı görmedim; ne kadar süre orada kalıyor?
İki ayrı süre var ve ikisi de tebliğ tarihini değiştirmez:
- İhbarname kapıda on gün kalır (Yönetmelik m.33/2). Bu, kâğıdı görme ihtimalinizi artırmak içindir; süreleriniz yine yapıştırma gününden işler.
- Evrakı teslim alan kişi (muhtar, ihtiyar heyeti üyesi, kolluk) evrakı üç ay saklamakla yükümlüdür. Evrak belirli bir süre içeriyorsa, o sürenin bitiminden itibaren üç ay daha saklanır (Yönetmelik m.33/1).
Pratik sonuç: kapınızda böyle bir kâğıt bulduğunuzda ya da komşunuz size haber verdiğinde ilk iş muhtarlığa gidip evrakı almaktır; ikinci iş, ihbarnamenin üzerindeki yapıştırma tarihini not etmektir. Süreniz o tarihten sayılır, sizin evrakı aldığınız tarihten değil.
Evrakı elime almadıysam tebligat yapılmış sayılmaz.
m.21/2'de tebliğ tarihi, ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarihtir. Evrakı muhtardan hiç almasanız da süreler o gün işlemeye başlar.
O adreste hiç oturmadığımı ispat edersem tebligat düşer.
Hüküm zaten «o adreste hiç oturmamış veya o adresten sürekli olarak ayrılmış olsa dahi» diyerek bu hâli kapsamına alır. Oturmadığınızı ispat etmek tek başına sonuç doğurmaz; bakılacak şey usulün doğru işletilip işletilmediğidir.
21/2'de de komşuya ya da kapıcıya haber verilmesi gerekir.
Komşuya, yöneticiye veya kapıcıya haber verme ödevi yalnızca «adreste bulunmama» hâline, yani 21/1'e özgüdür (Yönetmelik m.31/1 son cümle).
İcra dairesi istediği an doğrudan MERNİS adresime tebligat çıkarabilir.
Tebligat önce bilinen en son adrese yapılır. Adres kayıt sistemindeki adres, ancak bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığı anlaşıldığında ya da oraya tebligat yapılamadığında bilinen en son adres sayılır (m.10/2).
Tebligat usulsüz yapılmışsa ne olur?
Tebligat Kanunu m.32 iki cümledir ve ikisi birlikte okunur: «Tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile, muhatabı tebliğe muttali olmuş ise muteber sayılır. Muhatabın beyan ettiği tarih, tebliğ tarihi addolunur.»
Yani usulsüzlük tebligatı yok saymaz; tebliğ tarihini muhatabın fiilen öğrendiği tarihe taşır. Süresi kaçtı sanılan bir itiraz, doğru öğrenme tarihi kabul ettirilirse süresinde hâle gelir. Bu yüzden 21/2 tartışmaları pratikte «tebligat geçersiz» değil, «tebliğ tarihi hangi gündür» tartışmasıdır.
İcra takibinde bu tartışma icra hukuk mahkemesine şikâyetle açılır; davada ise tebligatın usulsüzlüğü ilgili mahkeme önünde ileri sürülür. Usulsüz tebligata itirazın adım adım anlatımı ve icra dosyasındaki 7 ve 5 günlük süreler için usulsüz tebligata itiraz rehberimize bakın.
Bir noktayı ayırmak gerekir: adresini değiştirip bildirmeyen kişi için kural daha da serttir. m.35 uyarınca kendisine usulüne göre tebliğ yapılmış olan kimse adresini değiştirirse yenisini tebliği yaptırmış olan mercie bildirmek zorundadır; bildirmez ve adres kayıt sisteminden de yerleşim yeri adresi tespit edilemezse, evrakın bir nüshası eski adresin kapısına asılır ve asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır. Bundan sonra eski adrese çıkarılan tebligatlar muhataba yapılmış sayılır.
21/2 kimleri, nerede yakalar?
- Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları. Türkiye'deki eski yerleşim yeri adresi MERNİS'te duruyorsa, o adrese 21/2 tebligatı çıkarılabilir; kişi yıllardır yurt dışında olsa bile süreler işler.
- Taşınıp adres değişikliğini nüfus müdürlüğüne bildirmeyenler. Bu grup hem 21/2'nin hem de m.35'in hedefindedir.
- Aile konutundan ayrılmış eşler. Ayrılık sonrası MERNİS kaydı güncellenmediyse, tebligat eski ortak adrese gider.
- Tüzel kişiler. m.35'in son fıkrası uyarınca, daha önce tebligat yapılmamış olsa bile tüzel kişiler bakımından resmî kayıtlardaki adresler esas alınır. Ayrıca tebligata elverişli kayıtlı elektronik adresi bulunan şirketler için elektronik tebligat zaten zorunludur.
- Tapuda kayıtlı taşınmaz sahipleri. m.49 uyarınca tapuda kayıtlı taşınmazların ya da miras, istimlak, cebrî icra veya mahkeme ilâmıyla iktisapta bulunan hak sahiplerinin adreslerini tapu idaresine bildirme yükümlülüğü vardır; bildirmezlerse adres kayıt sistemindeki adresleri tebligat adresi kabul edilir.
Korunmanın tek etkili yolu idari: MERNİS yerleşim yeri adresinizi güncel tutmak, taşındığınızda derhal bildirmek ve devam eden dosyalarınız varsa yeni adresi ilgili mercie ayrıca bildirmek. Yurt dışındaysanız Türkiye'deki bir vekile verilmiş vekâletname, tebligatın vekile yapılmasını sağlayarak bu riski büyük ölçüde kapatır.
MERNİS adresi yoksa: 21/2 değil, ilanen tebligat
21/2'nin çalışabilmesi için ortada bir adres kayıt sistemi adresi bulunması gerekir. Hiç yoksa ya da tebligat yapılamıyorsa devreye başka bir zincir girer. Yönetmelik m.48 uyarınca tebligatı çıkaran merci, muhatabın adresini önce resmî veya özel kurum ve dairelerden, sonuç alınamazsa kolluk aracılığıyla araştırır; bu araştırmalara rağmen adres tespit edilemezse adres meçhul sayılır ve tebligat ilanen yapılır. Yönetmelik, ilanen tebligatın «bu usuller izlendikten sonra başvurulacak son çare» olduğunu açıkça yazar.
İlanen tebligatın kendi süresi vardır: Tebligat Kanunu m.31 uyarınca ilanen tebliğ, son ilan tarihinden itibaren yedi gün sonra yapılmış sayılır; ilanen tebliğe karar veren merci icabına göre daha uzun bir süre belirleyebilir, ancak bu süre 15 günü geçemez.
Bilinen en son adres ve adres kayıt sistemi adresi (m.10), muhtara teslim usulü ve tebliğ tarihi (m.21), mazbatanın zorunlu kayıtları (m.23), ilanen tebliğin süresi (m.31), usulsüz tebligatın hükmü (m.32) ve adres değiştirenin durumu (m.35).
MERNİS adresine meşruhatlı ve renkli zarfla tebligat (m.16), 21/2 usulünün şartları ve araştırma yapılmaması (m.31), tebliğ tarihi (m.32), evrakın üç ay saklanması ve ihbarnamenin on gün kapıda kalması (m.33), mazbatanın içeriği (m.35), adres araştırması ve ilanen tebligatın son çare olması (m.48).
Madde 21'e ikinci fıkrayı (21/2) ekleyen, m.10'a adres kayıt sistemi fıkrasını getiren ve m.23'e adres kayıt sistemi kaydını ekleyen 2011 tarihli değişiklik kanunu.
Kapınızda bir ihbarname bulduysanız
Sıralama önemlidir; ilk iki adım süreyi korur, üçüncüsü tartışmayı kazandırır.
Sıkça sorulan sorular
Tebligat Kanunu 21/2 nedir?
Muhatabın adres kayıt sistemindeki (MERNİS) yerleşim yeri adresine yapılan tebligattır. Muhatap o adreste hiç oturmamış ya da oradan sürekli olarak ayrılmış olsa bile tebliğ memuru evrakı o yerin muhtarına, ihtiyar heyeti üyesine veya kolluk amirine imza karşılığında teslim eder ve teslim alanın adresini içeren ihbarnameyi adresteki binanın kapısına yapıştırır. İhbarnamenin yapıştırıldığı tarih tebliğ tarihi sayılır.
Muhtara bırakılan tebligat ne zaman geçerli sayılır?
Evrak muhtara, ihtiyar heyeti üyesine ya da kolluk amirine imza karşılığında teslim edilmiş, teslim alanın adresini içeren ihbarname adresteki binanın kapısına yapıştırılmış ve tebliğ mazbatasına yapılan işlem ile tebligatın adres kayıt sistemindeki adrese yapıldığına dair kayıt düşülmüşse geçerlidir. 21/2 için ayrıca zarfın, adresin MERNİS yerleşim yeri adresi olduğu meşruhatıyla çıkarılmış olması gerekir.
21/1 ile 21/2 arasındaki fark nedir?
21/1, muhatap ya da onun adına tebellüğe yetkili kişiler gösterilen adreste bulunmadığında veya tebellüğden kaçındığında uygulanır; burada tebliğ memuru mümkün oldukça en yakın komşulardan birine, varsa yönetici veya kapıcıya da haber verir. 21/2 ise adresin muhatabın MERNİS yerleşim yeri adresi olduğu hâllere özgüdür; burada komşuya haber verme ödevi ve Yönetmelik m.30'a göre araştırma yapma ödevi yoktur. Tebliğ tarihi her ikisinde de ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı gündür.
İcra dairesi doğrudan MERNİS adresime tebligat çıkarabilir mi?
Kural olarak hayır, önce bilinen adres denenir. Tebligat Kanunu m.10/1 tebligatın bilinen en son adreste yapılacağını söyler; adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi, ancak bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığı anlaşıldığında ya da oraya tebligat yapılamadığında bilinen en son adres olarak kabul edilir (m.10/2). Bilinen adres ile MERNİS adresi zaten aynıysa, tebligat baştan bu adrese meşruhatlı olarak çıkarılabilir.
Kapıya yapıştırılan ihbarname ne kadar süre orada kalır?
Uygulama Yönetmeliği m.33/2 uyarınca ihbarname kapıda on gün süreyle kalır. Bu süre tebliğ tarihini değiştirmez; süreleriniz yapıştırma gününden işlemeye başlar. Evrakı teslim alan muhtar, ihtiyar heyeti üyesi ya da kolluk görevlisi evrakı üç ay saklamakla yükümlüdür; evrak belirli bir süre içeriyorsa o sürenin bitiminden itibaren üç ay daha saklanır (m.33/1).
Tebligatı hiç almadım, sürem kaçtı mı?
Usulüne uygun bir 21/2 tebligatında süre, evrakı almasanız da yapıştırma gününden işler. Ancak tebligat usulsüz yapılmışsa Tebligat Kanunu m.32 devreye girer: usulsüz tebligat, muhatap tebliğe muttali olmuşsa geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihi kabul edilir. Bu yüzden ilk bakılacak şey mazbatadır: meşruhat, imza, yapıştırma kaydı ve adres kayıt sistemi kaydı yerinde mi?
Yurt dışında yaşıyorum, Türkiye'deki eski adresime 21/2 tebligat yapılabilir mi?
Adres kayıt sisteminde Türkiye'deki bir yerleşim yeri adresiniz görünüyorsa evet; hükmün amacı tam olarak «o adreste hiç oturmamış veya oradan sürekli ayrılmış» hâlleri kapsamaktır. En etkili korunma, MERNİS adresinizi güncel tutmak ve Türkiye'deki devam eden dosyalarınız için bir vekile usulüne uygun apostilli vekâletname vererek tebligatın vekile yapılmasını sağlamaktır.
MERNİS adresim hiç yoksa ne olur?
O zaman 21/2 uygulanamaz. Tebligatı çıkaran merci adresi önce resmî veya özel kurum ve dairelerden, sonuç alınamazsa kolluk aracılığıyla araştırır (Yönetmelik m.48). Bu araştırmalara rağmen adres tespit edilemezse adres meçhul sayılır ve tebligat ilanen yapılır; ilanen tebligat son çaredir. İlanen tebliğ, son ilan tarihinden yedi gün sonra yapılmış sayılır; merci bu süreyi 15 günü geçmemek üzere uzatabilir (Tebligat Kanunu m.31).
